2022/11/23

Genero-indarkeria etxean

Gaurkoan saiatu naiz genero-indarkeriaren gaia lurreratzen. Adibidez, indarkeria psikologikoari dagokionez, paradoxa moduko bat ematen dela iruditzen zait: nire inguruan ikusten dut zenbait emakume ari dela berdintasunerantza bidean ahalegin handia egiten, egunerokoan, eta, gizonezko bikotekideak dituztenen artean, batzuetan gizonak direla etengabe goraipatuak direnak, ez sekulako ahalegina egiten dutelako berdintasunaren alde euren egunerokoan, baizik eta ez direlako espero bezain matxistak edo inguruko gizonak bezain matxistak. Hau da, lan berberak egiteagatik emakumezko horiek ez dituzte inoiz hitz politik jasotzen. Aste honetan bertan eman den adibide batekin hobe ulertuko da: gizonak janaria prestatu du eta, bitartean, emakumeak etxea garbitu. Gero, lagun artean, emakumeari bota diote “zelako zortea duzun” gizonak janaria prestatu duelako eta maiz egiten duelako. Inork ez du baloratu emakumearen lana eta gizon horrek ere ez du adierazi berak zegokiona baino ez duela egin eta, gainera, bitartean emakumea ere ari zela lanean. Deserosotasun puntu batekin, baina gizonak hitz politak jaso ditu eta isildu egin da. Uste dut horrek indarkeria psikologiko bikoitza eragiten diola emakume horri: taldearena eta bikotekidearena. Isiltasuna, batzuetan, oso bortitza da. Uxue Alberdik elkarrizketa honetan horri buruzko hausnarketa egiten du:

“Isiltasun mota ezberdinak daude. Gauza bat da begietara begira, aldamenean isilik geratzea, pentsatzeko... atxikimenduzko isiltasuna. Hori sumatzen dugu batzuengan eta estimatzen dugu, denok behar ditugu isiltasun aroak. Baina beste isiltasun mota bat da ezer gertatu ez balitz bezala jokatzea, gure bizipenei eta pentsamenduari garrantzia kentzea, propio ezikusiarena egitea, eta horretatik ere badago.”

Niretzat halako korapiloak askatzeko moduak elkarrekin bilatzea funtsezkoa da. Izan ere, emakume horrek egunerokoan frustrazioa pilatzen du, ahalegin guztia eginda ere feminismoan beti baititugu oraindik mila frente pendiente. Hau da, emakume horrek egunerokoan jasotzen duen mezu subliminala da: egiten duzun guztia ez da aski. Aldiz, bere gizonezko bikotekideak, objetiboki askoz gutxiago egin arren, egunerokoan goraipatzen dute eta jasotzen duen mezu subliminala da: ondo ari zara. Agian aldrebes izatea ez litzateke ideala, baina logikatik hurbilago egongo litzateke.

Indarkeriaren beste adibide bat etxebizitzaren “meloia” ireki eta berehala agertzen zait niri. Inguru hurbilean ditudan emakumezko gehienek etxea dute jabetzan (hipoteka ordaintzen ari dira edo beste moduren batean konponduta dute kontua) eta uste dut honen atzean badagoela indarkeria ekonomikotik askatzeko saiakera, hots “etxe bat norberarena” izateko ahalegina. Emakume horien artean:

o   Emakumezko bikotekidea dutenek: bi emakumeek dute etxea jabetzan edo beste nolabait konponduta dute etxebizitzarena, nork bere aldetik.

o   Gizonezko bikotekidea dutenek: etxea beraien kabuz lortu dute, dela momentu horretan bikotekidea baino egoera ekonomiko nabarmen hobea zutelako, dela momentu horretan bikotekiderik ez zutelako. Bi kasuetan gizona emakumearen etxean bizitzea adostu dute.

o   Bikotekiderik ez duten emakumeek: beraien kabuz lortu dute etxea izatea.

Badakit nire inguru hurbilena gizarte osoaren adibide eta, gainera, etxebizitza izatea bera gaur egun badela denen eskura ez dagoen aukera. Dena den, interesatzen zait nire ingurura begira egin daitekeen irakurketa, murritza dela jakin arren.

Uste dut nire inguruan gertatzen denak zerikusi handia duela emakume bati ezartzen zaion bizimoduarekin: emakumeak 25 urteak bete orduko argi izan behar du norantza bideratu nahi duen bere bizitza eta, beraz, espero da bizitza horretarako baldintzak sortzen hastea, tartean baldintza materialak, etxebizitza kasu. Horrek esann nahi du erabaki batzuk hartu behar direla (adibidez, epe motzean etxebizitza erostea ahalbidetuko dizun lan bat izatea, non bizi nahi duzun pentsatzea…), zenbait kontu lehenetsi eta beste zenbait bazterrean utzi. Hori dena espero da emakumeengandik eta ez gizonengandik (edo gizonengandik beranduago espero da, gutxienez).

Gainera, harrigarria da emakumezko bikotekidearen etxean bizi diren gizonek “ardura bat gutxiago” gisa bizi dutela egoera hori “etxarena konponduta”. Aldiz, pareko egoeran ikusi ditudan emakumeak larriago daude, “ezer gabe” daudela uste dute etxerik ez badute jabetzan, babesik gabe daudela bikotekidearen etxean bizi badira. Etxea jabetzan duten nire inguruko emakumeen artean ere “babes” gisa ikusten dute kontua, pasatzen dela pasatzen dela ere etxea beti izango baitute hor. Uste dut hor ahalduntze bat badagoela, independentzia ekonomikoa, baina aldi berean azpiratzea bistakoa dela. Zegatik ez dira gizon horiek “babesik gabe” sentitzen etxea jabetzan ez dutenean? Zergatik aurreikusi dute emakume horiek, ez soilik nolako bizimodua nahi duten, baizik eta baita bizitzarako B plan posible bat ere?

