“Hezkidetza
dela-eta, etxeko lanak jarri dizkiot neure buruari. Egia esan,
gaiaren inguruan urrats gutxi eman ditugu ikastolan, eta
zuzendaritzatik irakasleoi ikastaroaren berri iritsi zitzaigunean,
lehendabizi gaitegia gainbegiratu nuen. Segituan konturatu nintzen
asko nuela ikasteko”.
Eta
bai ikasi ere. 3 hitzekin definitu beharko banu ikastaroa, honako
adjektiboak erabiliko nituzke: hezigarria,
sakona
eta ederra.
Zenbat gauza desikasteko, zenbat ikasteko! Zenbat buruhauste! Zenbat
gozamen! Asteburuetan aritu naiz lanean eta, egia esan, gogorra izan
da larunbat eta igande guztiak hipotekatuta
izatea; baina merezi izan du, bai horixe!
“Hezkidetzaren
alde egitean garrantzitsua da konplizitateak eta sinergiak biltzea”.
Eta
hori da egin duguna ikastolan. Hezkidetza taldea osatu dugu, eta
aurten aurrerapauso handiak eman ditugu. Hasieran aurreikusitako
helburuak gainditu egin ditugu, beraz, oso-oso harro gaude egindako
lanaz. Halere, egindakoa hasiera besterik ez da izan.
Ikastaroaren
2. jardueretako behaketak egiten gozatu dut gehien: “Usoa, aste
honetan, zer egingo dugu etikan? Dilemak landuko ditugu?
Mikromatxismoak antzeztuko ditugu? Bideoak ikusiko ditugu? Behaketak
egingo ditugu?”. Ikasleekin hurbileko errealitatea zuzenean
begiratzea eta hausnartzea plazera izan da.
Diozue
zuen asmoa izan dela hezkidetzaren inguruko hainbat gairen inguruan
inarrostea eta, oinarrizko gakoak argi utzi ondoren, sakontzeko
bideak eskaintzea. Bada, nigan behinik behin, bete-betean asmatu
duzue! Horrenbestez, 22 aste hasiera baino ez dira izan; gure artean
mugitu den guztia barneratzeko eta prozesatzeko 250 ordu baino
askozaz ere gehiago behar baitira.
3.-Iazko
ikastarokideen artetik, Begoña I. E. aukeratu dut, erabili dituen esaldi grafikoak, komikiak
eta argazkiak oso-oso garbiak eta zuzenak direlako, lan grafiko
bikaina egin duela iruditzen zait.
Indarkeria
matxista gizaki-arrak bere figuratik eta bere begiradatik erabiltzen
duen indarkeria da.
Indarkeria
matxistaren desikasterako, funtsezkoak dira:
-Maitasun
erromantikoaren mitoen deseraikuntza.
-Mikromatxismoen
identifikazioa eta salatu-gainditzeko esku hartzea.
-LGTBIQ+fobiak
bistaratzea eta aniztasunaren ereduak normalizatzea.
Indarkeria
matxistarik gabeko jendartea sustatzeko bestalde, bi estrategia
nagusi hauek izango lirateke:
a)
Gizonen inplikazioa maskulinitate heterosexual hegemonikoa
interpelatuz eta berriak eraikiz.
b)
Emakumeen ahalduntze indibidual eta kolektiboa autodefentsa
feministaren bidez.
Maskulinitate
berrien eraikitze-ptozesuan
hainabat garapen eremu jarri behar ditugu mutilen esku:
-Mutilak
sentimendu eta emozioekin kontaktuan jarri.
-Zaintzaren
esparruan, mutilek duten erantzukizuna onartzeko tresnak ipini; baita
espazio pribatu
-Domestikorako autonomia garatzeko behar dituztenak
ere.
-Indarkeria
matxistaren aurrean jarrera aktiboa sustatu.
Autodefentsa
feministaemakumeen
ahalduntze indibidual eta kolektiboa lortzeko estrategia da.
