Mundua azpikoz gora, dena jartzen du aldrebes

Testu luze bat idatzita nuen feminismoari buruz: zer den, zer ez den, zuen hausnarketek nora eraman nauten... baina, gauzak zer diren, akats informatiko baten ondorioz dena ezabatu da. Aldika gorde behar dira sortzen ditugun dokumentuak, badakigu denek, baina nik gaur ez dut egin. Beraz, agur, joan da.

Akaso ez zen hain garrantzitsua kontatu behar nizuena edo, bertzerik gabe, alferregia naiz berriz zerotik asteko. Afera da joan-etorri hauetan konturatu naizela feminismoa zer den, zer izan den eta zer izatea nahi dugun jakiteko milaka irakurketa eta elkarrizketa ditugula, batzuk eginak eta bertze batzuk egiteke oraindik. Baina, funtsean, feminismoak niri egin didan ekarpenaz aritzea da egokiena, horretan bainaiz ni "aditu". Eta, hara, nire hitzak joan direnez Lula Gomezen irudi hau ekarri dizuet feminismoak niri egin didan ekarpena laburbiltzeko:

ZER DA FEMINISTA IZATEA

Zer da feminista izatea? Seguru asko, jende askorentzat kontzeptu hori definitzea oso erraza izango da. Beldur naiz niretzat ez dela hala. Ikastaroan pasatzen dudan egunetik egunera, nire ezjakintasunaz, nire ezintasunez jabetzen naiz. Hitz baten esanahi egokiaz zalantza egiten dudanean, hiztegira jotzen dut. Oxford English Dictionary-k honela definitzen du feminismoa: 

Advocacy of equality of the sexes and the establishment of the political, social, and economic rights of the female sex; the movement associated with this.(1) 

Hau da 

Sexuen arteko berdintasuna sustatzea eta emakumeen eskubide politiko, sozial eta ekonomikoak ezartzea; horri lotutako mugimendua. 

RAEk espainiera hiztegian, 2001ean, honela dio: Emakumeen eta gizonen eskubideen berdintasunaren printzipioa . Feminismoaren arlo guztietan benetan gauzatzearen alde borrokatzen den mugimendua (2) 

Tamalez, definizio horietako bakar batek ere ez dit laguntzen, antza, feminista izateak zer esan nahi duen argiago ikusten. 2022ko artxoaren 8an El Periodico ¿Qué es el feminismo? Guia completa para principiantes izeneko artikulua argitaratu zuen. (3) Artikuluak dioenez, feminismo hitzak garrantzia hartu du testuinguru askotan, nahiz eta horietakoren batean konnotazio negatiboa izan. Begoña Gonzálezek, idazleak, azaldu du feminismoa ez dela gizonak gorrotatzea, ez dela emakumeen nagusitasuna nahi izatea. Gizonen eta emakumeen arteko berdintasun-printzipioa da. Feminismoa gizartearen mugimendu eraldatzailea da. Berak argi eta garbi azaltzen du , ez dela moda bat, baina modan dago, batez ere ideien transmisioan laguntzen duen aktibismo indartsua dagoelako sarean. Horren adibide garbia #MeToo mugimendua da, sareak emandako bultzadari esker azkar hedatzen dena. 

Feminismoaz ari garenean, ezin dugu funtsezko beste kontzeptu bat ahaztu: Patriarkatua. Patriarkatua emakumeon menderatze sistemikoa da, eta horren aurka borrokatu behar dugu. Zoritxarrez, oso argi daukat patriarkatua zer den. 

Ez dut uste feminismoaren eredu naizenik. Emakume independentea izan naiz, eta neure erabakiak hartu ditut. Gaur egun, nire zalantza da benetan libreki egin ote dudan. Uste dut bizitzaren korronteari eutsi baino ez dut egin beti, konturatu gabe olatuak ere surf egiteko zeunden . 

Nire bizitzan emakume indartsuak egon dira. Moldeak hautsi eta susmoak piztu zituzten emakumeak. Nire amona, etxekoandrea, seme-alabei hezkuntzaren balioa erakusten diena elementu askatzaile gisa. Bai seme-alabek bai alabek prestakuntza bera jaso zuten garai zail batean.

