EZ ADIORIK!!!!

 

        

                                               

  

 

Hilabete batzuk elkarrekin pasatu ditugu eta hilabete hauetan zuekin gauza asko bizi, hausnartu, desikasi, asmatu, pentsatu, identifikatu, komunikatu... egin ditut, baina, batez ere, zuen ondoan BETAURREKO MOREAK JANTZI DITUT ETA GAUZA ASKO IKASI DITUT. Orain ulertu dut zer den hezkidetza, orain ulertu dut feminismoa, orain ulertu ditut gauza asko eta asko... 

Benetan, mila esker eman didazuen guztiagatik eta betaurreko moreak inoiz ez kentzea espero dut. 

Eta hemen uzten dizuet, hitz hauek idazten ditudan bitartean, asmatzen ari naizen testua: 

"Txikia nintzenean nire laranja erdia aurkitu behar nuela esan zidaten, eta sinetsarazi zidaten ni ez nengoela osorik. Horregatik, munduan zehar nire laranja erdia bilatu nuen: mendi guztietara joan nintzen, itsasoan begiratu nuen, zuhaitz guztien atzean bilatu nuen, elurra ere arakatu nuen..., baina nire laranja erdia ez zegoen inon.

Nekatuta, arratsalde batean, zuhaitz baten azpian eseri nintzen eta eguzkia, pixkanaka-pixkanaka, ezkutatzen zen bitartean, nire barruan ahots bat entzun nuen: 

ez jarraitu zure bilaketarekin, ez duzu behar. Behar duzun guztia zugan dago. Ez duzu laranja erdirik behar, laranja osoa zarelako. 

Orduan, egia handi horretaz konturatu nintzenean, etxera itzuli nintzen irribarre zabal batekin aurpegian: INOIZ EZ NINTZATEKE BAKARRIK EGONGO, SINETSARAZI ZIDATEN BEZALA".

Espero dut zuen gustukoa izatea, baina da orain sentitu dudana.

Mila esker. 

AMODIO OSASUNTSUA

 AMODIO OSASUNTSUA, bi hitz horiek aukeratu ditut izenburu bezala eta aste honetako lana hasteko. 

Nafarroako Gazte Kontseiluak amodio osasuntsuari buruz hitz egiten duenean maitasun erromantikoaren aurka erabiltzen du, baina nik kontzeptu hori aukeratu dut ez erabiltzeko bakarrik bikotearekin, pertsona guztiekin baizik. Horrela bada,  Nafarroako Gazte Kontseiluak jasotzen dituen lantzeko alderdiak edozein pertsonarekin aplikatu beharko lirateke, hau da, bikotearekin zein lagunekin eta inguruko pertsonekin. Eta horrela balitz TRATU ONAK sustatzen egongo ginateke. Alderdi horiek hauexek dira: 

• elkarri begirunea
• askatasuna
• independentzia
• autonomia
• erantzukidetasuna
• enpatia
• berdintasuna
• asertzio-komunikazioa.

Horretarako, patriarkatuaren defentzaileei oso argi utzi behar diegu, Amaia Portugalek esaten duen bezala, garunek ez daukatela generorik: “Ezaugarri batzuk arruntagoak dira emakumeen artean gizonen artean baino, beste batzuk arruntagoak gizonen artean emakumeen artean baino, eta beste batzuk ohikoak dira emakume zein gizonen artean. Baina giza garunak ezin dira bi kategoriatan sailkatu. Ez dago garun maskulino edo femeninorik”, beraz, patriarkatua asmakizun sozio-kulturala baino ez da, oinarri zientifikorik gabe.

Baina patriarkatuak min handia egin (eta egiten) du, eta, orokorrean, emakumeok barne borroka mantentzen dugu egunero: alde batetik txikitatik ikasi dugun guztia barneratuta daukagu, eta beste alde batetik feminismoarekin batera pentsatzen duguna daukagu. Gauza asko desikasi behar ditugu beste berri batzuk eta berdintasunaren aldekoak finkatzeko. 

Horrekin lotuta beste urtetako ikastarokideek egindako post-en artean Leirerena aukeratu dut berak esaten duenean "aurreiritziak tratu onen etsai" arrazoi osoa daukala pentsatzen dudalako. Horrez gain, Leirek nola tratatu duen gaia gustatu zait, eta berak esaten duen bezala, TRATU ONAK sustatzeko erdigunean ELKAR-ARDURA jarri behar dugu, elkar-ardura etxeko lanetan, zaintzan eta ekofeminismoan horiek guztiak orain arte emakumeen ardurak eta ezkutatuko lanak baitira. Eta ekofeminismoari buruz hona hemen Yayo Herreroren hitzaldia "escuelas feministas para desarrollar la coeducación" izenekoa, eta hitzaldiaren PDF-a. Interesgarria iruditzen zait.

Puntu honetara iritsita, Hezkuntzaren garrantziaz ohartuko gara, eta hori adierazteko bi akrostiko egin ditut:

Bi esaldiak errealitate berdina adierazteko: HEZKUNTZAREN GARRANTZIA TRATU ONAK SUSTATZEKO. Horrela bada, Hezkuntzan, Hezkidetza eta Elkarbizitzaren eskutik, TRATU ONAK sustatzeko eta lortzeko hauexek izan behar dira planteatu behar ditugun erronkak eta landu behar ditugun aspektuak:

• Autoestimua eta autokontzeptua
• Berdintasuna
• Komunikazioa
• Enpatia
• Ondo tratatzen ikastea
• Norberaren eta besteen balorazioa
• Tratu onak eta txarrak identifikatzea
• Harremanak lantzea: norberarekin eta besteekin
• Genero-desberdintasunak identifikatzea eta lantzea
• Emakume eta gizonen arteko desberdintasunak identifikatzea eta lantzea
• Sentimenduak eta emozioak ezagutzea eta identifikatzea
• Lankidetza
• Desberdintasunak errespetatzea

Amaitzeko, hemen uzten dizkizuet "85 cortometrajes para educar en valores". Laburrak dira, baina edukiz beteta daude eta uste dut oso baliogarriak izan daitezkeela balioetan eta tratu onetan hezteko. 