Euskadi Saria jaso duen Maite Mutuberriak hitz gutxi eta esanahi handiko liburu bat egin zuen 2018an eta horrela aurkeztu zuen:

“Izena eman nahi nion. Nola deitu hainbeste nekatzen ninduen horri? Dena zikintzen zuen oinazeari? Zer hitz jarri orban horri? Nire koadernoetara irauli ahal izan nuen, besterik ez. Eta izendatzen jakin gabe jarraitzen nuenez, lohia deitu nion.”

Lohia liburuak ilustrazioak biltzen ditu:


Nik uste dut genero-indarkeria ere lohia dela.




2022/11/22

Mundua azpikoz gora, dena jartzen du aldrebes

Testu luze bat idatzita nuen feminismoari buruz: zer den, zer ez den, zuen hausnarketek nora eraman nauten... baina, gauzak zer diren, akats informatiko baten ondorioz dena ezabatu da. Aldika gorde behar dira sortzen ditugun dokumentuak, badakigu denek, baina nik gaur ez dut egin. Beraz, agur, joan da.

Akaso ez zen hain garrantzitsua kontatu behar nizuena edo, bertzerik gabe, alferregia naiz berriz zerotik asteko. Afera da joan-etorri hauetan konturatu naizela feminismoa zer den, zer izan den eta zer izatea nahi dugun jakiteko milaka irakurketa eta elkarrizketa ditugula, batzuk eginak eta bertze batzuk egiteke oraindik. Baina, funtsean, feminismoak niri egin didan ekarpenaz aritzea da egokiena, horretan bainaiz ni "aditu". Eta, hara, nire hitzak joan direnez Lula Gomezen irudi hau ekarri dizuet feminismoak niri egin didan ekarpena laburbiltzeko:




2022/11/21

LEGEAK DENONTZAT LEGE

    Titular aproposa iruditu zait, azken berriak zeintzuk izan diren ikusita. Zer gertatu da    “BAKARRIK BAI DA BAI “ legearekin? Legea txarto idatzia dago? Klausula bat falta zaio? Ni ez naiz legeetan aditua eta ez dakit zer den gertatu dena baina jakin badakit ere sistema judiziala ez dela feminista hain zuzen ere; Ez ditu emakumeak defendatzen eta genero esterotipoak oraindik ere oso presente daude. Legeak gizonezkoek eta gizonezkoendako eginak daude, hau da, sistema heteropatriarkal eta androzentriko batean. Beraz, beharbada legeak beharko ditu ikutuak baina baita sistema berak ere.


    Nire ustez, legeak beharrezkoak dira baina egia esan batzuetan interpretazio desberdinak egin daitezke eta hori onerako eta txarrerako  izan daiteke. Horregitik uste dut legeak morez idatzi behar direla, baina ez bakarrik idatzi, sentitu eta pentsatu ere. 

    Aurreko edizioetako post hau aukeratu dut, arrazoi desberdinengaitik. Alde batetik titulua eta kartela oso aproposak iruditu zaizkidalako; irakaskuntzaren promesa aipatzen da eta kartelaren bukaeran ere “irakaskuntzan aplikatu!” bukaera hori ederto isladatzen duelako hezkuntzan helburua hori izan beharko litzatekelako. Bestalde, Marian Morenoren esaldi garrantzitsu bat aipatzen delako: “ez badago sentsibilizaziorik nola aplikatu?” Guztiz ados nago, eta  batzuetan hori da oztopo, eskoletan momentuan dauden pertsonaren inplikazioaren araberakoa izaten dira askotan eskuhartzeak. Horregaitik, irakasleak eta komunitate osoarekin  sentzibilizazio saioak egitea ezinbestekoa da, eta irakaslegoa aldatzen doanez, urtero urtero egin beharreko lana da. 

    Hezkuntzara begira, uste dut II.hezkitza plana oso baliogarria dela eskoletan ibilbidea diseinatzeko eta ikasturteko plana egiteko. Gainera oso argi eta zehatz agertzen dira 8 zutabeetan banatuta landu beharreko helburuak, hoien artean, komunitate osoaren sentsibilizazioa; II.Hezkidetza planeko lehenengo zutabearen barruan (“pentsamendu kritikoa sexismoaren aurrean”) lantzekoa.





2022/11/20

LEGEA ETA HEZKIDETZA

 



  EDO



Bata zein bestea, biak dira, nire ikuspuntutik, egokiak lantzen ari garen gaiarako:

Lehenak, berdez jantzita, itxaropenaren kolorez jantzita, gauzak aldatzen ari direla, nahiz eta pixkanaka-pixkanaka izan, esaten digu. Oraindik bidea falta zaigu, baina legeek eta hezkidetzak mugimenduak egiten dituzte emakumeen egoera aldatzeko eta berdintasuna lortzeko. Horregatik, legea eta hezkidetza eskutik joan behar dira, eta Benito Lertxundik esaten duen bezala: 

               Denborak aldatzen dira, denborak aldatzen doaz (...) Eskaparate                       berria irekita dago, bertan  izkribu dizdiratsuan irakur dezakezu:                        etorkizuna zurea da".   

Eta horrela izan behar da: etorkizuna gurea izan behar da, legea eta hezkidetzaren eskutik.

Bigarrenean, legeak betaurreko moreak jarri ditu eta horrela, desberdintasun eta injustizia guztiak ikus ditzake. Horrek abiapuntua izan behar du gauzak aldatzeko, bestela, legea ez bada gure ondoan ibiltzen eta gure bide beretik, oso zaila egingo zaigu berdintasuna lortzea.    

