DESIKASTEN IKASIZ

Hezkidetza genero sistema suntsitzen irakurgaia eta honen inguruko gainontzeko aipuak irakurrita, konturatu naiz zenbat kontzeptu ditugun oraindik barneratuta guk geuk ere. Eta horretaz gain, beste post batean aipatzen den moduan, hezkidetza barruan dagoen hiztegi zabalaz ere ohartu naiz. Oraindik asko dut ikasteko!

Hainbat idazle eta autore aipatzen dira irakurgaian, eta denen artean Simon de Beauvoirrek zioen bezala “ez da emakume jaiotzen, emakume izatera iristen baizik”. 1949.urteko esaldia dugu. Horretan hezkuntza eta ohitura kontua dela ere aipatzen du, bertan sexua eta genero maskulino eta femeninoaren estereotipoak aipatuz. 

Oinarrian, horretxek dira barneratuta ditugunak, eta nahiz eta norbere burua autokritikara eraman eta zalantzan jartzen saiatu,  ikasteko desikasi egin behar dugula uste dut; eraldaketa hor hasiko baita. Izan sexu-generoan, identitatean, genero ikuspegian… Ikasle kritikoak nahi baditugu, hezitzaileok ere hiritar kritiko bihurtu behar gara. 

Aurretiaz egindako eta aukeratu dudan post sarrera hau izan da: 

https://hezkeh0506.blogspot.com/2020/11/sexu-genero-estereotipoak-bueltaka.html

Gogorarazi dit, orain dela urte batzuk, unibertsitatean irakasle batek doktoretza egin behar zuela eta orduko 13-14 urteko ikasleei genero ikuspegiaren inguruko galdera batzuk egin zizkien. Irakasleak esaten zigun zur eta lur geratu zela ikusi zituen erantzunekin. Zergatik? Garai hartako gazteek guztiz barneratuta eta normaltzat hartzen zituztelako urteetan zehar borrokatzen ibilitako eskubide, kontzeptu eta iritzi asko, denak genero identitatearekin, binarismoarekin eta orohar, hezkidetzan lantzen ari garen hiztegi zabalarekin zerikusia zutenak. Erantzun haietariko batzuk hauek ziren:

- Emakumea etxean geratzea normala da, gizonezkoa da lana egiten duena.

- Normala da nire bikoteak (mutila), nire telefono mugikorra ikustea.

- Emakumeak umeak izan eta berak zaindu behar ditu.

- …

Aurretiaz aipatu bezala, gure bizitzan erroturik ditugun gai asko daude kontu honetan. Eta horiek denak konturatu gabe batzutan, ez digute uzten argi ikusten. Ondorioz, hezkuntza arlo formalean ezjakintasunak eta interes faltak oztopoak jartzen dizkigu.

Ondorioz, hezkuntza arloan behar beharrezkoa da hezkuntza inklusibotik heztea, eta denak askatasunean aritzea, errespetua oinarri hartuz. Goian aipatzen diren erantzunak berriro ere ez jasotzeko, ikasle kritikoak heztea eta bide horretan laguntzea tokatzen zaigu. 

Bukatzeko, hau da aukeratutako leloa:

Zer da Hezkidetza?

Nire inguru hurbilean hezkidetza hitza ezaguna eta ezezaguna da aldi berean. Hezkuntza munduan dabilenak entzun izan du hitza, baina askok ez dakite definitzen. Beste batzuk feminismoarekin lotzen dute. Alde honetan, azpimarratu nahiko nuke lagun batek esandakoa: hezkidetza errespetua da. Kolektibotasunetik at, pertsonen arteko errespetua. 

Hezkuntza mundutik kanpo dabiltzanak aldiz, ideia orokor batean baturik indarkeria matxistaren aurkako kontzeptu moduan definitzen dute. Sakontasunean sartzeko zailtasunak izanik, definitzea zaila egin baitzaie.

Gauzak horrela, eta irakurritakoa kontuan hartuz eta era laburbildu batean, hezkidetza hitz batekin definitzea zaila egiten zait. Bere barnean osotasun askok hartzen baitute parte. Hezitzaile modura, eta haur eta lehen hezkuntzako ikasleekin inguraturik lan egiten dudanez, gustatu zaidan adierazpen batekin lotuko nuke hezkidetza: "hezitzaileon funtzioak ikasleari nor den eta nor izan nahi duen jakiten laguntzea  eta horretarako behar duena eta non lortu ahal duen identifikatzean datza". 