Nire izeba izan zen niretzat pertsonarik garrantzitsuena, denboraren isla zen aita bati aurre egin zion emakumea. Bere familiaren bizitza zuzentzeko boterearekin sinesten zuen norbait. Norbaitek uste zuen eskubidea zuela bere alabak norekin ezkontzen ziren eta zer ikasten zuten erabakitzeko. Izebak moldeak hautsi zituen. Gazte-gaztetatik erantzun zion: ikasiko zuen bakarrik nahi zenuela baina horretarako lan egin behar zuen bere ikasketak ordaintzeko. Aitaren aurka egon arren, nahi zuen gizonekin ezkondu zen. Denbora batez, bere izena herri txiki bateko elizaren hormetan agertu zen, ezkondu ahal izateko, aitak uko egiten baitzion baimena emateari. Estigmatizatu egin zuten, baina inoiz ez buru azpian. Ez nago ziur beren burua feministatzat zuten, baina niretzat feministak dira. 

Baina zer gertatzen da gazteekin? Aurten, martxoan, SM fundazioak berdintasunari, feminismoari, indarkeria matxistari eta harreman afektibo-sexualei buruzko ikuspegiei buruzko azterlan bat aurkeztu du ( 4). 14 eta 29 urte bitarteko gazteen artean egindako inkestaren emaitzak nahiko kezkagarriak dira. Gazteek beren mundu-ikuspegia eraikitzen dute inguruan ikusten dutena kontutan izanda. Ikerketan gizartearentzako alarma seinaleak daude. Izan ere, gazteen % 18k uste du indarkeria matxistarik ez dagoela eta feminismoaren asmakizuna dela. 

Datuak erabat etsigarriak dira. Inork ez zuen uste XXI. mendean gazteek horrela jokatuko zutenik. Irtenbidea da elkarrekin lan egitea, ez bakarrik eskoletan, eremu guztietan elkarrekin lan egitea. Etorkizuna gurea izango da elkarrekin lan egiten badugu.

1. https://www.oed.com/ 

2. https://dle.rae.es/feminismo 

3. https://www.elperiodico.com/es/sociedad/20220308/feminismo-que-es-guia-completa-7876808 

4. https://editorialsm.hosting.augure.com/Augure_EditorialSM/r/ContenuEnLigne/Download?id=057ADD39-7F9D-4D8C-941D-88A9E6A3503E&filename=Sondeo%20G%C3%A9nero%20_Espa%C3%B1a%20-%20PREF.pdf

FEMINISMOAK MARTXAN

Kartela, Josebe Iturriotzen esaldi honekin egitea aukeratu dut, “feminismoak, boterea zalantzen jartzen duela” baieztapen horrekin guztiz ados nagoelako eta uste dudalako horregaitik dela feminismoa hain deserosoa batzuentzat. Irakurgaian agertzen den bezala, esaldian  ere, feminismoak lortu dituen eskubideak aipatzen ditu. Eta eskubide hoien lorpenean ikusten da argi, hain zuzen ere,  feminismoak hankaz gora jartzen duela sistema heteropatriarkal honen antolaketa.

Beste edizioetako post hau aukeratu dut, ELKARREKIN, IZAN eta PERTSONA hitzei garrantzia emeten diolako; eta ideala izango zen gizartea deskribatzen duelako; nun txikitatik aske heziak izan diren genero esterotipoetatik at eta modu ekitatiboan oinarritutako lan banaketan. Hau da, izenburua dioen moduan, “feminismoan hazia eta hezia”. Nire ustez hor dago gakoa, oso zaila ikusten dudan arren, “feminismoan hazi eta hezi” beharko ginateke danok, horrela lortu ahalko gendun eta, sistema hetereopatriarkal honekin apurtzea eta guztion artean “koloretako pastel” berria antolatzea.

https://hezkeh0506.blogspot.com/2021/11/feminismoan-hazita-eta-hezita.html

Nire inguruko lagun eta familiakoei galdeketa egin diet feminismoaren inguruan eta jasotako erantzuna esperotakoa izan da, iñork ez du hezkuntza formalean feminismoa eduki bezela landu. Nire lagun batzuk( emakumezkoak) gaian formatu izan dira, gaztetan talde feministetatik gertu egon direlako eta gerora hezkuntza munduan aritu eta gaian formatzen jarraitzen dutelako.