“Zure
buruaz, mugez eta ahalmenez kontzienteago zara, egoera biolentoak
gestionatzen ikasten duzu… Ez da soilik arte martzialak lantzea,
ahalduntze pertsonalerako teknika ere bada, zure gorputza eta zu zeu
errespetatua izateko eskubidea duzula barneratzeko, ahotik kendu
diguten “ez” hitza lantzeko”.
Iazko
ikastarokideak egindako posten artean, Begoñarena
aukeratu dut. Lan bikaina egin duela iruditzen zait, bai baliabide
aldetik, baita gaiaren trataera aldetik ere. Irudi grafikoak oso-oso
adierazgarriak dira.
Bestalde,
indarkeria matxistaren inguruan ikasleekin lanketa egiteko, baliabide
digital ugari
dago sarean:
Eremu
hezitzailean
lantzeko erronka nagusiak hauexek dira:
-Hezitzaileak
arazoaren dimentsioaz kontzientzia hartu, esku hartzearen
eraginkortasunaz jabetu eta modu transbertsalean landu. Horretarako,
formazioa ezinbestekoa da.
-Hiztegi
ez sexista erabiltzeko ahalegina beti presente izan.
-Autodefentsa
tailerraren eskaintza orokortu.
-Neskei
begira, autoestimua eta segurtasuna eraiki; “Ez” irmotasunea
esateko ahalmena; hitza hartzekoa; espazioa betetzekoa; gustuko duen
eran janztekoa; nahi duen eran ibiltzekoa…
-Nesken
arteko ahalduntze kolektiboa sustatu, elkarri entzunez eta komuneko
esparruak plazaratuz.
-Emakumeen
eta gizonen berdintasunaren alde dauden gizon taldeetako
esperientzien berri eman eskoletan.
“Andreek
autodefentsaren beharra sentitzen ez duten mundu bat amestu behar
dugu”
(Angela Davis)
Aste
hasieran banekien
gaur egun gatazkaren zentzu negatiboa dela nagusi. Baina, gatazka ez
da positiboa edo negatiboa, modua izan daiteke positiboa edo
negatiboa.
Baita
ere, bakearen ikuspegi tradizionalaren ikuspegi negatiboaz jakitun
nintzen; alegia, bakea ez dela soilik gerrarik eza; pobrezia,
arrazakeria, diskriminazioa eta bazterkeria dauden bitartean, zaila
izango dela bake-mundua lortzea (Rigoberta Menchú).
Astean
zehar egindako ibilbidearen ondorioz,
gatazken trataera eraikitzaileak eta berdintasunean oinarritutakoak
bakea eragingo duela jabetu naiz. Hortik letorke bakepositiboaren
kontzeptua.
Bestalde,
gatazken trataeran genero-ikuspegia
kontuan izatea garrantzitsua dela ohartu naiz; izan ere, generoa
kontuan izatea lagungarria da gatazken trataeran emakumeen eta
gizonen arteko berdintasun-eza identifikatzeko, baita gatazketan
parte hartzeko ere.
Gai
honen garrantzia zehaztu beharko banu, esango nuke
gatazka egituran hiru aspektu kontuan hartu behar direla: pertsonak,
prozesua
eta arazoa.
Halaber, aipatuko nituzke feminismoak egindako proposamenak gatazken
trataeraren ikuspuntutik. Eta, bukatzeko, ikastetxetan bizikidetza
eta gatazken trataerarako kultura positiboa hedatzeko baliagarriak
diren 5 eremuak aipatuko nituzke.
2.-Iazko
ikastarokideek egindako post bat aukeratu:
Neu nabigatzera hautatu dut, hainbat baliabide interesgarriren berri ematen
duelako. Bat aipatzearren, Nerea Mendizabalaren bideoa. Bertan,
gatazken konponbideetan trebatzeko KOMUNIKAZIOAren garrantzia gogora
ekartzen digu.
3.-Gai
honen garrantziaz jabetzeko, hezitzaileei ikerketa, baliabide edo
proposamen adierazgarriren bat gomendatu.