AUTODEFENTSAREN BEHARRIK GABE

 

Hona hemen nire indarkeria matxistari buruzko gurutzegrama. Erantzunak idazkiaren amaieran jarriko ditut, baina ez egin tranparik, eh? 😏

Jarri dudan izenburua, seguraski, oso eztabaidarria izan daiteke autodefentsa feminista eskatzen ari garenean, baina hasi nahi nuen lana mezu positibo eta itxaropentsu batekin. Horrela bada, Angela Davis-ekin batera ozen eta argi esan nahi dut: "andreek autodefentsaren beharra sentitzen ez duten mundu bat amestu behar dugu".

Horrek esan nahi izango zuen patriarkatuarekin, sexismoarekin eta, batez ere, indarkeria matxistarekin amaitu dugula. 

Baina  alderdi batek amorru handia ematen dit: indarkeria matxistari buruz hitz egiten dugunean, emakumeak (biktimak) dira beti neurriak jarri behar dituztenak eta Maialen Lujanbiok esaten duen bezala "Jo duten emakumeari; berari jartzen dio bizkartzaina gobernuak. Kalera festara doan alabari; berari jartzen diote araua gurasoek: zentzuz jokatzeko eta erne ibiltzeko. Denbora laurdenik ematen da zentzuz jokatzeko eta erne ibiltzeko esanez semeari? (...) Beldurra aldez aldatu behar den? Ardura aldez aldatu behar dela ez daukat zalantzarik”.

Eta Oihanak Etxebarrietak arrazoia dauka esaten duenean "erasotzailerik ez badago, biktimak ez du zertan neurririk hartu behar".

Konponbidea ez dago emakumeen eskuetan bakarrik, GUZTION ARDURA da. Horrekin lotuta, beste urteetako ikastarokideen post-en artean Ana-rena gustatu zait, orain jarri dudan ideia defendatzen duelako. Aldi berean, maitasun erromantikoaren mitoa deseraikitzen du, eta, horrekin batera, Hezkuntzan jarraitu beharreko pausuak aipatzen ditu.

Eta guztion ardura bada, GIZONENA ere izango da, ezta? Baina feminismoaren eskutik joan behar dira zeren Federico Abreu Silveira-k esaten duen bezala, “Historian ez dago talde zapaltzaile bakar bat ere pribilegioei bere kabuz uko egin dienik. Horregatik da hain garrantzitsua mugimendu feminista”.

Prozesu honetan, berdinatasunarekin, gizonek ere irabazten dute: emozioak eta sentimenduak adierazi ahal dituzte, umeen zainketan inplikatu ahal dira, sexualitate desberdinak esploratzeko bideak aurki ditzakete... baina, kasu askotan, ez daude estatusa, ospea eta boterea uzteko prest. Eta berdintasuna lortzeko behar-beharrezkoa da boterea bazter batean uztea. 

Horregatik, maskulinitate berriak sortu behar dira eta, horretarako, gizonek feminismoaren iturritik edan behar dute eta betaurreko moreak jantzi behar dituzte. 

Baina hori guztia lortzeko, Hezkuntza inplikatu behar da eta HEZKIDETZA-ren eskutik pausu batzuk eman behar dira:

• Indarkeria matxistaren errealitate agerian utzi, identifikatu eta salatu.
• Autodefentsa feminista sustatu ( emozioak eta autoestimua landu, erasoak identifikatu, kolektiboa bilatu, indarkeria matxistari aurre egiteko tresnak eskeini...)
• Maitasun arromantikoaren mitoa desikasi.
• Maskulinitate berriak sortzeko baliabideak jarri.

Eskoletan, maskulinitate berriak lantzeko proposamen batzuk Miguel Angel Arconada-ren bideo honetan jasotzen dira: 

PROMOVER EN LAS AULAS MASCULINIDADES COMPROMETIDAS CON LA IGUALDAD

Presentación en Power point (bideoarena)

Beste baliabide batzuk hemen aurki ditzakegu:  Amnesty International: "Genero-indarkeriaren aurkako hezkuntza-baliabideak". 

Eta amai dezagun hasi dugun bezala, Angela Davis-ekin:

"Andreek autodefentsaren beharra sentitzen ez duten mundu bat amestu behar dugu"

Gurutzegramaren erantzunak: 

1. Feminismoa
2. Sexismoa
3. Homofobia
4. Mikromatxismoa
5. Autodefentsa

GATAZKAK: IKASTEKO AUKERAK

 

Hasi nahi nuen gaurko lana mezu positibo batekin, zeren, gaia berez, zerbait negatiboa dela ematen baitu. Horregatik, hasieratik buelta eman nahi diot eta...

"HAR DITZAKEGU GATAZKAK IKASTEKO AUKERAK BEZALA"

Egia da, orain dela asko, ikastaro batzuetan, gatazkak ez direla ez positiboak ez negatiboak, baina bai ikasteko aukerak direla ikasi nuela. Hala ere, batzuetan, egunerokotasunean, hori ahazten zait eta nahiago dut gelan ezer ez gertatzea "bakean" egoteko (kasu askotan bake faltsua baino ez da). Baina ikastaro honek gogora ekarri du nire burura gatazkak aurrez-aurre begiratu behar direla, ezkutatu gabe, konpondu ahal izateko eta ikaskuntza-egoera bihurtzeko. 