Niretzako emakume feminista esanguratsu bat, Irantzu Varela Urrestizala da.

Irantzu Varela Urrestizala Portugaleten jaio zen, 1974an. Kazetari eta militante feminista da. Haurtzaroa Basaurin eman zuen eta Euskal Herriko Unibertsitatean ikasi zuen 1993 eta 1998 bitartean. Bertan Komunikazio Zientzietan lizentziatu zen. Nazioarteko garapenarekin eta lankidetzarekin lotutako graduondoko ikasketak egin zituen, baita komunikazioarekin eta generoarekin lotutakoak ere.
Feminismoaz eta emakumeen egoeraz interesatuta, prozesu autodidakta bati ekin zion, gaur egun feminista ezaguna izatera iritsi arte.

Faktoria Lilaren koordinatzailea eta sortzaileeteriko bat da. Baita ere, El tornillo, La tuerkako mikroespazio feministaren sortzailea eta aurkezlea da. Bertan argitaratzen diren bideoak, ironia eta sarkasmoa ezaugarri dituzte. Horietan, gutxi gorabehera 5 minututan, eta hizkera erraz eta egunerokoa erabiliz, gizonen eta emakumeen arteko genero-desberdintasunekin lotutako gaiak jorratzen ditu.

Era berean, hainbat komunikabiderekin kolaboratzen du, hala nola, Pikara Magazine  egunkari digitalarekin, “Aló Irantzu” saioa egiten du.

 

Bazabiltza?

Besteen zaintza opari gisa eman eta hitza lapurtu zigutelako egundoko iraultza izan zen zapalkuntzaren kontzientzia hartzea. Aipuak esnatze horren indarra du.

Urteetako aldarrikapenek eta borrokek legeen aldaketak ekarri zituzten baina nola eskapa ohiturak erregulatutako praktiketatik? Aurreko edizio batean idatzitako Feminista izatea, bizitza defendatzea postean jasotzen da horren inguruan Ander Bergarak esandakoa; gizonek berdintasuna buruan, beraien jarduna etengabe kuestionatzeko beharra. Horrez gain post-ak aurrera egiteko ezinbesteko tresna gisa aurkezten ditu norberen zaintza eta emakumeen arteko sareak.

Ez dut inkestarik egin behar esateko nire adinekook ez genuela izan feminismoa Curriculumeko eduki gisa lantzeko inongo aukerarik. Belaunaldi bat beranduago familiako gazteek ez dute zorte hoberik izan; Filosofia ikasgaiko aipamen puntualetatik aparte, ezer gutxi.

Ez du bada bide luzea egin eskoletan Hezkidetzak eta hara non feminismoaren kontrako diskurtsoak indartzen ari dira eskoletan.

Aspaldian irakurri ditudan gogoeten artean aberatsenetakoa irizten diot Mari Luz Esteban antropologoarenari. Aldarrikatzen duen anonimotasuna eta horizontaltasunari izkin egingo diot bere diskurtsoak eragin didan miresmena aitortzeko.

Eskarmentu handiko feministak kultura politikoaren analisi sakona egin eta auzitan jartzen ditu hainbat praktika eta jardun. Ziurtasunetik alde egin eta galderak luzatzen ditu. Hona batzuk:

• Zeintzuk dira instituzioetan egotearen onurak? Profesionalizazioa bidea da?

• Nola lotu teoria feminista eta praxia?

• Ez ote da feminismoa kontsumogai huts bihurtuko? Hala balitz zeinek zainduko du lausotutako mugimendua?

• Feminismoan izen propioa dutenak gurtzera iritsi behar dugu?

• Benetan al gara euskal medioetan argitzaratzen den eduki kopuruak aditzera ematen duten bezain feminista?

Ideologia feminista taldean eta edonon sortzen dela esatean herri mugimenduen aldeko apustu irmoa egiten du eta beste toki batzuetan aurrera daramaten anarkismoa balioan jarri ere bai.

Estebanek aipatzen duen ezagutza kolektiboaren ideia indartsua da eta lan hori bikaintasunez egiten dute Lokatza podcastean. Mundua begirada feministarekin aztertzeko ahaleginean askotarikoak dira arloak eta anitzak ahotsak. Musikak eta gaiak aurkezteko modu landuak benetan gonbidatzen du lokatzetan, narrasean ibiltzera.  