Irakasleek
bizikidetzan trebatzeko, gatazkari buruzko material interesgarria
dago helbide honetan:
1.-Gaiari buruzko 2 ideiarik garrantzitsuenak aipatu eta zergatia azaldu.
Lehenik eta behin, esan behar da afektibitatea eta sexualitatea estuki erlazionaturik daudela. Afektibitatea pertsonaren osagai estrukturala da, emakume eta gizonen garapen integralerako oinarrizko gaitasuna. Afektibitatea laguntza, babesa, maitasuna, goxotasuna eta elkar ulertzea da, eman eta jasotzeko gaitasuna bezala ulertzen dugu. Sexualitatea plazerraren kudeaketa gisa uler daiteke, desioaren espresio eta komunikazio bezala, nork bere buruarekin zein gainerako pertsonekin. Konplizitate, adostasun eta askatasunean oinarritzen da. Bizitza-ziklo osoan presente dagoen ahalmena da. Sexualitatea aniztasuna da, hortaz, pertsona beste sexualitate dago.
Bigarrenik, aipagarria da etengabe egiten ari garela heziketa afektibo-sexuala. Gorputz sexuatuak gara eta gure sexualitatea beti dago presente: erabiltzen ditugun materialetan, kultura ekoizpenetan, aipatzen ez dugun horretan, geure buruari buruz ematen dugun irudian, erabiltzen dugun hizkuntzan, genero roletan...
2.-Iazko ikastarokide baten post-a aukeratu eta estekatu.
Edurnerena aukeratu dut. Gaiarekin lotutako aspektu garrantzitsuenak oso argi azaldu ditu, taula eta irudi egokiz baliatuta.
3.-Gaiaren inguruko baliabide, ikerketa edo proposamenen bat gomendatu ikasleekin erabiltzeko.
Steilas-en “Askatasun begiradak” izeneko unitate didaktikoa oso aproposa iruditzen zait ikasleekin lantzeko. Bertan hainbat bideo eta ariketa interesgarri daude Lehen eta Bigarren Hezkuntzan lantzeko.
-Lehenik eta behin, eskola-komunitate osoa sentsibilizatu eta prestatu hezkidetza ikuspegitik.
-Eskola-komunitatearen konpromisoa hartu plan integral bat diseinatu eta aurrera eramateko. Bertan, heziketa afektibo-sexuala modu progresiboan eta sistematikoan landuko da.
-Maitasun erromantikoaren mitoa deseraiki.
-Orientazio sexual anitzak , familia mota ezberdinak, kultura desberdinetakoak, gorputz desberdinetakoak bistaratu, berdin baloratu eta normalizatu.
-Hizkuntza hezkidetzailea erabiltzen den hezkidetza sustatu.
-Material didaktikoetan aniztasunaren presentzia sustatu.
Aste hasieran garbi nuen sexualitatea eredu neoliberal eta patriarkaletik eratortzen den eredu dikotomikoaren eraginpean dagoela: harreman koital heterosexuala. Ugalketa da helburu nagusia eta horrek markatuko du “ona” eta “txarra” denaren arteko hierarkia. Halaber, garbi nuen sexualitateak ez gaituela definitzen, ez duela esaten zer garen, Josebe Iturriozek dioen moduan. Eta kontziente nintzen, baita ere, ikasitakoa desikasi dezakegula.
Astean zehar egindako ibilbidearen ondorioz konturatu naiz kategoria dikotomikoetan oinarritzen den pentsamolde patriarkala ez dela beti horrela izan; erdi aroan sexu bakarra zegoen: gizonezkoena. Beraz, anatomia ereduak aldatu egin dira. Bestetik, XX. mendearen bukaera geroztik, hainbat mugimendu feministetan lesbinianismoa hautu politiko iraultzaile bihurtu zela; alegia, lesbianismoa EZ esateko modu bat dela. Eta, azkenik, konturatu naiz gorputza=osasuna=sexualitatea=erreprodukzioa gainditu, eta beste zenbait dimentsio ikertu behar direla: begirada, plazerra, gorputz-ikusiezinak, bio-medikua...