Erraza ematen duen arren, guk geuk ere bide horretan lana dugu egiteko, guk geuk ere kulturalki ezarri eta ikasi ditugun hainbat estereotipo baititugu barneratuak. Betaurreko moreak jantzi eta ikasitakoa desikasten ikasi beharko dugu.

Ingurukoei hezkidetzaren inguruan galdetuta, beste post honetan agertzen denarekin identifikatua sentitu naiz, kontzeptua definitzean zailtasunekin aurkitu garelako eta horregatik aukeratu dut. Hona hemen:

https://hezkeh0506.blogspot.com/2017/10/hezkidetzari-buruz-hausnartzen-galdera.html?m=1

Aukeratutako lelo digitala hau izango litzateke:

Bukatzeko, hona hemen hezkidetza lantzen jarraitzeko 5 argudioak:

- Genero estereotipoak apurtzeko beharra.

- Ikasleen heziketa afektibo-sexualean lana egiteko dagoelako.

- Askatasunean hezteko eta bizitzeko beharra.

- Ikuspuntu kritikoa eraikitzeko.

- Identitatearen garapen oreketaua lortzeko.

Oinarria zein den badakigu?

Post hau idazten hasi aurretik, nik neuk ere denboratxoa pasatu dut txio, atsegin dut eta beste botoi batzuen aurrean zer eta zelan egin jakin gabe. 

Izan ere sare sozialen parte naiz, baina ez ditut asko erabiltzen; eta erabiltzen ditudanean artikulu, irudi edo bideoak ikusteko edo irakurtzeko izaten dira, ekarpen urriak eginez. 

Irakurgai denek dituzte sare sozialak izapide eta horien atzean dauden genero arrakala, nerabeak, ziurgabetasuna, emakumearen presentzia, anonimotasuna… 

Eredu analogikoan emakumearen presentzia gizonezkoenarekin konparatuz urria edo gutxietsia badago, teknologiarekin zerikusia duen arloan ere horrela izatea normala iruditzen zait. Azkenean mundu paraleloak izanik eta elkarbizitzen duten momentutik, batean desoreka badago, bestean ere egongo da. Eta hor lan asko dugu egiteko. Ziberfeminismoaren betaurrekoak behar-beharrezkoak ditugu. 

Atzera begiratuz gero, genero berdintasunean aurrerapauso handiak egin badira ere, oraindik asko dugu egiteko. Eta sarritan, hezitzaile moduan, eskolaren gain uzten dituzte betebehar horiek. Gainera, digitalizazioari dagokionez, ikasleak hezteaz gain, oraindik arrotza zaigun mundu horretan irakasleok ere formatu beharko ginateke. Sarritan erantzun posibleak eman beharrean, zalantza gehiago sortzen dugulako. 

Oinarritik hasi beharko genuke lanean, baina oinarria zein den badakigu?

Ikerne 

Ikerne Gallastegi Olabarriaga naiz, Gasteizko Errekabarri eskolako irakaslea eta ikasketa burua.Eskolako guraso batek esanda, ikastaro honetan eman nuen izena beste lankide batekin batera. Eta aurkezpen egunean ikaratuta heldu nintzen egin beharreko guztia kontuan izanda!!

Gizarteko parte garen momentutik hezkidetzak hor dirau, eta hezten eta hasten lagunduko diegun txikiekin hezkidetzarekin zerikusia duten baloreak transmititzea egokia izango litzateke.

Lan taldean aritzeko pazientzia eta besteak entzuteko gaitasuna baloratuko nituzke. Besteengan errespetua eta elkarlana baloratzen ditut. Kolore bat aukeratzekotan gorria hartuko nuke. Ondo ikusten delako. Eta animalia bat aukeratzekotan, behia aukeratuko nuke. Txikitatik gustatzen zaizkit eta lasaitasuna transmititzen didate.

Gustuko dudan abestia Mikel Laboaren Txoria txori.Abestiak esaten duen moduan.. Hegoak ebaki banizkio Nerea izango zen, Ez zuen aldegingo. Hegoak ebaki banizkio Nerea izango zen, Ez zuen aldegingo. Bainan, honela Ez zen gehiago txoria izango Bainan, honela Ez zen gehiago txoria izango Eta nik... Txoria nuen maite. Eta nik... Txoria nuen maite.

Ikastaro honetatik ideia berriak hartzea gustatuko litzaidake, eskolan ikasleekin zein irakasleekin erabili daitezkeen ikuspuntu berriak elkarbanatu eta zabaldu. Norberaren formakuntza sendotu, batez ere hezkidetza arloari dagokionez eta desikasten ikasi.