Eta planteamendu horren oinarrian gatazkaren ezaugarri batzuk aurkitzen ditugu:

• Bizikidetzaren parte bat dira. Gizakiaren oinarrian daude.
• Interesak aurka egiten dituztenean agertzen dira. 
• Ez dira ez onak ez txarrak.
• Positiboa edo negatiboa da gatazka aurre egiteko modua.
• (...)

Ildo horretan bat nator Galtung-ek daukan gatazkaren ikuspegi positiboaren aldeko jarrerarekin, eta guztiz ados nago berak esaten duenarekin: 

“gatazka erronka da; azken batean, helburu bateraezinak edukitzea izugarrizko desafioa da bi aldeentzat, bai adimen aldetik, bai emozio aldetik. Horren arabera, beraz, gatazka gure izateari zentzua ematen dion arrazoietako bat da; aldaketaren arrazoia, aldaketarekin batera gertatzen den zerbait eta aldaketaren ondorioa; bizitza sozialerako ezinbestekoa; bizitzeko arnasa hartzea bezain garrantzitsua”.

Baina gatazkari buruz hitz egiten dugunean bakeari buruz hitz egin behar dugu, bai edo bai, kontzeptu horiek oso erlazio estua mantentzen dutelako, zeren egoera gatazkatsu baten aurrean irtenbideak topatzeko moduek esango baitigute bakea daukagun ala ez. Hare gehiago, gatazken trataera eraikitzaileak eta berdintasunean oinarritutakoak bakea eragingo du, eta horrek suposatzen du pertsonen artean eta ingurunearekin maila desberdinetan (ekonomikoa, sexuala, etnikoa, kulturala, laborala, akademikoa...) berdintasun harremanak izatea. 

Horrekin lotuta oso aproposa da Rigoberta Menchúk esaten zuena: 

Egia borobila. Eta nik gehituke nuke: "(...) sexua eta generoagatik diskriminazioa dagoen bitartean ez dugu bakea lortuko"

Orain arte esandako guztia kontuan hartuta, laster konturatuko gara hezkuntzaren garrantziaz. Hezkuntzak gure ikasleekin lan egiteko aukera ematen digu, gatazka ikaskuntza-egoera bihurtzeko. Horrekin lotuta hona hemen bideo bat non oso ondo azaltzen den ideia: 

Horrekin batera, Marivi Fernandezen ponentzia bat konpartitu nahiko nuke. Ikusi nuenean asko gustatu zitzaidan eta oso baliogarria iruditu zitzaidan, batez ere oso lagungarria iruditu zitzaidan Hezkuntza ikuspuntutik.

1. ESKOLAN BIZIKIDETZAHOBETZEKO HEZKIDETZA
2. GATAZKAK ETA KRISIAK
3. ASERTIBITATEA GATAZKAK KONPONTZEKO

Beraz, Hezkuntzan lan handia eta erronka nagusi bat daukagu: gatazkak ikasteko aukera bihurtzea pertsonen hazkunde integralarekin. Horretarako pausu batzuk eman behar ditugu, esate baterako: 

1. Formakuntza irakasle eta familientzat: lan partekatua izan behar da.
2. Emozioak, asertibitatea, errespetua, berdinatasuna eta komunikazioa landu ikasleekin.
3. Gatazka dagoenean:   

• pertsona guztiak entzun; pentsamenduak zein emozioak jaso.
• Besteek esaten dutena errespetu osoz entzun.
• Egoeraren hausnarketa egin.
• Irtenbideak proposatu inplikatuen artean.
• Irtenbidea (k) adostu inplikatuen artean. Irtenbide horiek errespetuan eta berdinatasunean oinarrituta egon behar dira beti. 

Prozesu horretan, ezin dugu ahaztu eskubideak/betebeharrak, justizia/zaintza eta indibidualtasuna/harremanak eskutik helduta joan behar direla beti.

Orain, baliabide pare bat konpartitu nahi ditut gure eguneroko lanean lagungarri izan daitezkeenak: 

1. Gida bat (Garatu): "Ikastetxeetan gatazkak ebazteko estrategiak"
2. Pelikula bat emozioak lantzeko: 
   

Amaitzeko, aurreko edizioetako gustatu zaidan post-a Oihanarena da, "Gatazkaren alderdi positiboa hezkidetzaren alorrean", arazo batzuengatik: Genero-ikuspegiari emandako enfokea gustatu zait; gaia ikuspegi positiboarekin tratatu du eta bere ideiak bat datoz nire planteamenduarekin (edo nire planteamendua bat dator bere ideiekin); asertibitatearen landu behar dela aspektu garrantzitsu gisa komentatzen du; lagungarri izan daitezkeen hainbat baliabide jarri ditu. 

EREDU AFEKTIBO-SEXUAL BERRIAK ERAIKIZ

 

Zenbat hitz aldatu behar eta zenbat hitz sendotu behar. Baina zertarako? Ba... HEZIKETA AFEKTIBO-SEXUALA LORATU DADIN!!! 🌸🌹🌼🍀

Txikitatik, emakumeok bizi dugu sexualitatea pekatu bat bezala: ezin genuen horri buruz hitz egin, baina ezin genuen hartaz pentsatu ere egin. SEXUALITATEA, Zer zen hori? eta DESIOA? Ufff!! Zelako beldurra!!! Gizonak, aldiz, zenbat eta sexu-harreman gehiago izan, orduan eta hobeto. Patriarkatuak bere lana oso ondo betetzen zuen. 

