Helmugara iritsi gara?

22 aste hauek igaro ondoren, helmugara iritsi garelakoan gaude, baina nire buruak ez du horrela pentsatzen. Hau irteera baino ez da izan, hezkidetzaren inguruko ibilbidearen hasiera soilik. Gauza pilo ikasi ondoren, orain hausnarketa eta dena ondo barneratzeko momentua da. Hurrengo asteetan, lortutako material ezberdinak behatu, irakurri eta hausnartuko ditut. Liburuak, artikuluak, pelikulak, etab bildu ditugu guztion artean eta horiek arakatzeko momentua heldu da.

Ikastaro intentso honek maila pertsonalean zein profesionalean hazteko aukera eman dit. Nire eguneroko lanean eragina izan du lehenengo momentutik, ekintza hutsetik ekintza hezkidetzaileetara igaroz.

Hau guztia bildu dezakeen abesti asko daude, baina hauxe aukeratu dut:

https://www.youtube.com/watch?v=pKt5IYYFklI

Hezkidetzari esku hartzen ikastaroa mugaezina, sakona eta bikaina moduan deskribatuko nuen.

Irakasle, laguntzaile eta ikastarokide guztiei, bihotz bihotz, ESKERRIK BEROENAK!!
Seguraski ere bidean topatuko garela berriro ere!!

Orain hau dena ikastolako curriculumean txertatzeko indarrak batu eta... Goazen mundu hezkidetzailea osotzera!!!

Laster arte!

Hegoak ebaki banizkio... Nirea izango zen

https://www.youtube.com/watch?v=B7dHnKShaPc

Tratu onak garatzea ezinbestekoa dira hezkuntza komunitatearen harremanetarako.

Mikel Laboaren abestia burura etorri zait irakurgai honekin: Dena kontrolpean izatekotan, bai, gurea izango zen, baina ez zuen inoiz alde egingo, ez zen txoria izango, ez zen libre izango. Hori da gure jendarterako nahi duguna?

Harremanei buruz hitz egiten dugunean ez du soilik pertsonen arteko harreman dimentsioa barneratzen, baizik eta pertsona barruko dimentsioa ere barne dago. Norberak bere buruarekin bizitza osoko une bakoitza biziko bait du. Norberak bere burua ezagutu, errespetatu, ulertu eta maitatu behar du, izan ere, beti egongo da berarekin, momentuoro.

Tratu onak maitasunezko tratu onak izatea ere ahalbidetzen du. Pepa Bojo psikologak dioenez, maitasun erromantikoa berrikusi egin behar da.  Amodio osasuntsu bat izan behar dituen ezaugarriak hauek dira, Nafarroako Gazte kontseiluaren esanetan: Maite izateko ikuspegi ezberdinak, autonomia, erantzukidetasuna, enpatia, berdintasuna, ekitatea, asertzio-komunikazioa, elkarri begirunea, askatasuna eta independentzia.

Maitasun pentsamendua zabaldu behar dela uste du Mari Luz Estebanek: "gizakia ikusteko modu bat da, baina, horretaz gain, ordena ekonomiko, politiko eta sozial bat ere bada, gizartea antolatzeko modu bat: elkarbizitza, taldeak, gizon eta emakumeen arteko harremanak, helduen eta umeen arteko harremanak, hezkuntza, sozializazioa... Hau da, bizitzeko modu bat da. Beraz, ez da bakarrik amodio erromantikoa eta bikotea, gehiago da".

Tratu onak sustatu eta denboran zehar irautea lortu nahi badugu, elkar ardura sustatu behar dugu. Baina, zer da elkar ardura? "Elkar ardurako Hezkuntza" liburuxkan horrela azaltzen da: norberak gizataldearen barnean, eta gizatalde hori ondo ibiliko dela ziurtatzeko, ardurak banatzeko hartzen duen erabakia da, besteak beste. Beste alde batetik, gizartearen garapen positiboaren alde egiteko norberaren ezinbesteko konpromisoa da.