Baina egin dezagun hiru lege nagusiei buruzko laburpen bat:  

* Otsailaren 18ko 4/2005 legea: lege honetan atal guztiak dira garrantzitsuak.            baina curruculumari dagokiona (29. artikukua) nabarmendu nahi nuke. Artikulu        honetan Hezkidetzaren oinarriak jartzen dira esaten denean: 

                   " Hezkuntza Administrazioak hezkidetzako proiektuak sustatuko ditu,                          eta jarraian aipatzen diren hezkidetza-helburuak integratuko ditu                              hezkuntzako maila ezberdinetako jakintza-arloetako eta diziplinetako                          curriculumaren diseinuan eta garapenean"    

* II Hezkidetza plana:  oso plan zehatza eta  exaustiboa da, eta jasotzen dituen       zutabeek pista handiak ematen dituzte eskoletan lana diseinatzeko eta               planifikatzeko.

* Emakumeen eta gizonen berdintasunerako eta emakumeen kontrako indarkeria      matxistarik gabeko bizitzarako Legea: (2022ko martxoa) Lege horrek 2005eko       legea berritu du eta arauak eta indarkeria matxistaren alorrean aldaketak jasotzen   ditu. 

Lehen aipatu dugunez, legeak beharrezkoak dira matxismoaren aurka borrokatzeko, baina hausnarketa serio bat egin dezagun: paperak den-dena jasotzen eta jasatzen dute, baina ezin gara hor gelditu. Pentsatu behar dugu benetan lor daitekeela, nahiz eta bidea luzea izan, eta berdintasuna posiblea dela. Horretarako hezitzaileok formakuntza behar dugu, Klaustroetan hausnarketa sakonak egin behar dira, eta benetako konpromisoak behar dira. Bestela, gure Hezkidetza planak eta lege guztiak paperak eta ekintza puntualak baino ez dira izango. 

Prosezu honetan, emakumeok zein gizonek betaurreko moreak ipini behar ditugu, baina batez ere gizonek, batzuk oso kontzientziatua egon arren. Horren harira Emakundeko "Gizonduz" proiektua bezalako gehiago behar ditugu. 

Eta ondo legoke ere, Mª José Urruzolaren hitzak kontuan hartzea gure eguneroko lanean, pista asko ematen dizkigu eta.

Amaitzeko, aurreko edizioetako ikastarokideen gustatu zaidan ekarpena zera da: Ez kidetzatik hezkidetzara da. Bere titulua oso iradokitzailea da eta bat dator hasieran esan dudanarekin: "denborak aldatuz doaz", eta ez kidetzatik hezkidetzara goaz. Horrez gain, HHri buruz hitz egiten du, eta ni, HHko izanda.... esandako guztia aprobetxatzen dut. 😉




                  





HEZKIDETZA ETA LEGEAK - PAPER BUSTIA?


Hezkidetzari dagokionez, ezin dugu esan "nik ez nekien", "nik lege hori ez dut ezagutzen". Denok dakigu hezkidetza lantzera behartuta gaudela. Negazionistek ere badakite. Bai negazionistak ere badaude. Hala ere , ikasturte hasierako zirkularrak ez du zalantzarako tarterik uzten .Dokumentu garrantzitsua ez dela dirudien arren, hala da. Gure ibilbide-orria da, ikasturteko bideari hasiera emateko. Askotan legeak paperetan geratzen dira, ikasturte hasieran betetzen ditugun dokumentuetan, eta kasu batzuetan ahaztu egiten dira. Hau da, paper bustiak dira.

Herriek eboluzionatzeko behar dituzten aldaketak egiten lagunduko diguten legeak behar dituzte. Urte asko dira klaustroetan hezkidetza hitza entzun dudala. Kasu askotan feminismoaren sinonimoa besterik ez zen. Beste batzuetan, egun  batzuetan egiten den  festa hori zen. Azken finean, planei eta legeei esker, dimentsio berri bat hartu du. Ezin dugu zalantzan jarri berdintasun-legeen garrantzia. Esparru erabilgarria dira sektore guztientzat. Baina gaur egun oso ezagunak  Hezkidetzako 8 zutabeak. Kasu askotan, irakasgai guztietako irakasle guzti-guztiak inplikatzen dituen hezkuntza-proiektu oso bati eusteko zutabeak dira.


Marian Moreno oker dagoela pentsatzea gustatuko litzaidake, ikasgeletako berdintasuna borondatezkoa dela esaten duenean (1). Baina uste dut ematen diren pausoak oso txikiak direla. Boluntariotzan laguntzen jarraitzen dugu hezkidetzako hezkuntza-ekintzak aurrera eramateko. Ekintza horiek, nahiz eta legeek babestuak izan, oraindik ere mesfidantzazko begiradak izaten jarraitzen dute, irakasle batzuek alde batera utzita. zer gertatuko litzateke gutaz genero-berdintasunerako legerik gabe?

Aurreko postetatik Argiñe Alacan Loiti-k ( 2)idatzitakoa aukeratu dut, agian, bera bezala uste dudalako hezkuntza-planak ilusioz eta[i] ideia onez beteta daudela, baina askotan errealitatearekin talka egiten dutela. Denborarik, enpatiarik eta lankidetzarik eza.  erronka horiek gainditu behar ditugu hezkidetzako eskola bat nahi badugu



Hona hemen nire buru- mapa





1 https://amecopress.net/La-igualdad-en-las-aulas-sigue-siendo-algo-voluntario

2 https://hezkeh0506.blogspot.com/search/label/LEGEDIA

3 Imagen de <a href="https://www.freepik.es/foto-gratis/atleta-listo-correr-mensaje-listo_17662809.htm#query=META&position=4&from_view=search&track=sph">Freepik</a>

 

 

2022/11/19

Legea eskuan, justizia buruan

Izugarria da hezkidetzaren defentsari zuzendutako lege-erreferentzien kopurua, legedi gaztea dudarik gabe beste esparru batzuetakoekin alderatuz gero. Lege horietako askotan egindako zuzenketek agerian uzten dute bidea egin egin dela baina urruti dugula helmuga. Justiziazko ispirituak zeharkatzen ditu guztiak, ezin bestela izan bizikidetza bermatzea helburu duten legezko testuetan.