Baina pena da patriarkatuak bere lana egiten jarraitzea: iragarkietan emakumeen objetibazioa bistan dago; Sexu patriarkalaren negozioak hor daude (prostituzioa eta pornografia); gazteen artean estereotipo sexistak mantentzen dira, eta oraindik ere gizonak "matxitoak" dira eta emakumeak "putak"; emakumeen menpekotasuna errealitatea da; harreman sexualetan koitoa garrantzitsuena delakoan jarraitzen da... eta hainbat eta hainbat ideia sexista eta oker... eta asmo txarrekoak. 

Eta zer esan patriarkatuaren irudiak betetzen ez dituzten pertsonei buruz?: lodiak direnak, elbarrituak, ederrak ez direnak, beste arraza batekoa dena... 

Aldi berean, eskoletan, curriculum ezkutuan heteronormatiboa nagusitzen da, beraz, eredu patriarkalak errepikatzen jarraitzen dugu. 

Baina, beti esaten dugun bezala, generoa eta sexualitatea eraikuntza sozialak dira, eta eraiki ziren bezala deseraiki ditzakegu. Eta has gaitezen eskoletan, eskolak esparru seguruak izan daitezen. Horretarako, benetako heziketa afektibo-sexuala jarri behar dugu oinarrian, aniztasuna errespetatuz, emozioak eta sentimenduak adieraziz, beldur barik, eta sensibilitate guztiei lekua eginez. 

Hori guztia errealitatea izateko behar-beharrezkoa da eredu heterosexista ugalkor hegemonikoa kolokan jartzea. Eta hortik aurrera, eredu afektibo-sexual berriak eta anitzak posibleak izango dira, Haur Hezkuntzatik hasita. 

Orain arte esandako guztia kontuan hartuta, nire ustez bi izango ziren eremu hezitzaileetako erronkak: 

• heziketa afektibo-sexual hezkidetzailea hezkuntza eremu guztietan txertatzea.
• sexualitateen diskurtsoak beren espresio anitzekin ikastetxeko harreman esparru guztietan integratzea. 

Eta hori lortzeko, beti esaten dudan bezala, irakasleok formakuntza serio eta sakona behar dugu.

Aurreko edizioetako ikastarokideek egindako post-en artean Argiñerena gustatu zait arrazoi desberdinengatik. Hasteko, asko gustatu zait gaiarekin egindako akrostikoa. Beste alde batetik, zelan tratatu duen gaia oso egokia iruditu zait eta uste dut oso ondo dago azalduta. Eta amaitzeko, jarri dituen baliabideak baliogarriak iruditzen zaizkit. 

Amaitzeko baliabide batzuk ikasleekin erabiltzeko:

1. Aholku literarioak Haur eta Lehen Hezkuntzarako heziketa afektibo-sexuala
2. Berdintasunezko hezkuntza afektiboa eta sexuala.
3. Ikasleen gorputzak eta garapena: heziketa afektibo-sexuala hezkidetzaren ikuspegitik, Nerea Sancho (formakuntza)
4. Nor naiz ni, proiektua

     5. Eta orain irudi batzuk elkarrizketak eta hausnarketak sustatzeko: 

DENOK DESBERDINAK, BAINA DENOK INPORTANTEAK

 

Hezitzaile gisa dudan oinarri guztia hezkuntza berezitik dator, eta hezkuntza berezian urte asko egon naiz lan egiten. Han gauza asko eta asko ikasi nituen: pertsona bakoitzaren indibidualtasuna, pertsona bakoitzaren balioa, pertsona bakoitza desberdina dela, pertsona bakoitzak gure errespetu osoa merezi duela, pertsona bakoitza ulertu behar nuela, pertsona guztien artean osotasun bat egiten genuela, pertsona bakoitza inportantea dela... eta beste hainbat gauza.

Gero, haur hezkuntzan lan egiten hasi nintzenean andereño eta maisu askori entzuten nien haurrei esaten: "denok berdinak zarete". Eta horri buruz pentsatzen eta hausnartzen, eta hezkuntza berezian ikasitako guztia kontuan hartzen,  ondorio bat atera nuen: Hori, gezurra da: ume guztiek aukera eta eskubide berdinak eduki behar dituzte, baina denak ez dira berdinak. Eta horrela goian agertzen den esaldia asmatu nuen eta oinarri horretan hezten ditut nire ikasleak: 

"DENOK DESBERDINAK, BAINA DENOK INPORTANTEAK"

Une honetan, eta hausnartzen ari garen gaiarekin lotuta (aniztasun sexuala) lelo hori oso aproposa dela uzte dut, eta zuekin konpartitu nahi nuen: inportanteena pertsonak dira, eta mundu honetan denok gara inportanteak eta beharrezkoak, bakoitza bere ezaugarri propioarekin, bere genero identitatearekin, bere sexu orientazioarekin. Pertsona guztiak errespetatu behar ditugu eta ez digu axola behar nolakoa den edo zer sentitzen duen, zeren aniztasunean datzan gizakiaren handitasuna eta aberastasuna. 

Ideia horiek guztiak barneratzeko prosezuan bi agente, bereziki, inplikatuak daude: familia eta eskola. Biak eskutik joan behar gara eta umeak, txikitatik, balio horietan hezi behar ditugu.