Gai honen inguruan buruatzen zaizkidan galderak eta zalantzak heziketa arlokoak dira:
Familiak ez badu ikusten seme/alabaren identitatea edo ez badu onartzen, nola esku hartu behar dugu irakasleok?
Sexu aniztasuna landuko dela esan behar al diogu familiari?
Nola jokatu trans identitatea adierazten duen ikasle baten aurrean?
Nola landu familia aniztasuna gelan modu natural batean?
Gelan ikasleei modu askean adierazteko aukera uzten badiegu eta familiak ados ez badaude?
Nola lagundu kultur edo erljijo ezberdina dukan ikasle bati baldin eta gay/lesbiana edo trans identitatea adierazten badu?
Nola landu gorputz aniztasuna trans identitate edo intersexualitate egoera posible bat dagoen gela batean?
...
-Iazko ikastarokideek egindako post bat
Ana Extramiana Caminoren posta oso egokia iriditu zait datu, informazio eta dokumentu askoren berri ematen duelako. Halaber, irakasleen galderak atala ikastetxeetarako oso erabilgarria da.
-Sentsibilizaziorako baliagarria izan daitekeen bideoa Asexualitateari buruzko bideoa:
Kattalin Miner Perez eta Lore Etxeberria Lujanbiok jardunaldi batzuetan grabaturiko “Bollera da bide bakarra” bideoan estrategikoki homofobiatik eta jazarpenetik urrundu eta ironia eta umorea erabiliz, hamaika arrazoi politiko ematen lesbiana izateko:
-Zein dira zure ustez hau guztia eremu hezitzaileetan/jendartean lantzeko erronkak?
-Sexu-genero sistema salatu eta gainditu.
-Heteronormatibitatetik aldendu.
-Sexu-genero rolak eta genero aginduak betetzen ez dituzten ikasleei inguru segurua eskaini.
-Aniztasuna modu ez hierarkikoan, duintasunez eta errespetuz bistarazi.
-Aniztasun ororen eta alkarbizitza positiboaren alde lan egin.
Horretarako, besteak beste:
Hezkuntza komunitate osoan egin behar da lana.
Formazioa ezinbestekoa da.
Ikastetxeetan erabiltzen den materiala berrikusi eta birpentsatu behar da.
Komunikabideek transmititzen dituzten ereduak kritikotasunez aztertu behar dira.
Baliabide interesgarriak:
-Askatasun begiradak unitate didaktikoa, Steilas
-Genero eta aniztasun sexualak gidaliburua, Steilas
-Gazteentzako eta hezkuntza eragileentzako trans gida, Aldarte
-Joera soziala, gazteentzako gidaliburua, Aldarte
-Transexualitatea eskolan, ipuina, Paulen abenturak.
-Haur literatura:
Ene amak. SOODEN, Vanessa, Mairi argitaletxea, Sopela.
Aitorrek bi ama ditu. MENDIETA, Mari Jose eta ZABALETA, Jon, Erein.
Ane eta ahatetxoak. R. LORENZO, Manuel eta ERLICH, Bernardo, Afortiori, Bilbo, 2005.
Elkarren gustokoak gara. JuanolO, Tandem Edicions, 2006.
Marrazteko gaiak. EIROA, Mauro eta DOMÍNGUEZ, Angel, Afortiori, Bilbo, 2005.
Pirritx eta Porrotx: Gorka konpontzailea. MURUA, Mitxel eta TOKERO, Julen Elkarlanean, Donostia, 2005.
Iris eta Lila. MUJIKA FLORES, Ana, Aldarte.
Txiukue. OLAIZOLA, Alaitz eta ZABALETA, Jon, Erein, 2005.
-Ikas-liburua:
Kilimak. Sexuen Hezkuntza lantzeko ikas-liburua. 8-10 urte. SANCHO, Nerea eta LANDA, Ivan, Erein, 2006.