Eta ibiltzen hasita zer hobe lagun artean baino. Bazabiltza?

Feminismoa denon kontua da!

    Duela urte batzuk feminista naiz entzutea ez zen ohikoa. Askotan ezjakintasunagatik eta bestetan gizarteko zenbait sektorek konnotazio negatiboa emanagatik gaizki ikusia zegoelako. Gaur egun, mugimendu feminista ezberdinei esker, gauzak ez dira horrela. Geroz eta gehiago entzun dezakegu gazteei, bai neska zein mutilei (oraindik gutxi diren arren) Feminista naiz esaten. Asko pozten naiz, baina oso kontziente naiz oraindik bide handia dagoela egiteko. Batzuetan ahoz gauza bat esan arren, benetako ekintzek ez baitute hori erakusten.

    Aurreko edizioetako FEMINISMOEN INGURUKO post hau aukeratu dut: FEMINISMOA ETA HEZKIDETZA EMAKUMEEN EZINTASUNAREN KONTRA.  Historian zehar eta arlo ezberdinetan emakume ikusezinei buruzko informazio mordoa plazaratzen duelako eta oso interesgarria egin zait #Lolak postean aipatutakoa: “Emakume ikusezinak ez dira existitzen; anonimatuan bizi dira; ez dute eskubiderik, ez askatasunik; ez dira ez norbanakoak, ez pertsonak; gizonek haietaz pentsatzen dutena dira. Hori izan da emakumeen errealitatea historian zehar”

    Nire ingurukoei GALDEKETA egin eta tamalez harritu ez nauen emaitza jaso dut: Curriculumean ez dute landu feminismoa sekula ere. Galdeketak, 35 eta 70 urte tarteko gizon zein emakume barneratu ditu. Galdetegiko persona gazteenek ere ez zuten curriculeman landu feminismoarekin zerikusirik zuen ezer eskola garaian. Gaur egun, pixkanaka-pixkanaka lanketa gehiago egiten ari dira ikastetxeetan. Batzuetan egun puntual edo asteko ekintza xumeak (M8, Emakume zientzialariaren astea…) eginez eta beste batzuetan transbertsalki landuz ikasturte osoan eta irakasgai ezberdinetan zehar.

Azkenik, EMAKUME FEMINISTA bakarra aipatzea zail egiten zaidan arren, Gloria Steinem aukeratu dut.

    Eta, nola ezagutu dut emakume hau? Askotan gertatzen den moduan film edo liburuei esker: 'Mi vida en la carretera' biografian oinarritutako, 2020ko 'The Glorias' pelikulari esker. Aktibista estatubatuar honek, emakumeen eskubideen alde borrokan hirurogei urte daramatza.

    Haurtzaro konplexua pasa ostean, 50eko hamarkadan Smith Collegen matrikulatu zen. Aukera hori ez zen ohikoa garai hartako emakumeentzat, baina bera ez zen ohikoa. Izan ere, berak ez zuen amatasunetik eta ezkontzatik espero zen bidea jarraitu nahi. Pasarte ezberdinen ostean, 'Esquire' aldizkarian freelance gisa lan egin zuen kontrazepzioari buruzko artikuluak idazten. Handik urte batzuetara, New Yorkeko “Playboy Clubean” infiltratu zen bertako  langileen baldintza iraingarrien berri emateko. Artikulu ezberdinetan abortuari buruz aske idatzi zuen eta   'erreprodukzio-askatasuna' kontzeptua sortu zuen: seme-alabak izateko edo ez izateko aukera-askatasuna.

    70eko hamarkadan beste feminista batzuekin elkartu (Bella Abzug eta Betty Friedanekin) eta National Women's Political Caucus sortu zuten, emakumeen alde lan egin zuena. 'Ms' aldizkari ikonikoaren sortzailea izan zen baita ere, historiako lehen hedabide feminista izan zena, emakumeen aurkako indarkeria bezalako gaiak azaleratzen lehenetarikoak izanik.