 Tratu onak aurrera eramateko, hezkuntzaren erdigunean zaintza jartzea proposatzen dute Baglietto eta Mendizabalek: Pertsona erdigunean jartzen badugu, berarengan konfiantza baldin badugu eta ikasten laguntzen badiogu, pertsona hori bere bidea egiteko gai izango da. Kasu horretan emaitzak ere hobeak izango dira, hobeto sentitzen delako, konfiantza daukagulako bere gaitasunetan, eta ikas prozesuaren ardura ere berea izango delako". Zaintza lana barik, gizarteak ez luke aurrera egingo. Baina zaintza lana horiek arduraz banatu behar dira. 2016an Leire Gartzia eta Ritar Bacetek eginiko ikerketa batean adierazi zenez, Euskal Herrian aitek haurren heziketan eta zaintzan berdintasuna defendatzen badute ere, egunerokoan ez dute hori erakusten. 

Hau guztia biltzen duen gurutzegrama hauxe da:

Iazko ikastarokideen postak irakurriz, Usoarena aukeratu dut. Ernaik egindako bideo hau proposatzen du eta oso interesgarria iruditu zait.

Umeekin lantzeko material batzuk bildu egin ditut:

- "Sin medias laranjas" bideoa

- Beldur barik-en "La otra-contigo" abestia asko gustatu zait eta ikasleekin maitasun erromantikoari buruz hausnartzeko aproposa iruditzen zait.

Hezkuntza eremuak landu beharreko erronkak hauek lirateke:

- Maitasun erromantikoa apurtu

- Norberak bere burua maitatzeko estrategiak irakatsi

- Harremanak zaintzeko konpetentziak garatu.

- Zaintza lanen garrantzia sustatu

- Tartu onen aldeko programa txertatu eta aurrera eraman

- Irakasle eta hezkuntza komunitatea formatu

Matxismoa hemendik at!

Indarkeria matxista: gizonezkoek bere figuratik eta bere begiradatik erabiltzen duten indarkeria da. Arriskuan daude emakumeak eta baita maskulinitate hegemonikotik ateratzen diren gizonezkoak ere.

Indarkeria matxistaren barne daude indarkeriaren manifestazio guztiak: sotilak(hizkera sexista, mikromatxismoak, txiste matxistak, publizitate sexista) eta esplizituak (mespretxuak, umiliazioak, xantaia emozionala).

Mugimendu feminista izan da arazo hau bistarazi eta salatu duena. Indarkeria matxista jendarte osoarena da, arazo politikoa da. Horregatik begirada zabaldu behar dugu eta gizonengan arreta jarri behar dugu. Gizonezkoek ere borrokatzea lortu behar dugu.

Indarkeria matxistarekin bukatzeko bi estrategia aurkezten dira:

1. Maskulinitate berriak eraiki: Gaur egun badaude maskulinitatea eztabaidan jartzen duten taldeak,baina ez da lan erraza. June Fernandezen hitzetan "gizon batzuk emozioak adierazteko, umeak zaintzeko edota sexualitate desberdina esploratzeko prest daude baina ez estatusa, ospea, boterea...uzteko prest. Egia esan gizonek boterea galdu behar dute sexismoak eragindako desorekarekin bukatzeko". Honetarako gizon taldeek mugimendu feministarekin bat egitea ezinbestekoa dela esaten du Federico Abreu Silveirak.

2.Autodefentsa feminista sustatu: emakumeen ahalduntze indibidual eta kolektiboa lortzeko estrategia feminista da. Bertan jarrerak, emozioak eta autoestimua lantzen dira. Hortaz aparte, beldurra nola galdu, gorputzaz nola jabetu edota erasoak identifikatzen ikasten da.

Maialen Lujanbiok esandakoarekin bat nator: "Jo duten emakumeari, berari jartzen dio bizkartzaina gobernuak. Kalera festara doan alabari; berari jartzen diote araua gurasoek. Ardura aldez aldatu behar dela ez daukat zalantzarik". Zergatik bakarrik emakumeari esaten zaizkio holakoak? Noiz gizonezkoari? "Lehenengo puntua, ez inor bortxatu, bigarren puntua, bortxatzeko gogoa badut lagunari esango diot etxera eraman nazala..." azaltzen du Ohiana Etxebarrietak.

 Bertsolarien artean bideoak ikusten gure ikastaroarekin bat datorren hau gustatu zait. Ikasturtean zehar ikasitako kontzeptu asko bertso bidez adierazita daude. Benetan ederra!

Iazko ikastarokideen postak irakurriz, Ane Zurutuzaren hau aukeratu dut, material aproposa elkarbanatzen baitu guztiokin.