Urte luzez entzun eta irakurri ditugu Hezkidetzari lotutako legeek jomuga duten helburuez. Horiek lortzeko moduetatik eta ekintzetatik irakurgaian berritzaile egin zaizkidanak erreskatatuko ditut.

 

Eskoletan epikoa, handia  izan da narratiben epizentroa. Nola eta nondik eraiki ditzakegu bestelako epikak? tankerako galderen inguruan hitz egiten digute Lokatza, pentsamendu feminista narrasean podcastean. Eskoletan epikoa ahaztu gabe jendartearen alde anonimoa, bizitza aurrera daramatenena gehitzeko gonbita luzatzen du Marian Moreno Llanezak bloke honen irakurgaiaren hasieran. Iritsi da, antza, kontakizun berriei, intimoagoei lekua egiteko ordua. Horren lekuko, aurretik laidoztatua izan zen, Annie Eurnaux-ek irabazitako azken Literatura Nobel saria. 

Legea ere bide beretik doa balioak eta emozioak lantzeko guztiok ezinbesteko dugun hezkuntza afektibo-sexualaren beharra azpimarratzen duenean. Mutilak beraien burua zaurgarri agertu eta sentimenduez umetan bezala hitz egitera ausartuko diren unearekin egiten dut amets.

Esperantzara kondenatuak gaudela eta, DBHko mutil gehienen arduren aurreko jarrera buruan, poza eragin dit norberaren eta hurkoaren zaintzari eskainitako atalak, Curriculumari dagokion 17. artikuluko c) atalean dionak:

Beharrezko jakintzak gehitzea, etxeko lanak eta pertsona zaintza dela eta, neskek nahiz mutilek gaur egun dauzkaten eta etorkizunean izan ditzaketen beharrizanen eta erantzukizunen ardura har dezaten”

Curriculumarekin jarraituta emakumeek gizadiaren garapenari egindako ekarpenak txertatu behar dira jakintza arlo guztietan. Banakakoen ekarpenez gain egin diezaiogun justizia edozein mugimenduk baino iraultza gehiago ekarri duen feminismoari bere historia ezagutzera emanda!


Nagore Iturriotzek pedagogia bera ezbaian jarri eta transgresiorako gonbita egiten du https://www.pikaramagazine.com/2019/03/hezkidetzatik-pedagogia-feministarantz/ Pikaran idatzitako artikuluan.


Inor gutxik izango du, modu irekian behintzat, elkarbizitza helburu duen testuon edukiaren kontra azaltzeko ausardiarik.  Youtuber eta influencer batzuk baina sare sozialen bozgorailuaz baliatzen ari dira “genero desinformazioa” deritzona egiten eta zabaltzen, mito matxistak betikotzen. Politiko batzuek eta aipatutako pertsonaia ospetsu horiek esandako mantrak tokia hartzen ari dira hezkuntza esparruetan ere. 2021eko Gazteria eta Genero Barometroak dionaren arabera negazionismoa gero eta gehiago zabaltzen ari da nerabeen artean, indarkeria matxista gai ideologikoa dela esaten baitute horietako batzuk.

Gauzak horrela, ezin egokiagoa curriculum-aren atalean aipatutako esku-hartze hau: Informazio eta komunikazioa teknologien erabilera kritiko eta segurua lantzea.


Batzuen ohoreak eta izen onak, botereak azken finean, besteen sufrimenduak baino pisu handiagoa izateagatik ez-ikusiarena egietari uzteko garaia iritsi da, bestalde.Tratu onen aldeko apustuari lotuta eta pertsonala politikoa ere badela ideiarekin bat eginez ospatzen dut lege berriak edozein susmoren aurrean horren jakinarazpena egitera derrigortzeak. 


Bistan da balioen aldaketa sustatuko duen Curriculumaren aldaketa dela legeek agindutakotik errealitatera jauzi egiteko tresna.  

Oraintsu arte aldaketa aurrera eramango dugunon formakuntza Zuzendaritza taldeen borondatearen eta sentsibilitatearen araberako izan da. Ongi-etorriak legearen 32. artikuluak aipatzen dituen prestakuntza-planak!. 


Hezkuntza eredu eta proiektu berriak ez dute lur hartuko baliabiderik gabe. Ulertezina da alde horretatik Hezkidetza plana hainbat urtez izandako ikastetxeek hori galtzea, hezkidetza berez dabilen jostailua balitz!


Argigarri egin zait aurretik idatzitako Legea, gizarte aldaketarako tresna legeen elementuez gain horiek aurrera eramateko lidergoez eta baliabideez hitz egiten duelako eta, lurra hartuta, legeen eraginkortasuna ezagutzeko baliabideak eskaintzen dituelako. 


Lehen hezkuntzako neska-mutilen mintzo argiak mahai gainean uzten du egiteko dugunaren itzela!









LEGEDIAK PAPERETIK IKASTETXERA SALTO EGITEAN

 


Legerik gabe egia da aldaketak ez direla aurrera ateratzen, edota, gizartea eraldatzeak denbora gehiago eskatzen duela. Baina, batzuetan, lege, plan, protokolo, etab. desberdin mordoa ditugunaren eta hauek aldi berean burutu beharraren sentsazioa daukat.