    Liburu ezberdinak idatzi ditu, hizlari moduan jardun du eta dokumental eta telesail ezberdinetan ekoizle moduan parte hartu du. Gaur egun, Feminismoaren alde lan egiten jarraitzen du eta iaz hain zuzen ere Komunikazio eta Humanitateen Asturiasko Printzesa Saria jaso zuen bere ibilbidea medio.

FEMINISMOAN HAZITA ETA HEZITA

Ideia pilo dauzkat burutik dantzan ikastaroa hasi zenetik. Ideiak eta kontzeptuak antolatzen zein barneratzen nabil oraindik ere. Batez ere, Hezkidetza eta Fenimismoa bateratzea lortzeko, "a priori" hain erraza izan beharko litzatekeena edo naturalki eman beharko litzatekeena, zenbat borrokatu behar dugun (denok) harritzen nau askotan.Hainbeste dago egiteko...

Aurreko edizioetako  hainbat sarrera  irakurri ondoren, hau aukeratu dut, nahiz eta kulturaren arabera feminismo mota desberdinak egon, guztien helburu nagusia emakumearen askatasuna eta sistema heteropatriarkala deusetatzea dutela helburu aipatzen duelako eta nire esperientzarekin nahiko arira datorrelako.

Nire inguruko pertsonek, senitartez ari naiz, ez dute feminismoa formakuntza akademikoan landu baina feminismoari dagozkien ezagutzak "etxean" bertan ikasi ditugu denok (neu barne). Lau belaunaldietako emakumeok bizi izan gara elkarrekin (hiru orain) eta etxe hontan, lanari dagokionez adibidez, denok IZAN gara berdin. 

Emakumeok etxea eta seme-alabak erantzunkizun bakartzat zuten garaian, nire amama jatetxe baten sukaldari nagusi eta aititerekin, ELKARREKIN, buru nagusi zen.

Aititek, seme-alabei gosaria egunero prestatu eta eskolara eramaten zituen. Jestu txiki hauek eta adibide lelo hauek, garai hartan (1940-50 aldera) feministak ziren nire ustetan. 

Horrelakoak etxean egunero ikusteak, feminismoa eguneroko heziketan barneratu zituen, eta garai hartan hain zaila zen independentzia lortzea ahalbideartu zion nire amamari hainbat aspektutan.

Txikitatik ikasi dugu atzetik etorri garenok ere, PERTSONAK garela (ez gizon, ez emakume) eta denok eskubide, erantzunkizun eta libertate berdinak ditugula eta errespetu berdina merezi dugula eta horretarako ez da feminismoan formakuntza akademikorik behar.

Azalpen txiki honekin, arbasoek, feminismoa zer zen jakin gabe, feminismoan hezitzea eta haztea  posiblea dela, lortu zutelaren adibide bat ikustarazi nahi dut. 

FEMINISMOAK

 

Mari Luz Estebanek  bere hitzaldi bat bukatzeko erabilitako hitzak jasoko ditut hemen: 

"Feministak honaino heldu gara elkarrekin egon garelako, elkarrekin, begiz bei, besoz beso, gorputzez gorputz. Guztion ala guztion partehartzearekin, guztion ala guztion eskarmendua kontuan harturik, izen ezaguna dutenak eta anonimoak dirn parte hartzearekin. Feministak anonimoak ezinbestekoak dira. Eta horrela iraungo dugu, begiz begi, besoz beso, gorputzez gorputz, modu kolektiboan edo ez gara iraunduko"

Ideien zaparradak bueltaka dabilzkit buruan ikastaroa hasi naizenetik; autore bat aukeratzea, ekarpen bat  nabarmentzea, ideak antolatzea zaila bezain  interesgarria egiten zait. Kontzeptuak, begiradak, aktibismoa, ibildideak…Hau dena ordenatze aldera aste honetan zehar jasotako ideia  batzuk plazaratuko ditut.  

Genealogia baten beharra: Familietan gizonen abizenak mantentzen dira familiaren enborra eta indarra adierazteko, familiaren genealogia, historia. Feminismoaren historia ere ezagutu beharra dago. Feminismoa ez da beti zerotik hasten, eta belaunaldi batekoek aurreko belaunadikoen zordunak dira. Celia Amorósek aipatzen duen bezala, ez gara betiko parvenues izango.