Ikasleekin lantzeko indarkeria matxistaren aurkako leloa sortu dut eta bertan emakumezkoen baina baita gizonezkoen rola azpimarratu nahi izan dut, izan ere, ikasgaian ikusi dugunez ez da bakarrik emakumeek borrokatu behar duten zerbait.

 Hau guztia eremu hezitzailean lantzeko arrazoiak hauexek dira:

* Pertsona libreak heztu, beldurrik gabe bizitzen lortzen dutenak.

*Errespetuzko jarrerak bultzatu

*Maskulinitate berriak gizarte heteropatriarkalarekin amaitzeko tresna bat izanik, gizarte hezkidetzailea lortzen lagunduko du.

*Maitasun erromantikoarekin amaitu pertsona bakoitza libre izan daiten nor eta zelan maitatu.

Azkenik, maitasun erromantikoaren inguruko bideo hau gustatu zait. Neskak ederto asko azaltzen du zer den eta zelan sentitzen garen horrelako maitasun batekin.

Gatazkak han eta hemen...Zer egin??

Gaur egun, gatazkaren zentzu negatiboa hartzen duen ikusmoldea da nagusi. Gatazka une batean helburu bateraezinak dituzten pertsonen artean agertzen den elkarrekintza da eta horretan ados egon gaitezke, baino hori bere txarra al da?

Horixe da niretzako aspekturik garrantzitsuenetariko bat. Bi (edo gehiago) pertsonen artean desadostasunak egotea txarra da? Gatazka, beraz, txarra da? EZ. Bakerako Hezkuntzarako Euskal Liburuan esaten den moduan bizitzak berezkoa du gatazka. Gizakiak behar-beharrezkoa du desberdintasuna. Gatazka ez da negatiboa, ez positiboa. Positiboa edo negatiboa gatazka konpontzeko modua izango da.

Gatazka eta Bakea estuki loturik daude. Bakea gatazkarekin eta berari aurre egiteko moduekin lotuta dago. Bakea ez da egoera estatikoa, dinamikoa baizik. Gatazka ezinbestekoa izanik pertsonen garapenerako,  gatazka hori tratatzeko moduek esango digute baketsua den ala ez.

Generoa kontuan izatea ezinbestekoa da gatazken trataeran emakumeen eta gizonen arteko berdintasun-eza identifikatzeko eta baita ere gatazketan parte hartzeko modu ezberdinak bereizteko.

Gabiria Herri Eskolak proposatutako "Ikastetxeetan gatazkak ebazteko estrategiak" gidan eskolan elkarbizitza garatzeko estrategia ezberdinak topa ditzakegu.

Iazko ikastarokideen arteko postak irakurriz, Leire Garroren hau aukeratu dut. Gaiaren azalpen zehatza, argia eta horren inguruan emandako adibideak eta linkak oso aproposak iruditu zaizkidalako.

Gatazkek hezkuntzaren inguruan duten garrantzia erakusteko hainbat irudi ekarri ditut. Estatistikak dira, hainbat aspektu ezberdin kontuan hartzen dituztenak. Horietako batek, autonomia erkidegoetan zenbateko indarkeria jasaten den azaltzen du eta Euskal Autonomia Erkidego lehenengoetarikoa dagoela ikusteak zur eta lur utzi nau.

Nire ustez, hezitzaileen arteko gaur egungo egoera ulertzeko bi aspektu nabarmenduko nituzte:

- Ikasleekin informazioa trukatzeko denbora falta (programazioa amaitu behar, beraz irakaslea gelan sartzen da eta ahalik eta gehien aurreratzen saiatzen da, klasea amaitu eta berehala gelatik irtetzen da beste ikasle batzuekin egotera).

- Irakaslegoaren formakuntza eza. Irakaslegoak ez daki zer egin behar duen gatazkak ekiditu, zuzendu eta bideratzeko.

Hauek guztiak kontutan izanda, gure erronka nagusienak hauek lirateke:

* Irakaslegoari formakuntza eman.

* Tutoretza orduak jasotzen/ematen direla bermatu.

* Gatazken trataera positiboa hedatu, bost eremu hauek landuz: kontzientzia hartzea, antolakuntza, partaidetz, banakako tutoretza eta curriculumaren aldaketa.