Baina horretarako, helduok gauza batzuk argi izan behar ditugu:

• Patriarkatuak sustatzen dituen bizi-programa ezberdinduen oinarria ez da inondik inora ere genetikoa, kulturalki ikasitakoa baizik.
• Heteronormatibotik alde egin behar dugu. 
• Ikasitako gauza asko desikasi behar ditugu: zer da gizona/ emakumea izan; zer da maskulino edo femeninoa...
• Garrantzitsuena ez da nolakoak garen, zer sentitzen garen baizik. 
• Aniztasun sexual aberatsa dago: homosexuala, heterosexuala, bisexuala, asexuala, heteromalgua, homomalgua, pansexuala, demisexuala...
• (...)

Zentzu horretan, hezitzaileentzat (familia eta irakasleentzat) hurrengo artikulu eta bideoak lagungarriak izan daitezke:

• 

Azalpen erraza. 

• NAIZEN: adingabe transexualen familien elkartea. Horrekin lotuta oso interesgarria iruditzen zait 2019an Aingeru Mayor-ek (aitak, sexologoak eta Naizen elkarteko kideak) emandako hitzaldia: Aingeru Mayor-ek bere alabarekin bizi izan duen prozesua azaltzen du, eta alabaren larruan jartzeko gai izan behar dugu ze txarto pasatzen duten hobeto ulertzeko. Eskerrak gurasoek ulertu eta errespetatu zutela. 
• 
  Diversidiferencias: 2012an sortu zuten, eta oraindik balio digu. Horrek esan nahi du gauzak ez direla asko aldatu eta bidea daukagula aurretik. 

• Discriminación, de Amnistia Internacional. 
  
  
• Todos discriminamos/todos discriminados. Bideo horrek ez du bakarrik sexuaren araberako diskriminazioa tratatzen, baina interesgarria iruditu zait zeren, batzuetan, eskubideak eskatzen ditugun eta ez garen jabetzen guk geuk zer egiten dugun. 

Orain arte komentatutako aspektu guztiak kontuan hartuta, erronka asko ditugu. Horien artean...hauexek: 

• Familia eta irakasleentzat formakuntza.
• Ikasleei eredu desbedinak erakustea eta denak errespetua merezi duten balioa transmititzea.
• Gure egunerokotasunean transmititzen ditugun mezuak aztertzea: testuetan, ipuinetan, bideoetan, liburuetan,  irudietan...
• Hizkuntza ez baztertzailea erabiltzea. 
• Benetako hezkidetza plana egitea eta betetzea.
• (...)

Aurreko edizioetako ikastarokideek egindako post-a Goretti Eskalzarena aukeratu dut, kaleidoskopiarekin egindako paralelismoa gustatu zaidalako eta baliabide asko jarri dituelako. 

ASKE IZAN

 

Gai honetan sakondu ondoren eta identitate desberdinak eta berriak (behintzat niretzat) aurkitu ondoren, horri buruz dudan analfabetismoa aitortu nahi nuke.

Eta zenbat eta gehiago ikertu eta sakondu, orduan eta zailagoa iruditzen zait egin beharreko bidea. Ikastaro honetan landu diren alderdi guztietan lan handia daukagula iruditu zait, baina identitateari buruz hitz egiterakoan, uste dut bidea luzeagoa eta zailagoa dela. Halere....AURRERA!!! Azken finean izenburuan jarri dudana da, nire ikuspuntutik, pertsonak bezala lortu behar duguna: ASKE IZAN, errespetu osoz besteentzat, baina... ASKE IZAN. 

Aske, pertsona indibidual eta sozial gisa eraikitzeko; aske, nahi duguna eta nahi dugun bezala izateko; aske, gure gorputza nahi dugun bezala sentitzeko; aske, besteak errespetatuz nahi dugun bezala jokatzeko; aske, gure identitate propioa eraikitzeko; aske.... ASKE IZAN. 

Zentzu horretan, Jule Goikoetxeak eta Miren Arangurenek esaten duten bezala, gizonik eta emakumerik gabeko geroa imaginatzen dut. Eta etorkizun horretan bakoitzak izango da nahi duena, generorik gabe, izenik gabe. Ez gara izango ez gizon, ez emakume, ez zis, ez trans, ez ez binario, ez... Zertarako izen horiek guztiak inportanteena pertsona bera denean? Zertarako sentitzen dudanari izen bat jarri? 

Izango gara, aske izango gara, besterik gabe. Agian amets bat baino ez da, baina, batzutan, gauza handiak amets bat atzetik lortzen dira.

Dena den, eta hasieran esan dudan bezala, bidea zaila izango da, eta eztabaida eta hausnarketa sakonak beharko dira adostasunak lortzeko, zeren aspektu guztietan desadostasunak sortzen diren, gaia konplexua delako eta gure eskemak goitik behera apurtzen dituelako. Adibide bezala Queer teoriak ditugu. Horri buruz irakurtzen hasi nintzenean nahiko ondo iruditu zitzaidan, baina gero... bat-batean... tira!! desadostasunak  sortzen dira. Eta berriro hausnarketa egin behar. Baina seguraski horretan egongo da aberastasuna. 

Hala ere, niretzat oso interesgarria izan da eta uste dut argi handia ematen duela, benetako pertsonen testigantza ikustea, eta euren esperientziak eta bizipenak entzutea. Horrela gertatu zait Ur Handitan bitarrak ez diren pertsonei buruzko  programa ikustean. Asko gustatu zitzaidan eta beste ikuspegi bat ireki zidan. Zenbat gauza desikasi behar ditudan eta zenbat gauza ikasi behar!!!!