Eta nola ezagutuko dugu mugimenduaren historia? Nire garaian (nahiz eta soziologia ikasi) beste mugimendu sozialekin batera aipatzen zen baina inolaz ere duen garrantzian sakondu. Gaur egun, nire inguruan daudenei galdetuta, esango nuke (eta agian ikasten dutenagatik) ikasketa arautuetan mugimendu feministaren ezagutza zabaltzeari  ematen zaion denbora eta indarra nahiko murritza dela.

Mugimenduaren zainketa: Feminismoak  azken urteetan eduki duen gorakada itzela izan da,  euskal gizartearen kontzietzia  areagotu egin da eta  orain edonon feministak diren pertsonak daude.  Baina Mari Luz Estebanek dion moduan, ez gara ibiliko feminismoa kontsumitzen beste produktu bat kontsumitzen dugun bezala? Eta honekin lotuta, feminismora iristen diren pertsona berriak alkizkakoan konprometitzen badira, nork zainduko du mugimendua. Kide askoko familia batean, etxean bisita ugari egon daitezke baian nor geldituko da etxeko sua  zaintzen, nor arduratuko da amaren zainketaz?

Ideien jatorri kolektiboa : Kolektiboaren indarra ideien sorreran batera ibiltzera eramaten gaitu. 

Kontzeptu batzuen erabilerarekin kontuz; Berriro Mari Luz Estebanen hitzetan oinarritzen naiz.  Interkulturalitatea, transfeminismoa bera  maiztasunez erabiltzen ditugu.  Kontzeptu  integratzaileak ikaragarri politak dira baina ez dira neoliberalismoak asmatutako tresnak  izango errealitatea lausotzeko? 

Gizartea zenbait aspektutan hobera aldatuz doa eta aldaketa horiek askotan legeetan jasotzen dira. Legeek emakumeen eskubideen urraketa  babesten zuten,  orain berriz legeek emakumeen zenbait eskubide babesten dituzte (pertsona askoren lan kolektiboari esker) eta zentzu horretan ukaezina da legeak inportanteak direla. Baina batzutan legeak eta errealitateak dionaren artean arrakala haunditzen  da horrexegatik iazko post hau aukeratu dut; planteatzen duenarekin erabat bat nator  gainera transmititzen dituen t gogoa eta ilusioa erakargarriak dira. 

LEGEA GUTXIAGO ETA BENETAKO ERALDAKETARAKO EKINTZA ERREAL GEHIAGO!

Emakume feminista ospetsu eta ezagun asko izan dira eta dira; gurean gazteen artean indar handiarekin  feminista gogotsu asko ditugu baina nire azkeneko aldarrikapen hau isilpean edo ozenki etxeetan emakume eta gizartearen alde jardun zuten eta jarduten duten  euskal emakumeentzak da.

ELKARREKIN FEMISMOAREN ALDE

 

Beste urteko sarrera hau aukeratu dut, LEGEAGUTXIAGO ETA BENETAKO ERALDAKETARAKO EKINTZA ERREAL GEHIAGO!

Deigarria egin zaidan lehen gauza izenburua izan da, zeinarekin guztiz ados nago. Gutxirako balio du feministatzat sentitzeak, gero ekintzara eramaten ez badugu. Gainera, sarrera honetan nire ustez oso garrantzitsua den zerbait  esaten da, hau da, elkartuta egoteko beharra ( “AHALDUNTZE KOLEKTIBOA! ELKARREKIN GEHIAGO ETA HOBEAGOAK GARA!”) Nire aipua ere honekin lotuta dago, borroka kolektiboarekin. Uste dut gizartean ezin dela aldaketa handirik egin, gure aldarrikapenetan elkarrekin ez bagaude.

Nire inguru hurbilean haien prestakuntza akademikoan zehar feminismoari buruz izan ditudan erantzunak hauxek izan dira:

Lagun batek kontatu zidan hezkuntzako prestakuntza batean, frantsesaren arlokoa, emakume idazle frantsesei buruz hitz egin ziotela. Emakume horien pentsamendu feministak landu zituzten, esate baterako, Simone de Beauvoir edo Coco Chanelenak ( CocoChanelen 5 ekarpen feministak)

Beste lagun batek gogoratzen zuen Unibertsitateko azken kurtsoan, Ipar Amerikako literatura ikasgaiaren irakaslea, gizon bat zena, emakume idazle amerikarrak zentratu zela. Virginia Woolfez gain (Virgina Woolf eta feminismoa) garai hartan ezezagunak ziren beste emakume idazle feminista batzuk landu zituzten.