Azkenik, nire ikasleekin lantzen dudan "Ausarten kluba" ipuina aipatzea gustatuko litzaidake. Normalean ez borrokatzeko, besteak ez jotzeko esaten diegu eta bertan bakarrik hartzen ditugu kontuan borrokan dauden pertsona horiek. Baina, zer gertatzen da han inguruan dauden besteekin? Begira daudenak? Eurek ere zeozer egin dezakete!! Ausartak behar ditugu, tartean jartzeko, erdian sartu eta borroka gelditzeko. Benetan interesgarria iruditzen zaidala hau umeekin lantzea.

Heteroaraua apurtu dezagun

Aurreko astean sexua eraikuntza soziokulturala dela ikasi genuen eta aste honetan sexualitatea ere eraikuntza soziala dela jakin dugu.

Sistema patriarkalak ugalkortasunera zuzendutako sexualitate-eredua sustatu eta indartzen du eta hortik kanpo dauden sexualitate ereduak patologiatzat, ez normaltzat edo praktika txarrak moduan hartzen ditu.

Gizarte honetan, pertsona guztien heterosexualitatea aurresuposatzen da, ez dago anistazun afektibo sexualerako lekurik. Hori dela eta, eskola behar beharrezko gunean bihurtu da, heziketa afektibo sexuala garatzeko.

Oraindik ere, gazteen artean estereotipo sexistak mantentzen dira. Neska/emakumeen sexualitatea ia ez da existitzen, desioa ez zaie errekonozitzen eta ezin dute beren esperientzia sexualez hitz egin. Sexualitatea maitasunarekin lotzen dute eta hori lortzea da bizitzaren proiektu zentrala. Aldiz, gizonezko/mutilen sexualitatea desio geldiezinarekin identifikatzen da. Beren esperientzia sexualez behin eta berriro hitz egin dezakete eta maitasuna ez da beren bizitzaren erdiguneko proiektua.

Hona hemen nik egindako akrostikoa:

Aurreko ikastorokideen postetatik Aida eta Itsasoren hau aukeratu dut azalpenak oso argiak iruditu zaizkidalako eta emandako link eta materiala oso egokia iruditu zaizkidalako.

Nire eskolan erabiltzen dugun materialetatik, ume txikiekin lantzeko bideo hau asko gustatzen zait.

Hortaz aparte, STEILASen "Genero eta aniztasun sexualerako gidaliburua" oso aproposa iruditzen zait. Nire lankideen artean irakurtzeko materialen arteko bilduman sartu dut, ezinbestekoa iruditzen zait.

Eremu hezitzailean lantzeko erronka nagusienak hauek direla uste dut:

* Eskola komunitate osoaren sentsibilizazioa eta formakuntza.

* Emakumeen eta gizonen sexualitatearen inguruko mitoak deseraikitzea.

* Maitasun erromantikoaren eta amatasunaren mitoak apurtzea.

* Heziketa afektibo-sexuala aniztasunean heztea.

* Material didaktikoetan aniztasunaren presentzia sustatzea.

* Eskola leku ASKEA izatea bakoitzak bere sexualitatearekin bat egiteko.

Aniztasun sexualei buruz hausnartzen

Astean zehar egindako ibilbidean aipaturiko hainbat gauzek ezagututako pertsona batekin bat egiten dute . Izan ere, orain dela aste batzuk transexuala den Izaro Antxia ezagutu nuen. Biok triatloi taldea konpartitzen dugu. Gero eta harreman gehiago daukagu eta pasa den asteburuan lasterketa bat egin genuen elkarrekin. Futbolaz aparte, kirol mota ezberdin asko ditu gustoko, eta triatloiak elkartu egin gaitu.

 Ez nuen pertsona transexualik ezagutzen eta benetan asko pozten nau Izarorekin elkartu izanaz. Itxaro Bordak dioenez, "Beste normalitate bat asmatzen ahal dugu... jende bakoitza bere sexuaz haratago izatea sozietate batean...hau da, jendez ez da baloratzen bere sexuaren arabera, gehiago ze leku nahi duen hartu jendarte batean. Batzuetan izaiten ahal dira emakume femeninoak bainan bere jarrera maskulinoa da eta alderantziz, baina denek unak dezatela behar duten eta merezi duten lekua, arazorik gabe". Guztiz ados nago Ixaro Bordarekin, zergaitik ezin dugu bakoitzari gizartean bere lekua hartzen utzi?