Guztiak aurrera ateratzea zail egiten da askotan ikastetxeetan, ez gogo faltagatik baizik denbora faltagatik. Utopikoa izan arren, Plan guztiak barneratzen dituen bakar bat planteatu beharko litzateke, ikastetxeei honen ezarpena eta betearaztea errazteko eta horrela benetako eraldaketa hezkidetzailea bultzatzeko.

Argi daukadana da, hezitzaileak heztea dela ezinbesteko neurria aldaketak behar bezala bideratu ahal izateko. Honetan pentsatzean, honakoa etortzen zait burura: Irakasle guztiak kontziente ote dira gizartea eraldatzeko beraien paperaren garrantziaz?

Ikastetxeetako irakasleez gain, familiak Hezkidetzan heztea ere ezinbestekoa izan beharko luke. Ikastetxean landutakoak segida bat izan dezan umeen errealitatean, bestela, ikastetxean gauza bat irakatsi eta etxean beste bat ikusten badute, ez dute argi izango hartu nahi duten bidea zein den. Cárdenas Rodríguez, M. R., et al., 2022en artikuluan dioten moduan: 

“Es de suma importancia que el profesorado posea una formación previa y continuada en coeducación y que toda la comunidad escolar partícipe en la coeducación: las familias y el personal no docente. Educar en la igualdad entre hombres y mujeres es realmente una necesidad, un requisito evidente que exige de todas las personas que intervienen en el espacio educativo un compromiso firme y sólido para ofrecer una educación que busque la igualdad real entre mujeres y hombres

Bestetik, legediarekin jarraituz, Asturiaseko gobernuak prestatutiko infografía hau topatu dut, Hezkidetza LOMLOEn deiturikoa.

Azkenik, aurreko edizioetako Paperak dena aguantatzen du posta gomendatu nahiko nuke, ikastetxeek bizi duten errealitateaz argi solasten baita. 


2022/11/15

Jaiak eta minak

 Jai zalea naiz, nola ez bada?  Gogoan iltzatuta gelditu zaizkit umetako San Juan bezpera gauak. Adin guztietako nekazari jendartea biltzen zen suaren inguruan. Iturtza baserriko Asunek hasitako aldarrikapen oihuek, indarrez errepikatzen genituenak, sakratuak izan gabe naturari lotutakoaren indar atabikoa zuten.


Gabon Zaharreko ospakizuna ere maite nuen umetan. Nagusiek beraien taldean hartzen gintuzten eta oso gazterik hasi ginen bomitolarria eragiten zigun kafe hutsa hartzen, haiekin kartetan igaro behar genuen eta gau osoa. 

Ospakizun horietan elkar zaintzen zuen taldea izatearena ez zen fantasia!


Urteak aurrera joan ahala jai batzuetako gazi-goxoak trabatuta gelditu zitzaizkidan eztarrian; etsipenez hartu nuen gurasoek antzeztutako Errege egunekoa, ederra ziria!


Gaztaroan sexu grinak bere bidea egiten ari zen arren amorragarria egiten zitzaidan Gabon Zahar bezalako eguna izate hutsagatik edozeinek musua emateko atrebentzia. Desatsegina egiten zait ordutik talde senak lagunduta-edo gizon batzuk jai giroan orroaka ibiltzeko ohitura, ozena izanagatik are ulergaitzagoa adierazi nahi dutena.


Erraz egiten dut salto artaldearen orrotik tradizioaren gordezale arazen aldarrikapenetara.

Txalogarria da hainbat herritarrek jai ohitura batzuk berreskuratzeko egiten ari diren ahalegina, bejondeiela! 

Usain txarra darie baina guztiaren gainetik tradizioa babesten dutenen diskurtsoari.  “ Beti izan da horrela” baino esaldi hutsalagorik!


Jendetsuak izaten ziren lehen ere jaiak hemen eta han. Pandemiaz geroztik bizitza ospatzeko amorrazioak hartu ditu kale eta plazak. Usadioa errebisatzetik urruti ikusten dut alkoholez betetako poltsak hartuta zer herriko jaietara doan osta-osta dakien gazte-oldea.


Maite ditut hautsa kenduta gerra hotsa egiten ez duten danborradak, adin eta era guztietako jendartea biltzeko indarra dutenak eta urkoa molestatzeko gai ez den gizasemea etxean gelditzera gonbidatzen dutenak. Har gaitzala jaiminak!


2022/11/14

JAIXETAN ERE BAI FEMINISMOZ BLAI!!!

            Egia da euskal herrian, beste leku askotan bezala, ospakizun eta jaien inguruan mugitzen garela, eta bertan gertatzen den guztia gure gizartearen islada dela. Horregaitik da hain garrantzitsua fokoa ere jaietan ipintzea, beste esparruetan bezela, bertan ere gertatzen direlako egunerokotasuneko bizipenak eta askotan modu biziagoan, sentimenduak eta emozioak jokoan sartzen direlako.

            Hezkuntza munduan eta baita jaiak antolatzerakoan ere gazte mugimenduetatik, uste dut gauzak aldatzen ari direla eta gero eta gehiago aztertzen ditugula hezkidetzaren ikuspuntutik ospakizun eta jaiak. Dena dela bide luzea dago egiteko… emakume guztiak aske eta beldur barik gure kaleetan ibiltzeko aukera izan arte!!! Honekin lotuta abesti hau ( Matxito kontuz ibili!) aproposa iruditzen zait.


Horrexegaitik sortu dut irudi hau, gaian sakondu eta gero argi geratzen delako, jaietan ere feminismoa eman eta zabaldu behar dela eta esaldia aproposa iruditu zait EHUko lema delako, beraz, ikastaroaerekin zerikusi haundia duelako.