Beste alde batetik, nire inguru hurbilean genero-identitateen inguruan behatzerakoan, konturatzen naiz modu ez-kontziente batean egiten eta esaten ditudan gauza asko aldatu behar ditudala. Orain arte, eta feminista izaten, termino batzuk ezagutzen eta onartzen nituen, errespetu osoz, baina orain, ezagutzen ez nituen kontzeptu batzuk ikasi eta barneratu behar ditut. Eta ondorioz, konturatzen naiz, ezjakintasunagatik, gauza eta jarrera batzuk aldatu behar ditudala. Horren harira, aurreko edizioetako ikastarokideek egindako post-en artean, Ainhoarena aukeratu dut curriculum ezkutuaren atea zabaldu didalako. Bere post-a irakurtzen konturatu naiz irakasleok eredu patriarkal eta sexistak betikotzen ditugula ohartu gabe, adibidez, eta Ainhoak esaten duen bezala, "irakasleek neskak agurtzerako orduan beti bere soineko politari, ileari edo edertasunarekin zerikusia duen guztiari egiten diete erreferentzia", edo, neska bat leku guztietan igotzen ikusten dugunean "ahuntza dirudiela edo marimatxoa dela" esaten dugu. 

Zenbat gauza aldatu behar eta zenbat erronka pertsona zein irakasle bezala!. 

Irakasle bezala, eta Haur Hezkuntza ikuspuntutik; gure erronka nagusia "Curriculum berrian" agertzen dena betetzea da: 

"Etapa horretan izaeraren garapena bat dator besteenaren desberdina den nortasun propioa eraikitzearekin. Hezkuntzaren esku-hartzeak haurrak norberaren irudi doitua garatzera bideratu eta bide horretan akonpainamendu egin behar du. Adin honetan deskubritzen du sexualitatea eta hori da sexuaren eta generoaren eraikuntzaren hasiera. Haurrak hezitzaileekin duen hartu-eman orok neurri handi batean gidatzen eta moldatzen du haurra, inguratzen duten helduen harremanetarako estrategiak imitatzeko eta errepikatzeko joera baitu. Estrategia horietan jarrera sexistak normalizatua egon daitezke, hori dela eta, ezinbestekoa da eskola-ingurunean egon daitezkeen bistako edo estalitako diskriminazio-mekanismoak identifikatu eta erauztea".

"Hezkidetza, eskolen antolaketa pedagogikoaren irizpide orientatzailea den aldetik eta hezkuntza-sistemaren ildo estrategikoa den aldetik, funtsezkoa da, maila eta modalitate guztietan, pertsonen garapena errazteko, sexuaren, sexu-orientazioaren, identitatearen edo genero-adierazpenaren araberako estereotipoez eta rolez kanpo".

Horretarako, curriculum ezkutua ondo aztertu behar dugu, airean uzteko, eta aldatzeko edo baztertzeko. 

Seguraski, prozesu horretan kanpoko laguntza beharko genuke, askotan guk geuk ez garela jabetzen egiten dugun. 

Eta Nereak Sanchok esaten duen bezala, irakasleok ditugun beste erronka batzuk  hauexek dira: 

• Esku hartzean ez du bere iritzia, esperientzia edo sinismenak oinarritzat hartu behar
• Profesionalak autoezagutza eta autokontrola izan behar ditu
• Ez dira jarraitu beharreko ereduak eta anitzak dira baita ere 
• Bere bizitza pribatua erreserbatuko du, eredu ez bihurtzeko
• Kontzientzia objetoreak izatekotan (abortoa, preserbatiboa, koito osteko emerjentzia pilula…), bitartekoa eskainiko duen beste baten erreferentzia zuzena emateko betebeharra du. 

Bide luzea eta zaila, baina ez ezinezkoa. 😉

HEZKIDETZA BETI OINARRIAN

 

Berdintasunaren bidea luzea da eta kurbaz eta oztopoz beteta dago. Ikastaro honetan agerian geratzen ari den bezala, eta oso modu esplizitoan, patriarkatuak, oraindik, indar handia dauka. Indar hori modu desberdin askotan adierazten da, eta horietako modu batzuk ORIENTAZIOA eta AUKERAK dira. Baina ziur nago, hezkidetza (baina benetazko, serio eta oinarridun hezkidetza) bidearen oinarrian kokatzen badugu, orientazioak eta aukerek berdinatasunera eramango gaituztela, behintzat esku artean daukagun gaian: ikasketetan eta lan-merkatuan batez ere.

Aste honetan aztertutako dokumentuetan, guztietan, ikus dezakegu emakume eta gizonen arteko desberdinatasuna handia dela ikasketak aukeratzeko orduan, eta zer esan lana aurkitzeko orduan. 

Eredu bezala, ikus ditzagun 20-21 ikasturteko EUTASTen datu batzuk: 

                                                      Total                Hombres                 Mujeres

Total                                       69.933               32.033                    37.900

Artes y humanidades                  6.309                2.293                      4.016

Ciencias                                    4.417                2.172                      2.245

Ciencias de la salud                   9.286                 2.146                     7.140

Ciencias sociales y jurídicas       33.623              13.756                    19.867

Ingeniería y arquitectura           16.298              11.666                     4.632

Dobles titulaciones                     3.064                1.312                     1.752

Goian jarri ditudan datuak aurreko taulatik daude aterata eta, nahiz eta taula oso ondo ez ikusi, azpimarratu nahi nituen datuak goian aipatzen ditut.

Datu horien arabera, orokorrean, aste honetan ikusi duguna baieztatzen da, hau da, neskak letretako ikasketak aukeratzen dituzte, batez ere. Aitzitik, ingenieritza eta arkitektura gizonek aukeratzen dituzte gehienbat, eta desberdintasuna oso handia da: 11.666 gizonek aukeratzen dituzte eta 4,632 emakumek bakarrik. 