-Jolasak:
¿QUIEN VIVE AQUI?, Ekilikua, Nafarroa. Aniztasuna lantzen duen mahai jolasa. Fitxak euskaraz ditu.
-Karta-jokoak:
Pirritx eta Porrotx: familien karta jolasa. Gehitu, Agipase, Beroa, Ume alaia Elkar eta Katxiporreta
7 familia eredu. Aldarte eta Berdindu.
-Berdindu eta Aldarte elkarteen maleta didaktikoa:
DVDa, zikloetarako lan koadernoak, Iris eta Lila liburua, familientzat gida didaktikoa, karta-jokoa eta posterra biltzen ditu material honek. 2006ko Emakunde saria jaso du.
Normatiboak ez diren filmak:
-But, I am a cheerleader
-Fucking Amal
-Tomboy
-50 ways of saying fabulous
1.-Astean zehar landutako ideia garrantzitsuenekin egindako AKROSTIKOA:
sub-Identifikazioa genero aDierazpena Erakarpena hirugarren geNeroa Trabesti Intergeneroa Transgeneroa Aniztasuna subjekTua Eraikuntza soziala Ageneroa psiKodinamismoa
2.-Iazko ikastarokideek egindako postetatik honakoa aukeratu dut: Ana Extramiana Camenok idatzitako Identitateen garapena. Gaiaren inguruko laburpen bikaina egiteaz gain, ekarpen, datu eta web orri ugariren berri ematen duelako.
3.-Heziberri 2020ko proiektutik jaso identitateen garapenaren inguruan islatzen duen esaldiren bat eta bere garapena bermatzeko, curriculum ezkutuan kontuan hartu beharko genukeena aipatu.
Hizkuntza-eta literatura-komunikaziorako konpetentziari buruz hau dio: "Hitzezko eta idatzizko testuak erabiltzea da, euskaraz, gaztelaniaz eta atzerriko hizkuntza batean edo gehiagotan, bizitzako egoera guztietan egoki, eraginkortasunez eta hizkuntza aniztasuna errespetatuz komunikatzeko. Horrekin batera, heziketa literarioa lantzean datza, nork bere burua eta ingurunea hobeto ezagutzen laguntzeko".
Hausnarketarako galdera batzuk, eta curricilum ezkutuan kontuan hartu beharrekoak:
a) Hitzezko eta idatzizko hizkuntzak nolakoa izan behar du hezkidetza aldetik?
b) Irain sexisten atzean dagoen ideologia, zer-nolakoa da?
c) Gorputz adierazpenak generoek estereotipatuak al dira?
d) Ideiak, sentimenduak, nakiak... proposatzeko, askatasunik ba al dago?
e) Literatura arloan, historian zehar emakumeek egindako ekarpenak lantzen al dira? Ikasleei eskaintzen zaizkien baliabideetan, identitate-aniztasuna islatu eta sustatzen al da?
4.-Nire inguru hurbilean genero-identitateen inguruan emandako aurrerapenak:
Ikastolan, genero-identitateen inguruan aurrerapausoak eman dira:
-Sexu harremanak Lilima taldearekin DBH 2. eta 3. mailetan, 6 ordu talde bakoitzean. Bi zutabetan lantzen dituzte gaiak:
a) Identitatea: definizioa eta osagaiak (autokontzeptua, autoestimua eta pubertaroa).
b) Gizarteratzea: definizioa eta indibiduoaren eraiketa.
-Harremonak egitasmoa DBH 3. eta 4. mailetan, bakoitzean 5 saio: Tratu onen ikuspegitik lantzen da genero zapalkuntza eta sexualitatea.
-6. mailan hezkidetza lantzen dugu etika ordutan. Genero-identitatea eta sexu-biologikoa landu ditugu, baita identitate anitzak ere. Horretarako, bideoak ikusiz eztabaidak izan ditugu gelan; estereotipoen inguruan ere aritu gara. Familia anitzak direla-eta, gizonezko bat ekarri dugu gelara bere esperientzia kontatzera: bi gizonezko aita izan berri dira.