Aurretik ikasi dugun bezala, genero-identitatea eta genero-adierazpena ez dira gauza bera. Irakurgai honetan ikasi dugu sexu biologikoa eta sexu-orientazioa ere, ez direla gauza bera. Lehenengoa, sexu biologikoa alegia, jaiotzean ditugun genitalei egiten dio erreferentzia. Pentsamolde patriarkala dela eta, kategoria dikotomikoetan bananduta dago, baina Josebe Iturriozek gogoratu duen bezala Erdi Aroan ez zeuden bi sexu. Bakarra zegoen: gizonezkoena. Emakumezkoena barnean sartutako sexutzat jotzen zen. Sexu txikiagoa, maskulinoa eta barrurantz sartutakoa.

Askotan zalatu dugunez, dikotomia hau apurtu beharra dago. Jose Antonio Rodriguezen hitzetan sexu -banaketa bitarrak ez du islatzen genetikoki, fisiologikoki eta anatomikoki dagoen aniztasuna, baina legalki bi aukera baino ez daudela gogorarazten du.

Eric Vilain medikuaren hitzak izugarri gustatu zaizkit: "norbait emakumezkoa edo gizonezkoa ote den jakin nahi baduzu, berari galdetzea izan liteke onena". Zelan bestela? Jaiotzerakoan inposatutako genero identitatea daukagu baina behin nagusiagoak egiten garenean, nork galdetzen du zer garen? Zer sentitzen garen? Zer nahi dugun? INORK!!

Sexu biologikoaz aparte, sexu-orientazioaz ere aritzen gara irakurgai honetan. Pertsonaren zaletasun afektibo-sexualei buruz hitz egiten digu. Badakigunez, sistema patriarkalak guztion heterosexualitatea aurresuposatzen du. Bilgune feministaren aburuz, harreman koital heterosexuala ugalketa du helburu nagusi. Sexu orientazioaren arabera, pertsonak homosexualak, heterosexualak edota bisexualak moduan sailkatuak izan dira orain arte. Baina, poliki poliki zeinbait kategoria berri sortzen ari dira: asexualak (inorenganako desira ez dutenak), heteromalguak (heterosexuala sentitzen dena baina sexu bereko pertsonekiko desira afektibo/sexuala duena), homomalgua (homosexuala sentitzen dena baina sexu bereko pertsonekiko desira afektibo/sexuala duena), pansexuala/omnisexuala (pertsonekiko desira afektibo/sexuala duena), demisexuala (hurbileko harremana duenarekiko desira sentitzen duena), etab.

Irakasleok garenok, argi ondo jakin behar dugu hezkuntza-eremuan sarritan modu berdinkidean aurkeztu eta aipatu gabe geratzen diren errealitate batzuk daudela. Horiek dira,

* LGTBIQ: Lesbiana, gay, trans, bisexual, intersexual, querr...Pertsonak hartzen ditu bere gain. XX.mendearen bukaeraz geroztik hainbat mugimendu feministetan lesbianismoa hautu politiko iraultzailea bihurtu zen.Beste alde batetik, Gayle Rubinek lesbiana zapalkuntza bikoitza salatu zuen: emakume izateagatik eta homosexuala izateagatik.

* TRANS*ak: Zuriñe M.Baztanek transexualitatea gorputz fisikoaren arabera ezarritako generoa eta genero psikologikoa bat ez datozkien pertsonek bizi duten errealitatea dela esaten du. ALDARTEk horrela definitzen du: nork bere sexu identitatetzat edo sexu psikologikotzat duena eta nor horren sexu biologikoa bat ez datozenean dihardugu transexualitateaz". Baina, transgenero kontzeptua agertzean perspektiba aldatu egin zen. Transgeneroak jaiotzerakoan eman zitzaiona ez den genero batean bizi den pertsonari esaten zaio, baina pertsona honek ez du bere gorputza kirurgia edota hormonatzaileen bidez aldatu nahi, nahiz eta erabili ditzakeen. Josebe Iturriozek transgenero gisa definitzen du bere burua. Hona hemen pertsona transgenero famatu batzuk.

Josebe Iturriozen hitzetan "mingarria da sexua eta generoa bortizki gorputzen gainean idazten diren gizarte batean jaiotzea".