Aurreko edizioko ondorengo sarrera hau aukeratu dut, Hondarribiko alardearen inguruko gatazkak urteak eta urteak daramalako pil pilean eta izenburuarekin egiten duen lotura  oso aproposa dela uste dudalako. Gainera gai honetan, duen garrantziarekin, politikarien esku hartzea oso eskasa izan zela eta dela uste dut; dena dela, duen garrantzia kendu gabe, egin duen Memea ere sortzailea iruditu zait.

https://hezkeh0506.blogspot.com/2021/11/jai-al-dugu.html

Bestalde, hezkuntza eremuan ospakizunak prestatzerakoan, hezkidetzaren ikuspegitik begiratzen hasteko, ni bi galdera hauek egingo nituzke, beste batzuen artean:

-         -  Komunitate osoaren parte hartzea sustatzen du?

-          - Esterotipoetatik at dauden ekintzak proposatzen dira? Eta ekintza hoiek anitzak dira?

Bukatzeko, nire ustez aurreko guztia eremu hezitzailean lantzeko erronkak hauek izango lirateke:

- Komunitatearen formakuntza ( ikasle, irakasle, familia, begirale,…), kanpo zein barne formakuntza.

- Antolatuko diren ospakizunak klaustroan ikuspegi hezkidetzaile batetik hausnartzea.

- Ekintzen aukeraketan kritikotasuna bultzatzea eta hausnarketa egin eta beharra ikusten denean, aldaketak egitea: musika aproposa aukeratu, generoesterotipoetatik at dauden ekintza,…aukeratu,…

- Parte hartze parekidea ziurtatzea.

- Memoriak egiterakoan ikuspuntu hezkidetzailetik aztertzea;  hurrengoetarako hobekuntzak proposatuz.

Beraz… FESTETAN ERE BUSTI GAITEZEN!!

Horrelako gertakariak gero eta gutxiagotan eman daitezen:

https://www.berria.eus/albisteak/137012/eraso_sexisten_aurkako_kanpainak_zornotzako_eta_ordiziako_jaietan.amp.html





2022/11/13

OSPAKIZUNETAN ERE.... BERDINTASUNA!!!

 


Jaiak eta ospakizunak, ospakizunak eta jaiak: zenbat hausnartu behar kalean zein ikastetxeetan!!! 

Eta askotan, badirudi  aurrerapausoak  eman ditugula, baina... betaurreko moreak janzten baditugu... egia ikusiko dugu. Hori, Olentzeroarekin gertatzen da, hain zuzen. Mari Domingi agertu zenean pentsatu genuen: "hala, jada ez da ekintza matxista bat, emakumea ere dago irudikatuta, orain bai parekideak gara". Bufff! ze inozenteak (edo inkontzienteak)!!!. Eta, aurkitzen duguna, beste gauzen artean, da  Aritz Ibañezek esaten duena: “Olentzero gizona bada, emazte bat behar du ondoan? Zergatik behar du heterosexuala izan? " Edo  Lutz Long izenpean ageri den blogariak esaten duen bezala, “emakumeen figura prestigiatzeko sortu den pertsonaia hori, praktikan, Olentzeroren laguntzaile huts gisa ageri da, hau da, emakumearen bigarren mailako papera finkatzen du: Olentzero da garrantzitsua, eta Mari Domingi alboan du besterik gabe, edo Olentzero ezin joan den lekuetan agertzen da. Azken batean, 24ko gauean beti Olentzero etortzen baita etxeetara, ez besterik. Mari Domingi, sra. de Olentzero”. 

ZENBAT GAUZA HAUSNARTU BEHAR!!! 

Eta egia da, askotan, lantzen ditugula hezkidetzarekin zerikusia daukan gai bat, eta bueltan, kanta matxista bat lantzen dugula eskolako azken jaian antzezteko.     

 😕😕

Horregatik guztiagatik, Ikastetxeetan hausnarketa serioa egin behar dugu: zer trasmititzen dugu benetan? 

Baina beste alde batetik, jaiak ditugu, ez bakarrik ikastetxeetakoak, baita herrietakoak  ere. Eta horren harira, galdera bat luzatzen diot neure buruari: zergatik beti emakumeok babestu behar dugu gure burua? Zergatik guk gara neurriak hartu behar ditugunak? Zergatik ezin dugu lasaitasunez disfrutatu? Eta konturatzen naiz oraindik bide luzea geratzen zaigula.  


Eta hauxe da "matxito" guztiek ulertu behar dutena: ez ditugula nahi, eta ez ditugula behar.  Hare gehiago, "benetako pertsona" izateko ez da "matxito" izan behar. 

Eta horretarako, mutilak hezi behar ditugu (eta ez bakarrik emakumeak). Txikitatik, eskoletan, mutilak hezi behar. Horren harira hemen uzten dizuet  Emakundeko "Nahiko" programan izandako hitzaldia Miguel Angel Arconada Meleroren eskutik.  

 

"Promover en las aulas masculinidades comprometidas con la igualdad"


Orain arte esandako guztia kontuan hartuta, eta Ainhoak esaten duen bezala  aurreko edizioetako post batean, festen sinbolismoa aztertu beharko genuke. Berak oso ondo, eta modu laburtuan, adierazten du ekintza askotan ez dugula ikuspuntu feminista batetik transmititu beharko genukeena transmititzen. Horregatik, jaiak eta ozpakizunak aztertu beharko genituzke.

Eta amaitzeko, planteatu beharko genituzke erronkak (beste batzuen artean), hauexek izan beharko lirateke, nire ikuspuntutik:
  • Klaustroetan, ikastetxeetan egiten ditugun jai eta ozpakizunei buruzko hausnarketa sakona egin.
  • Miguel angel Arconadarekin batera mutilak hezi berdintasunean.
  • Herri guztietan protokoloak egin emakumeak lasai eta libre egon gaitezen jaietan.