Halere:
Nahiz eta planak eta programak egon badauden, oso modu fokalizatuan egiten dira. Alegia, orain arazoa emakumeen aurkako indarkeria da, eta, orduan, horren inguruko programak egiten ditugu. Bitartean, ordea, sistemak zapaltzailea izaten jarraitzen du.
Beraz, prebantzio lana badago, baina sistematik beraien lekua onartzen ez diegun bitartean ikasleei, pertsona oso kontsideratzen ez ditugun bitartean, galdetzen ez diegun bitartean "zein dira zuen premiak?... beraiek obeditzen ikasten dute, eta barneratzen mezua da "handiagoa naizenean txikiago bat mendean hartuko dut". Orduan planen eta programen bidez adabakiak jartzen ari gara, baina muinari oraindik ez diogu heldu. Era berean, esan beharra dago adabaki horiek oso beharrezkoak direla, eta txalotzeko modukoa dela eskoletan nahiz familetan hartzen ari garen eta diren ardura.
Aste hasieran
uste nuen orientazioa eta aukera akademikoei dagozkien
edukien trataera soilik tutoreei eta orientatzailei zegokiela. Orain
konturatu naizhezkuntza komunitateosoari dagokiola lan hori.
Gai honen
garrantzia azpimarratzekotanesango nuke orientazioak esku hartze kontzientea eta
etengabeko prozesua izan behar duela, hezkuntzaren esparru eta maila
guztietan gertatzen dena, curriculumean integraturik egon eta
hezkuntza-komunitate osoaren inplikazioa duena.
2.-Iazko
ikastarokideek egindako posten artean, Mariví
Fernandezena aukeratu dut, batik bat gaiarekin lotutako blog, web eta
material ugari eta erabilgarriaren berri ematen duelako.
-Mutilek
baino nesken %10 gehiagok uste du ez dagoela lanerako prest.
-Unibertsitateetan
matrikulatutako ikasleak: emakumeen kopurua handiagoa da titulazio
guztietan, ingeniaritza eta arkitekturan izan ezik (4 aldiz mutil
gehiago).
-Arteak
eta Giza zientzietan emakumeen kopurua beti da gizonena baino
handiagoa, baina doktoretza mailan alderantzizko egoera topatzen dugu
(gainditutako tesien kopuruari dagokionez 22 gizon eta 14 emakume)
-Ikasketa maila
handiagotzen den heinean, emakume-irakasle kopurua beherantz doa,
unibertsitatean duten presentzia gizonezkoena baino txikiagoa
delarik.
-Europako Ikerkuntzarako
Kontseiluak (ECR) duen Avanced Grants programan agertzen da 10
ikertzaileetatik 1 bakarrik dela emakumea.
-Euskadiko Erkidego
Autonomoan, 2016eko lehenengo hiruhilekoan, gizonen aktibotasun-tasa
%62,7koa izan da, emakumeen portzentajea %52,3koa, hots, 9,4 puntu
gutxiago.
-Enplegu-kolokazioari
(prekarietateari) dagokionez, emakumeen %33ak lanaldi partziala dauka
gizonen %6aren aurrean.
--España estatuan goi-mailako ikasketa
unibertsitarioak dituzten pertsonen %60 emakumeak dira, baina
zuzendaritza postuen %13a betetzen dute.
4.-Orientazio akademiko hezkidetzailea
lantzeko erronkak:
-Neska/emakumeen ahalduntzea sustatu eta beren autokonfiantza
handiagotu.
-Emakume eta gizonen errepresentazio orekatua islatu.
-Afektibitatearen heziketari garrantzia eman, bereziki
mutilentzat.
-Elkar-ardurak, zaintzak eta etxeko ardurak
partekatzen ikasi eta praktikan jartzeko jarduerak diseinatu.
-Identitate eta bizitza eredu anitzak landu, genero
estereotipatuak gainditzen dituzten ereduak nabarmenduz.
-Lanbiderako orientazioan irudi ez estereotipatuak aurkeztu.