Hala ere, datu horietan agian argi izpi bat ikus dezakegu: zientziak aukeratzen dituzten emakumeen kopurua gizonena baino apur bat handiagoa da. Agian gauzak aldatzen ari dira. 😉

Desberdintasunaren prozesu horretan denok gaude inplikatuta eta argi dagoena da neskei eta mutilei ez dizkiegula aukera eta orientazio berdinak ematen. 

Eta hezkuntzatik hasten bagara, inplikazio oso handia daukagu egoera horri buelta emateko eta arlo honetan ( eta baita besteetan ere) berdintasuna lortzeko. Horretarako, nire ikuspuntutik, ikastetxeetan pausu batzuk eman beharko genituzke: 

1. Emakumeen gaitasunetan sinestea, baina benetan.
2. Formakuntza serioa jasotzea, baina ez gauza puntualetan, hezkidetza zabalari buruzko formakuntza baizik. Eredu gisa ikastaro honetan egiten ari garena izan zitekeen, baina klaustro osorako eta ez era pertsonalean. Niri dagokidanez, aurten "curridigi" hori inposatu digute eta ordu asko sartzen ari gara, baina garrantzitsuagoa litzateke hezkidetzan benetako hezkuntza izatea, zeren digitalizazioari garrantzi handia ematen baitiogu, baina... non gelditzen dira pertsonak? Non gelditzen dira emakumeen eskubideak eta duintasuna? Ez dira teknologia baino inportanteagoak?
3. Ikastetxeko espazioak, denborak, hizkuntza... aztertzea, sexistak diren praktika guztiak zuzentzeko edota kentzeko. 
4. Hezkidetzako plan oso bat egitea (eta ez ekintza puntualak bakarrik) eta martxan jartzea.
5. Etengabeko ebaluazioa egitea funtzionatzen ez duena aldatzeko, zuzentzeko, egokitzeko edo kentzeko. 

Eta Maria Morenok esaten duen bezala ("queremos educar" liburuan), hezkidetzako plan on horrek aspektu hauek bildu beharko lituzke:  

• Emakume izateko eta emakumeen egoteko erak baloratzea.
• Generoarekin erlazionaturiko aurreiritzien kritika tutoretza eta orientazio jardueretan zein espazioetan txertatzea.
• Berdintasunezko hezkuntza afektiboa garatzea.
• Elkar ardura eta zaintza tutoretzan sartzea.
• Parte hartze parekidea sustatzea.
• Lanbidea izatearen garrantzia indartzea.
• Bizitza mota eta lanbide anitzen eredu ez-estereotipatuak aurkeztea.

Aurreko edizioetako ikastarokideen artean "orientazioa, norberaren eskubidea" izeneko post-a aukeratu dut. Bertan, Bego Liernik gaiari buruzko datu asko aipatzen ditu eta aipatzen dituen bideoak oso interesgarriak iruditu zaizkit. 

Eta amaitzeko, hemen usten ditut hausnartzeko eta pentsatzeko gustatu zitzaizkidan bideo batzuk: 

ETA BALIABIDEAK... ZER?

Horrek esan nahi du teoria eta praktika eskutik joan behar direla. Curriculuma teoria da eta baliabideek praktika osatzen dute. Baina ez dut esan nahi bakarrik curriculumak eta baliabideek bat etorri behar dutela, ez. Haratago joan nahi dut eta horregatik esaten dut hezkidetzarako curriculumak hezkidetzarako baliabideak exijitzen dituela. Bestela dena paper buztia izango da. 

Ondorioz.....

Curriculuma eta baliabideak (edukiak, metodología, materialak...) eskutik joan behar dira, errealitate bakar bat osatu behar dute, eta dena berdintasunaren kolorearen barruan. 

Baina teoria egitea oso "lan erraza" da. Paper batean pentsatzen eta sentitzen dugun guztia idaztea, nire ustez, hezkidetza prozesuaren zatirik errazena da. Paperak dena aguantatzen du, baina gero hori praktikan jarri behar da eta hori... hori bai dela zailena. 

Eta hona hemen horretarako aurki ditzakegun zailtasun batzuk (seguraski askoz gehiago egongo direla): 

• Askotan, irakasleei hezkidetza plana aurrera eramateko formakuntza falta zaigu eta hezkidetza-prozesu honetarako baliabide onak aurkitzeko edota sortzeko laguntza behar dugu, hau da, formakuntza behar dugu.

• Orokorrean, ezjakintasuna oso ausarta eta oso inkontzientea da, beraz, askotan gure jarrerak patriarkatuaren formak errepikatzen ditu ezjakintasunagatik. Eta, batzuetan, ezjankitasun horretan curriculum ezkutua oinarritzen da. Horregatik, diagnosia egin beharko genuke eta aztertuko beharko genuke nolakoa den gure jarrera, gure jokaera, gure hizkuntzaren erabilera... aspektu guzti horiek sexistak izan ez daitezen. 

• Baina beste batzuetan, patriarkatuaren eredua errepikatzen da eta ez da ezjakintasunagatik, nahita baizik. Gure eskolan, batzuetan, horrelakoak aurkitzen ditugu eta horiek ere, hezi behar ditugu.

• Edukiak, metodologia eta materialak,  askotan, sexistak dira.  Horiek guztiak aztertu behar ditugu behar denean aldatzeko edota moldatzeko, eta sexistak izanda ezin baditugu aldatu edo moldatu... baztertzeko.

• Denbora: Askotan, gauzak egin nahi ditugu baina denbora faltagatik ezin dugu zeren denok baitakigu eskola batean ehun mila zeregin bete behar ditugula egunero. Noski, goian daudenak eta hainbeste gauza betetzeko behartzen gaituztenak (eta ez nago zuzendaritza taldekoei buruz hitz egiten) ez dakite zer den eskola bat eta ikasleekin egunero lana. Beraz, agintzea eta exijitzea oso erraza da. Haientzat dohainik da, guretzat, aldiz ez, esfortsu handia egin behar dugulako ahal dugun guztia betetzeko.