2022/11/12

JAIAK, GUZTION ESKUBIDE!

    


    Gizarteak ospakizunak maite ditu, gure DNAn barneratuta daukagu eta inork ez du urtebetetze, gabon edota herriko jaiak galdu nahi. Hala ere, ospakizunak, tamalez, ez ditugu berdin bizi emakume ala gizon izan.

    Jaietan pentsatzean, udan emakumeei ziztadak egiten ibili izanaren berria etorri zait burura. Guztiok entzun dugu gertatutakoa. Erasoa ez da soilik ziztada egitea baizik eta kolektibo honetan izua piztea. Gainera, ezin dugu ahaztu, askotan jai giroan jasotzen ditugula emakumeok eraso gehienak (baimenik gabeko ukituak, jazarpena, irainak eta bortxaketak kasu). Eraso hauek, ez ditugu soilik emakumeok bizi, baizik eta heteropatriarkatutik at dagoen edonork bizi ditu.

    Zenbait erakundeetatik, babes gidak sortu dira egoera hauei aurre egiteko edota salaketa puntuak non dauden azaltzeko. Baina kasu honetan, biktimaren gainean jartzen dugu fokua eta ez erasotzailearen gainean. Hau da, bortxa jaso duenak egin behar du mugimendua, biktimaren bir-biktimizaioa bultzatuz. Biktimak bere burua babesten ikasi behar du eta ez ospakizunak libreki bizitzen.  



    Horregatik, ezinbestekoa da alde batetik HEZIKETA, bai ingurune formalean (ikastetxeetan), bai eta ingurune informaletan (familian, lan-taldeak, lagun artean…) eta bestetik, boterea duten erakundeetatik (komunikabideak, gobernuak) eraso hauen aurrean erabaki eta erantzun sendoagoak hartzea.

    Heziketa ezinbestekoa denez nire aburuz, honako erronka hauek landu beharko genituzkeela uste dut:

    • Hezitzaileak heztea.
    • Jai eta ospakizunen helburua ulertzea.
    • Azpitik dauden rol estereotipoak apurtzea.

    Hezitzaile gisa aldiz, jai eta ospakizunei hezkidetzaren ikuspegitik parez pare begiratzen hasteko honako galdera datorkit burura: Ez al dugu guztiok eskubide berbera jaiez disfrutatzeko?  

Aurreko edizioko #ainhoa zumeta mendizabalen Festen sinbolismoa posta gomendatuko nuke, bere ideiak partekatzeaz gain, ikastetxeetan landu beharreko puntu oso interesgarriak plazaratzen dituelako.

 

    Azkenik, zuekin konpartitu nahiko nuke YOGURINHA BOROVAren Eraso sexistarik ez abestia.



2022/11/09

JAIETAN BLAI BAINA…SEGURU

 

Bizitzan gauza garrantzitsu asko daude. Ikastea, haztea, maitatzea eta esploratzea dira pertsona bakoitzak denbora hartu behar duen gauza guztiak. Ospakizuna mundu guztiak denbora hartu behar duen beste zerbait da. Ospakizunak emozioa eta dibertimendua gehitzen dizkio bizitzari. Ospakizuna hainbat arrazoi formal edo informalengatik gerta daiteke. Ziurrenik personen gehienak ospakizun batera joan dira norbaiten urtebetetzearen, ezkontzaren edo haur jaioberri baten jaiotzaren omenez. Bada zerbait sakona gizadiaren barruan bizitzako gauzarik onenak ospatzea maite duena. Asko gustatzen zaigu Gabonetako ospakizun on bat, uztailaren laurdena edo jai bereziak edo familiako tradizioak markatzen dituzten beste ospakizun batzuk.



San Juan, Bermeo

Eta, jakina, ospakizunek emozio positiboak sortzen dituzte. Izan ere, erakusten dute gizakiak ez duela zertan itxaron gauzak ondo joan arte pozik egoteko — biribilean jar daiteke horrela erabakitzen duelako. Zergatik zaude alai? Ba, San Juan Eguna da eta edo  San Fermin edo batek daki ze egun berezia den. Hala ere, poztasun kolektiboko une horietan sortzen dira emakumeen aurkako indarkeria-arazo batzuk, zalantzarik gabe salatu behar ditugunak.

Egoera hain da zaila, ezen Emakundek, Eudelekin eta  Foru Aldundiekin lankidetzan, gida-liburu bat prestatu baitu. Ideia nagusien artean hurrengoak azpimarratu nahi nuke:

Pertsona guztien eskubidea da jaiaz gune guztietan gozatzea. Guztiok dugu jaiaz berdintasunez eta segurtasunez gozatzeko eskubidea. Emakumeek nahi duten moduan dute ongi pasatzeko eskubidea. Jaiez gozatzeko moduek, ezta haien jarrera edo egoerak ere, ez dute erasorik justifikatzen.  Hare gehiago, jaietan alkohola edo drogak kontsumitzeak ez du erasoa justifikatzen.

Ez dut uste aurreko lerroetan mundu guztiarentzat argia ez den ezer idatzi dudanik. Galdera hau da: ea denok ados gauden jaiak denontzat direla eta zergatik jarraitzen duen indarkeriak? Seguruenik, jendearen, influencer-en komunikabideen eta udaletako arduradunen erreakzioak askoz sendoagoak izan behar dira egoeraren kontra egiteko.

 


Jaiek gure kultura, gure historia transmititzen dute; gure DNAren parte dira. Hizkuntza-laguntzaileak gure herrialdera etortzen direnean, ikasleei beren herrialdeetako jai garrantzitsuenak direla azaltzeko eskatzen diegu. Gure ikasleek jakin dezaten nahi dugun kulturaren zati bat da. Alardea ere gure kulturaren parte da. Seguruenik asko ez dira nirekin ados egongo, baina gertatu diren aldaketak egungo gizartearen isla dira. Egungo gizartea mistoa da. Jaiek ere. Askok tradizioez hitz egingo dute. Legeak bezalako tradizioek gizartea aldatzen den erritmoan aldatu beharko lukete. Uste dut onar dezakegula pixka bat motelago aldatzea, baina pixka bat motel.