-Emakumeentzako enplegua bigarren mailako lehentasuna izatearen
ideia baztertu.
-Hizkuntza hezkidetzailea erabili, estilo agresiboa kolokan
jarriz.
-Metodologian nesken autonomia eta parte-hartze parekidea
bultzatu.
Ikasleekin honelako hausnarketak egin:
-Zergatik Arteak eta Giza zientzietan emakumeen kopurua beti
gizonena baino handiagoa den, eta, aldiz, Ingeniaritza eta
Arkitekturan alderantziz gertatzen den.
-Zergatik emakumeen %33ak lanaldi partziala daukan gizonen %6aren
aurrean.
-Zergatik ikasketa unibertsitarioak dituzten pertsonen %60
emakumeak diren, baina zuzendaritza postuen %13a betetzen duten.
-Zergatik mundu mailan emakumeek %24 gutxiago irabazten duten.
-Zergatik gizonen aktibotasun-tasa %62,7koa den, eta emakumezkoena
%52,3.
-Zergatik...
Curriculum
eta baliabide didaktikoen inguruan, 3 ideia emankorrenak:
a)
Transbertsal izateaz gain, derrigorrezko
irakasgaia
beharko luke izan hezkidetzak euskal kurrikulumean:
parekidetasunerako baldintzak azalduz, emakumeen zapalkuntza
agerraraziz, ezberdintasunak sexuak soilik markatzen dituela
azalduz... Eremu pribatu eta publikoaren sexuaren araberako
banaketaren ezabaketa landu. Egoera berdintasunean amatasuna,
familiako beharretan... denon betebeharra maila berean dela
agerrarazi. Gaiari buruz eztabaidatu, jendartearen egoera aztertu,
bidegabekeriak argitara atera...
b)
Curriculum hezkidetzailea eraikitzeko, lehen pausua diagnostiko
on bat egitea da, horrek ahalbidetuko baitigu, batetik, gure
testuingurua ezagutzea, eta, bestetik, zeregin horretan ditugun
gabeziak eta indarguneak hezkuntza-komunitatean ezagutaraztea.
Queremos coeducar liburuan, hezkidetzaren ikuspegitik ikastetxearen
diagnostikorako oinarrizko, ertain eta goi-mailako analisi maila
ezberdinak proposatzen ditu Marian Morenok.
c)
Testuliburuak
eta ikasmateriala
garrantzizko tresnak dira gizartearen ikuspegi zuzenagoa eta
berdintasunean oinarrituagoa erakusteko ikasleei. Irudien, adibideen,
testuen eta abarren bitartez erreferentzia berriak, bizimodu
desberdinak nahiz beste balore-sistema bat erakutsi ditzakete, eta
horrela, generoaren araberako estereotipo murriztaileak gainditzeko,
gizakiarekiko pentsamolde berria oinarritzen lagundu.
2.-Zergatik
da zure ustez hain zaila sistematikoki curriculuma eta baliabide
didaktikoak hezkidetzaturik egotea?
Ikastetxeetan
ezinbestekoa beharko luke izan hezkidetzako formazioak,
eta ez borondatezkoa, egun gertatzen den moduan. Bestalde,
sistematikoki curriculuma eta baliabide didaktikoak hezkidetzaturik
egoteko, alegia, diagnosia, hausnarketak eta erabakiak hartzeko,
denbora eta dedikazioa ezinbestekoak dira; gainerakoan, norbanakoaren
borondatearen baitan gelditzen da egin beharreko lana. Horrek, ordea,
inbertsio
ekonomikoa
eskatzen du, eta, askotan, beste hainbat proiekturi ematen zaio
lehentasuna, ohartu gabe, heziketaren oinarri-oinarrian dagoela
hezkidetza.
3.-Iazko
ikastarokideek egindako posta:
Anduren
posta asko gustatu zait. Gaiaren inguruan egindako hausnarketa ez
ezik, edukiak, metodologia, eta materialak aztertzeko, Anduk
gomendatutako gida praktikoa azpimarratuko nuke. DBH 1 eta 2ko
problemak lantzeko proposamena berdintasuna aintzat hartuta ere
aipatzeko modukoa iruditu zait.