Gorputza borroka politikorako gune bihurtu zen "Gure gorputzak, gure erabakiak".  Begoña Zabalak Euskal Herriko mugimendu feministaren gorputz-ibilbidea errepasatzen du 6 mugarriren bitartez:

- Geure gorputza geurea da.

- Abortatzeko eskubidea.

- Elkarrekin borroka berean.

- Nire gorputza, nire erabakia.

- Espazioa okupatzeko eskubidea.

- Nahi dudana naiz eta nahi dudanarekin egoten naiz.

Mari Luz Estebanek, gainera, gorputza = osasuna = sexualitatea = erreprodukzioa gainditu beharra dagoela aipatzen du.

June Fernandez, aldiz, desioa ere kolonizatua dagoela esaten du artikulu honetan. "Gure gorputza eta auto-estimuaz gaina, gure desioa ere kolonizatua daukagu. Komunikabideek transmititzen digute gorputz erakargarriak argalak, altuak eta gazteak direla...".

Iazko ikastorikideen ekarpenak irakurriz, Maite Magisteritzaren hau aukeratu dut, bere azalpen argiak eta hainbat material ezberdin txertatu dituelako. 

Sentsibilizaziorako oso baliagarria iruditzen zait bideo hau.

Guzti hau eremu hezitzaileetan aurrera eramateko erronkak hauek lirateke:

* Sexu-genero sistema salatzea.

* Heteronormatibetatik alde egitea-

* Aniztasuna errespetuz gure ikasleei irakatsi.

* Heziketa afektibo-sexual anitzak landu.

Utzi nazazu nire identitatea garatzen!!

Zer da identitatea? Prozesu konplexua da, alderdi asko barne dituena: biologikoa, sozialak, kulturalak, psikologikoak eta politikoak. Nork bere burua, txikitatik, sentitzeko duen modu pertsonala da. Eraikuntza pertsonala da, baina baita soziala ere. Norberak bere buruaren zentzua garatzen du, alde batetik bere esperientziekin eta bestetik, harremanek eta kulturak emandako balio eta arauetatik.

Genero-identitatea eta sexu-identitatea ez nahastearekin adi egon behar gara. Coral Herrerak hórrela bereizten ditu: Sexu identitatea balditza biologikoetan oinarritutako identitatea da, haur bati bere genitalen eta ezaugarri fisiologikoen arabera ematen zaio lehena (…) . Genero-identitatea, aldiz, genero estereotipoei lotutako eraikuntza sozial eta kultural bat da. Gizateria bi talde handitan sailkatu da: maskulinoak eta femeninoak (…) Kontzeptu artifiziala da, ordean, gizonezko oso maskulinoen eta emakumezko oso femeninoen artean askotariko nortasun sorta zalaba dagoelako”. Coral Herrera idatzitako “Bodas diversas y amores querr” liburua niri liburu bilduman sartu eta tartetxoa dudanean irakurtzea pentsatu dut.

Ikasketa feministen ondorioz, identitate anitzak mahaiganeratu dira: Zisgeneroa, zisexuala, transgeneroa, transexuala, trabestia, queergeneroa, hirugarren generoa, ageneroa, intergeneroa, androginoa, bigeneroa, genero jariakorra, poligeneroa, pangeneroa, Trans eta sasi-gizon/sasi-emakumea.

Gure kulturan hausnarketa sakona egin behar dugula argi dago. Zer nolako jendartea nahi dugu? Pertsonak objektu bihurtzen dituen jendartea edo pertsonak subjektu askeak eta eraginkorrak osatutako jendartea? Gure cultura honetan, pentsamendu filosofiko nagusiak ez du lagundu subjektuaren eraikuntza marko aske batean izan dadin. Aristoteles, Aquinoko Tomas, Descartes…

Heziberri 220ren ustez identitatearen garapena zeharka landu behar da. Beraz, konpetentzia guztietan landu behar den zeozer da.

Beste urteetako ikastarokideen ekarpenak irakurriz, Amaia Chuecaren hau izenburua irakurri dudanetik liluratu nau.  Abestia oso aproposa iruditu zait, izan ere, pertsonen identitate garapena hegoak ebakitzen egon gara betidanik. Baina hórrela, ez zen gehiago “txoria” izango. Ez dugu bakoitza bere identitatea garatzen utzi, eta kaiola baten barruan bizi izandako pertsona asko egon dira eta daude munduan.