 

Azkenik, aurreko edizioetako posten artean hauxe aukeratu dut:

https://hezkeh0506.blogspot.com/2021/11/aske-ospatu-aske-bizi.html

 

Aukeratu dut, bat nator ideia honekin: aske bizi behar dugu, eta erabat gozatu behar dugu beldurrik eta debekurik gabe.

 

 

2022/11/08

ZER DA FEMINISTA IZATEA

Zer da feminista izatea? Seguru asko, jende askorentzat kontzeptu hori definitzea oso erraza izango da. Beldur naiz niretzat ez dela hala. Ikastaroan pasatzen dudan egunetik egunera, nire ezjakintasunaz, nire ezintasunez jabetzen naiz. Hitz baten esanahi egokiaz zalantza egiten dudanean, hiztegira jotzen dut. Oxford English Dictionary-k honela definitzen du feminismoa: 

Advocacy of equality of the sexes and the establishment of the political, social, and economic rights of the female sex; the movement associated with this.(1) 

Hau da 

Sexuen arteko berdintasuna sustatzea eta emakumeen eskubide politiko, sozial eta ekonomikoak ezartzea; horri lotutako mugimendua. 

RAEk espainiera hiztegian, 2001ean, honela dio: Emakumeen eta gizonen eskubideen berdintasunaren printzipioa . Feminismoaren arlo guztietan benetan gauzatzearen alde borrokatzen den mugimendua (2) 

Tamalez, definizio horietako bakar batek ere ez dit laguntzen, antza, feminista izateak zer esan nahi duen argiago ikusten. 2022ko artxoaren 8an El Periodico ¿Qué es el feminismo? Guia completa para principiantes izeneko artikulua argitaratu zuen. (3) Artikuluak dioenez, feminismo hitzak garrantzia hartu du testuinguru askotan, nahiz eta horietakoren batean konnotazio negatiboa izan. Begoña Gonzálezek, idazleak, azaldu du feminismoa ez dela gizonak gorrotatzea, ez dela emakumeen nagusitasuna nahi izatea. Gizonen eta emakumeen arteko berdintasun-printzipioa da. Feminismoa gizartearen mugimendu eraldatzailea da. Berak argi eta garbi azaltzen du , ez dela moda bat, baina modan dago, batez ere ideien transmisioan laguntzen duen aktibismo indartsua dagoelako sarean. Horren adibide garbia #MeToo mugimendua da, sareak emandako bultzadari esker azkar hedatzen dena. 

Feminismoaz ari garenean, ezin dugu funtsezko beste kontzeptu bat ahaztu: Patriarkatua. Patriarkatua emakumeon menderatze sistemikoa da, eta horren aurka borrokatu behar dugu. Zoritxarrez, oso argi daukat patriarkatua zer den. 

Ez dut uste feminismoaren eredu naizenik. Emakume independentea izan naiz, eta neure erabakiak hartu ditut. Gaur egun, nire zalantza da benetan libreki egin ote dudan. Uste dut bizitzaren korronteari eutsi baino ez dut egin beti, konturatu gabe olatuak ere surf egiteko zeunden . 

Nire bizitzan emakume indartsuak egon dira. Moldeak hautsi eta susmoak piztu zituzten emakumeak. Nire amona, etxekoandrea, seme-alabei hezkuntzaren balioa erakusten diena elementu askatzaile gisa. Bai seme-alabek bai alabek prestakuntza bera jaso zuten garai zail batean.

Nire izeba izan zen niretzat pertsonarik garrantzitsuena, denboraren isla zen aita bati aurre egin zion emakumea. Bere familiaren bizitza zuzentzeko boterearekin sinesten zuen norbait. Norbaitek uste zuen eskubidea zuela bere alabak norekin ezkontzen ziren eta zer ikasten zuten erabakitzeko. Izebak moldeak hautsi zituen. Gazte-gaztetatik erantzun zion: ikasiko zuen bakarrik nahi zenuela baina horretarako lan egin behar zuen bere ikasketak ordaintzeko. Aitaren aurka egon arren, nahi zuen gizonekin ezkondu zen. Denbora batez, bere izena herri txiki bateko elizaren hormetan agertu zen, ezkondu ahal izateko, aitak uko egiten baitzion baimena emateari. Estigmatizatu egin zuten, baina inoiz ez buru azpian. Ez nago ziur beren burua feministatzat zuten, baina niretzat feministak dira. 

Baina zer gertatzen da gazteekin? Aurten, martxoan, SM fundazioak berdintasunari, feminismoari, indarkeria matxistari eta harreman afektibo-sexualei buruzko ikuspegiei buruzko azterlan bat aurkeztu du ( 4). 14 eta 29 urte bitarteko gazteen artean egindako inkestaren emaitzak nahiko kezkagarriak dira. Gazteek beren mundu-ikuspegia eraikitzen dute inguruan ikusten dutena kontutan izanda. Ikerketan gizartearentzako alarma seinaleak daude. Izan ere, gazteen % 18k uste du indarkeria matxistarik ez dagoela eta feminismoaren asmakizuna dela. 

Datuak erabat etsigarriak dira. Inork ez zuen uste XXI. mendean gazteek horrela jokatuko zutenik. Irtenbidea da elkarrekin lan egitea, ez bakarrik eskoletan, eremu guztietan elkarrekin lan egitea. Etorkizuna gurea izango da elkarrekin lan egiten badugu.