Baina orain arte aipatutako faktore guztiak baino garrantzitsuagoak, nire ikuspuntutik, beste bi faktore daude:  

• Sinesmena: Benetan, hezkidetza posiblea dela sinesten ez badugu ez dugu ezer egingo, eta, askoz jota, ekintza puntual batzuk egingo ditugu, baina besterik gabe.

• Eta aurrekoarekin lotuta, benetako hezkidetza ikastetxeko apustua izan behar da eta komunitate osoa inplikatu behar da. 

Azken puntu horiek betetzen badira, dena posiblea izango da. Ez da erraza izango, baina bidea, nahiz eta zaila eta nekatua izan, egingo da, aurkituko da eta jarraituko da. 

Aurreko edizioetako ikastarokideek egindako posten artean Maisazoe-na aukeratu dut. Bertan, Heziberri aipatzen da eta une honetan, curriculum berriarekin, apur bat atzeratuta gelditu da. Hala ere, post horretan diagnosia egiteko baliabideak eta baliabide hezkideitzaileak aipatzen dira, oso baliogarriak izan daitezkeenak.

Eta amaitzeko, bi baliabide interesgarriak aipatu nahiko nituzke, eskolan erabil ditzakegunak. Alde batetik, "LA PRINCESA QUE NO QUERÍA SER RESCATADA" daukagu. Neska eta mutilen arteko berdintasuna lantzeko gida bat da. 

Eta beste alde batetik, "HEZKIDETZAGUNEAN" aurkitu dudan materiala daukagu. Hor, haur hezkuntzan zein lehen hezkuntzan eta bigarren hezkuntzan Hezkidetza lantzeko baliabide ugari aurkitzen ditugu.

 

ETA NOR ZARA ZU NIRE PARTE-HARTZEA KUDEATZEKO?

 

ETA NOR ZARA ZU NIRE PARTE-HARTZEA KUDEATZEKO?

Hori galdetzen diot nire buruari eta hori galdetuko nieke gizonei, banan-banan, betikotasunak aukera emango balit. 
Hori galdetu nieke kolore gorritik, haserrearen eta suminduraren koloretik.

Baina... nor zara zu gure parte-hartzea kudeatzeko, gure parte-hartzea debekatzeko, gure parte-hartzea zure interesetatik maneiatzeko?

Baina... nor zara zu parte-hartzeko gure bere-berezko eskubidea lapurtzeko?

Hori guztia da barrutik ateratzen zaidana gaia aztertzen dudanean eta gaiari buruzko aspektu desberdinetan sakontzen dudanean.

Baina... abestiak esaten duen bezala... HEMEN GAUDE ETA POZTUTZEN NAIZ 

                                                                                  Hemen  gaude indar guztiarekin eta alaitasun osaoarekin. Hemen gaude, orain more kolorearekin, gure borrokaren kolorearekin.   

                         Eta hemen gaude hegal handiekin hegan                    egiteko eta gure eskubide guztiak                              konkistatzeko. Eta hemen gaude                                BERDINTASUNA lortzeko.

         

Baina ust dut ariketan eskatutakotik alde egin dudala, 😏 beraz...goazen lotura.

Gaiarekin lotutako kontzeptu asko azpimarratuko nituzke eta hitz askok gaiaren mamia isla dezakete, baina batzuk aukeratu behar direnez hauexek sartu ditut letra-zopan: 

Aurreko edizioeteko ikastarokideek egindako posta Leire Garrorena aukeratu dut oso argi azaltzen duelako zer den partaidetza, zergatik partaidetza eta zer egin eskoletan ikasleen partaidetza lortzeko. Horrez gain, baliabide interesgarriak konpartitu ditu. 

Horren harira, nire ikuspuntutik, beste baliabide baliotsua Urtxintxarena da. Elkarte horrek, bere prestakuntza-atalean, oso ikastaro interesgarriak ditu hezkidetzarekin eta partaidatzearekin lotuta.

Eta aurkitu dudan beste baliabide interesgarria Emakundearena da: "Emakumeak eta zaharrak: botere eraldatzailea eraikitzen jardunadia (2022ko ekainak 08)"

Esteka horietan ponentei buruzko informazioa aurki dezakegu eta jaurdaldiaren bideo osoa dago. Luzea da, baina pena merezi du. 

Eta amaitzeko, teknologia munduan emakumeen parte-hartzekoari buruz hitz egin nahi dut. 

Datuaen arabera, emakumeen %50ari teknologia berrietan parte hartzea kostatzen zaio. Ematen du teknologia berriekiko beldurra eta errespetua arrazoi nagusienak direla, baina nik beste aspektu bat aipatuko nuke, behintzat nire ingura behatu dudan arabera, eta adina da. Nire eskolan, adibidez, adin gehiago daukaten pertsonei gehiago kostatzen zaie digitalizazioarekin lotutako gauzak aurrera eramatea eta sare sozialetan haien partaidetza txikiagoa da. Gazteen artean, aldiz, nik ez ditut emakume eta gizonen arteko desberdintasunak ikusten.

Eta arrazoai oso arraza da: adinekoentzak gauza guzti hauek nahiko berriak dira eta oso arin doaz dena barneratzeko. Berriz, gazteak teknologi berriekin jaio eta hazi dira, ondorioz euren bizitzako parte bat da. 

Baina beste leku batetik dago, noski, patriarkatuak uzten digun esparrua. 😠