Heziberri 2020 identitatearen garapenari buruz hitz egiterakoan, hau aukeratu dut:

“Pertsonei egokitutako testuinguru bat sortu behar da, desberdintasunei erantzuten diena eta talderik edo pertsonarik ahulenei babes eta laguntza zehatzak emango dizkiena. Hezkuntza inklusiboak aniztasunaren adierazpen guztiak hartzen ditu aintzat: hizkuntza, kultura, gaitasunak, sexu-orientazioa, generoa eta baliabide sozioekonomikoak.”

Hau bete ahal izateko enpatia da beharrezkoa dugun lehenengo gauza. Beste alde batetik, irakasleak, gurasoak, ikasleak, hezkuntza komunitate osoaren gainean informazioa eta formakuntza bermatu behar da.

Ikasketa feministek egindako identite anitzen sakontzea oso garrantzitsua iruditzen zait gizartean dauden sinesmen faltsuak desikasteko. Ez gara edo gizonak edo emakumeak, identitate asko daude. Pixkanaka gizartean bada sinesmen hau aldatzen ari denaren kutsu bat, baina lan aski egiteke dago oraindik.

Azken egunetan Ekairi gertatutakoaren berri euki dugu. Gazte honek bere buruaz beste egin zuen 16 urterekin, presio sozialak sortutako desegonkortasunagatik. Gurasoek esan zuten moduan: Azkena izan dadila espero dugu. Baina horretarako gure gizartearen patriarkatua apurtu eta bide berriak zabaldu behar ditugu.

Hitz gutxiago eta ekintza gehiago!!!

Marina Subiratsen hitzetan, "eskola mistotik haratago joan behar da, lehen sexu bakoitzari erreserbatzen zituzten balio eta praktikak neska eta mutilei transmititu behar zaizkie, bereziki nesken jarrera eta praktikak birbaloitu eta oreka lortzeko mutilengan garatu, alderantzizkoa neurri handi batean jadanik gertatu baita. Horrela, pertsona bakoitzak, emakume edo gizon, bere intereseko, bere gustoko bizitzaren esparruak aukeratu ahal izango ditu inolako kanpoko muga eta esklusio barik".

Hori dela eta, orientazioak garrantzi handia dauka. Zer da, ba, orientazioa? neska-ikasle eta mutil-ikasleekin harreman jarraituak izatea suposatzen du, entzun, informazioa eman, lagundu, izateko, espresatzeko eta aske aukeratzeko espazioak zabaltzea da. Orientazioan genero ikuspegitik ikertu, pentsatu eta planifikatu behar da. Esku hartze kontzientea eta etengabeko prozesua izan behar du, hezkuntzaren esparru eta maila guztietan, curriculumean integraturik egon behar dena eta hezkuntza-komunitate osoaren inplikazioa behar duena.

Zein da gaur egungo egoera gure gazteen artean?

2015ean argitaraturiko PISA txostenean agerian jartzen da genero-arraila mantentzen dela. Arrazoi batzuk hauek liratekeen:

* 15 urterekin neskak mutilek baino errendimendu hobeagoa dute irakurketan, matematiketan eta zientzietan. Mutilek, aldiz, 16-29urteren artean irakurketan nesken antzeko emaitzak lortzen dituzte.

* Mutilek errendimendu baxuagoa dute, arrazoiak: mutilek neskak baino denbora gutxiago ematen dute irakurtzen, ordenagailu jokoetan aritzen bait dira.

* Mutilek ingenieritza edo informatika gradua aukeratzen dute. Osasun zientziak, aldiz, neskek aukeratzen dute.

* Irakasleen aurreritziek kalifikazioetan eragina dute. Familien espektatibek, ere.

Baina, nola amaitu daiteke genero-arraila honekin? Hezitzaileon ardura da:

- Irakasleen eta familien aurreritziak berrikusi eta sexismoa baztertuz.

- Nesken konfiantza sendotuz.

- Mutilen jarrera hobetuz.

Izan ere, PISAren ikerketen ondorioek argi uzten dute genero-arrailak ez duela zerikusirik emakume eta gizonek jaiotzetik ahalmen desberdinak izatearekin edota halako baldintzapenekin.

Euskal Autonomi Erkidegoko lan merkatuari zo eginez, genero-arrailaren aztarnak ere soma ditzakegu:

* Gizonen aktibotasun-tasa %62.7koa da, emakumeena,aldiz,%52.3koa.