4.-Eremu
hezitzailean/jendartean lortutakoa eta erronkak
Ikastetxetan
hezkidetza sustatzeko, hainbat elkartek, taldek eta norbanakok
sortutako balabide didaktiko ugari azpimarratuko nuke lortutakoaren
alorrean. Aipagarria da, baita ere, Berritzegunetan ematen den
aholkularitza gaiaren inguruan laguntza edota informazioa eskatuz
gero. Ikastetxetan ere hezkidetzaren inguruko kontzientziazioa gero
eta handiagoa da: ikastaroak egiteko eta beste ikastetxeekin
esperientzia berriak elkar trukatzeko erraztasunak; azaroaren 25a eta
martxoaren 8a data seinalatuen ospakizunak; udalari gaiaren inguruko
inplikazio eskaerak...
Halere,
asko dago egiteko. Bigarren puntuan aipatutako arrazoiek pisu handia
dute erronkak gauzatzeko garaian. Espazioak egokitu; idatzizko zein
ahozko hizkuntza aztertu; ospakizunen inguruan hausnartu;
metodologiaz, edukiez eta helburuez oldoztu... FORMAZIOA eta
DEDIKAZIOA ezinbestekoak dira.
Parte hartzea garatu daitekeen ahalmena da. Inguruarekiko inplikazio modu bat da, errealitatea sortu eta aldatzeko modu bat. Boterearen dimentsio baten garapen bezala ulertu dezakegu. Erabakiak hartzen dituzte horretarako ahalmena dutenak. Jarrera bat eskatzen du. Halaber, hainbat eskubide sustatu eta hainbat eginbehar eskatzen du.
Iazko ikastarokideek egindako post bat aukeratu: Asko gustatu zait Bego Mentxakak egindako lana, batik bat, material interesgarri ugariren berri ematen duelako: proposamen didaktikoa, datuak babesteko programa interesgarri bat, parte-hartze politikoari buruzko artikulua, haur eta nerabeen parte hartzea sustatzeko bost liburuxka, haurren parte hartzea sustatzeko OIN HERRI egitasmoa, OARSOIRRIA...
Inguruan partaidetzaren inguruan behatutako aspektu interesgarria:
Ikastolan espazioa berrantolatzearen inguruko hausnarketa ari gara egiten. Izan ere, kanpo espazioek ohiko ereduari erantzuten diote: futbol nahiz saskibaloi zelaiek eta frontoiak hartzen dute leku gehien, eta harreman desorekatuak eragiten ditu; mutilek espazio nagusia hartzen dute, eta bazterrean geratzen dira neskak, harmailetan, eskaileretan... Ikasleei galdetuta ere, ondorio berdinetara iritsi ginen. Irakasleon iritziz, ikasleen parte hartzea funtsezkoa da egoera aldatzeko. Horrenbestez, egoeraren azterketa deskriptikoa eta kritikoa haurrekin egin nahi dugu: ea espazio nahikoa duten txikienek, ea neskek eta mutilek hartzen duten espazioa orekatua den... Ondoren, euren ametsetako jolastokia irudikatuko dute, mural batean, maketa bidez, plastilinarekin, argazkiak erabiliz. Gure lana izango da proposatu dituzten gauza horiek teknikoki errealitatera nola eraman aztertzea. Gurasoek ere egitasmoaren parte izan behar dutela pentsatzen dugu.
Inguru hezitzaileetarako baliabideren bat:
Oro har, parte hartzearen inguruan, komunikazioa oso garrantzitsua dela iruditzen zait. Horren inguruan, oso informazio baliagarria aurki daiteke hemen Bestalde, proiektu batean inplikatzeak zer esan nahi duen sentitzeko, errealitatea aldatzeko dugun ahalmenaz baliatzeko, konpromisoa hartzeko eta prozesuaz gozatzeko, proposamen didaktiko interesgarria bezain erabilgarria dago hemen