*Enplegu kolokazioari dagokionez, emakumeen %33ak lanaldi partziala dauka.

*Soldataren kasuan, mundu mailan emakumeek %24gutxiago irabazten dute.

*Espainiako estatuan goi-mailako ikasketa unibertsitarioak dituzten pertsonen %60a emakumeak dira baina zuzendaritza postuetan %13a besterik ez dago.

Elena Simonen hitzetan “eskolak ez du genero bazterkeriarik sortzen baina elikatu, hezu eta inertziaz erreproduzitzen du veste norabiderantz ez jokatzeagatik”. Nola da ba, hori posible? Alde batetik, curriculum esplizituak androzentrikoa izaten jarraitzen duelako eta bestetik, ezkutuko curriculum sexista era inkonszientean transmititzen delako.

Beraz, oso garrantzitsua da tutoretza lana. Honen helburua ikasleak bere burua ezagut dezala eta onar dezala da, sozializazio-prozesua hobe dezala, erabakitzen eta ikaskuntza-arazoak konpontzen ikas dezala, eta bere proiektu pertsonal eta profesionalaren protagonista sentida dadila da helburua.

Gauza da diskurtso ofizialean hezkidetza txertatzeko bidea topatu dezakegula baina errealitatean zenbait kontraesan bizi ditugula. Horien artean:

• Emakumeak eta gizonak berdinak direla esaten dugu, baina curriculuma oraindik androzentrikoa da.
• Itxuraz diskurtso ez-diskriminatzailea egiten dugu baina hizkuntzaren erabilera sexista egiten dugu.
• Espazioetan eta baliabideetan oraindik ere mutilak nagusitu egiten dira.
• Partaidetza ez dugu kontuan hartzen. Neskek esandakoari balio gutxiago ematen diogu.
• Oraindik ere neskei arreta gutxiago ematen diegu.

Zer egin dezakegu orduan egoera hau aldatzeko? Hona hemen Marian Morenok, “Queremos coeducar” bere liburuan orientazio eta tutoretza hezkidetzailerako proposaturiko gakoak:

+ Emakume izateko eta emakumeen egoteko erak baloratzeko. Emakumeak historian zehar bizitza mantentzeko garatu dituzten gaitasunak balioan jarri eta pertsona guztiei eskaini.

+ Generoarekin erlazionaturiko aurreritzien kritika tutoretza eta orientazio jarduera zen espazioetan txertatzea.

+ Berdintasunezko hezkuntza afektiboa garatzea.

+ Elkar ardura eta zaintza tutoretzan sartzea.

+ Parte hartze parekidea sustatzea.

+ Lanbidea izatearen garrantzia indartzea.

+ Bizitza mota eta lanbide anitzen eredu ez-estereotipatuak aurkeztea.

Nire ikastarokideen postak irakurriz, Marivi Fernandezen hau aukeratu dut. Asko gustatu zait berak elkarbanandutako informazioa, pilo bat link gure ezagutza zabaltzeko. 

Beste alde batetik, txertatu ditudan irudietan argi eta garbi ikusi ditzakegu ikerketek botatzen dituzten datuak. Aldaketa behar dugu!

Azkenik, nire ustez hauek liratekeen orientazioa akademiko hezkidetzailea lantzeko erronketako batzuk:

• Emakumeen presentzia areagotu organismo publiko zein pribatuetan.
• Emakumeen ahalduntzea sustatu.
• Hezkuntza komunitate osoa hezkidetzan formatu.
• Emakumeen ekarpenak eta emakumeak garatutako konpetentziak baloratu.
• Heziketa afektiboaren programa ikastola guztietan, curriculumaren barne.
• Gazteekin neska eta mutilen estereotipoak landu eta apurtu.
• Parte hartze parekidea sustatu

"Emakumeek historian zehar burutu dituzten lanak era askotakoak izan dira, ez da berez lan "femeninorik" eta "maskulinorik", alderantziz baizik, baldintza sozioekonomikoak eta kulturalak dire lan munduan emakumeen eta gizonen egoera finkatzen dutenak".

Aurora Guerrero Diazen esaldiarekin guztiz ados nagoen arren esan beharra daukat, tamalez, errealitatean ez dela horrela. Alda dezagun!!