Beste aldetik, nire iloba esan zidan iaz fisika eta kimika ikasgaian emakume zientzialarien ekarpenak landu zituztela. Gehien gustatu zitzaiona izan zen gaurko emakume zientzalari gazteen lanbideak landu zituztela, zeren eta berak ez zuen bere burua identifikatzen betidanik landu dituzten emakume zientzialariekin, hau da, Marie Curie, Ada lovelace..eta nik iloba ulertzen dut, ondo deritzot emakume horiek ezagutzeari, noski, baina nire ustez emakume zientzialariak gaur egungo neskentzat erreferente izan daitezen, aurrera egin behar dugu eta gaur egungo adibideak ere irakatsi behar zaizkie.

Emakume feminista esanguratsu gisa Mozn Hassan aukeratu dut Mozn Hassan. Emakumeen zapalkuntzaren aurka borrokatzen den emakumea, Egipto bezalako ingurune izugarri matxista batean.

Monz Hassan

FEMINISTA IZATEA, BIZITZA DEFENDATZEA

     Aste honetako gaiaren inguruko informazioa irakurri ondoren, oraindik bueltaka dabiltza neure buruan feminismoak; baina nire ikuskera irekiago sentitzen dut orain, iturri desberdinetatik ideia ugari jaso ditudalako eta horietako asko dagoeneko nire barnean sentitzen ditudalako.  

                                              

Iturria: June Fernandez, Argia, 2016.[20]

   Egia da bai, bizitza osorako lana dela, azken finean bizitza defendatzea, ikastaroko kideren batek ere foroan aipatzen duen bezala.

Ander Bergarak, Gizonduzeko koordinatzaileak ere aipatzen duenarekin bat nator: “Etengabe kuestionatu behar dugu gure burua. Filosofia bat izan behar du berdintasunak, gure pentsamenduan eta eguneroko praktikan presente egongo dena, eta ez da hainbeste pankartaren atzean jartzea, bizitzeko modu bat baizik”.

    Bestalde, feminismoak hobeto ulertzeko oso baliagarria iruditu zait Iratxe Retolazak egiten duen feminismoen historien sarrera, Sareinak-en; bertan pentsamendu feministen korronte eta bilakaeraren berri emateko Rosemarie Putnam Tong-en  “Feminist Thought”  liburuko sailkapena aipatzen du:  berdintasunaren feminismoa, diferentziaren feminismoa, feminismo marxista eta sozialista, feminismo psikoanalitikoa eta generoaren feminismoa, feminismo existentziala, feminismo postmodernoa,  kulturaniztasunaren feminismoa eta feminismo postkoloniala, ekofeminismoa. 

    Sailkapen horretako azken feminismoarekin lotuta, ekofeminismoarekin, hain zuzen ere,  aipatuko nuke emakume feminista esanguratsu bat.

Maite Aristegi (Bergara, 1962)

Saltsa askotako perrexila, 

baserritarra, abokatu ikasketekin,

EHNE sindikatuko idazkari nagusi izandakoa,

Madrilgo Kongresuko kide izandakoa, 

eta Martxanterak talde feministakoa. 

    Niretzat emakume eredugarria, beti presente herrian, kalean,  betidanik baserritarren alde borrokatu duena, lehen sektorearen beharrak asetzeko  gizarte orekatu baten aldarrikapena eginez,  ingurua mantentzeko eta bere kulturari eusteko.

Bere hitzetan “Baserriaren biziberritzea emakumeen balioetatik etorriko da, balio horiei helduta dabiltza aurrera egiten”  Puntua-n elkarrizketa (11-12 or) (2016)

   Feminismoen inguruko beste ediziotako posten artean hain garrantzitsua den zaintzari aipamena egiten diona aukeratu dut; oraindik bide luzea dugu arlo honetan eta argi dago gizarte osoa inplikatu behar dela berdintasunera lortzeko. 

NORBERAREN ZAINTZA ETA EMAKUMEON ARTEKO SAREAK

  Behar beharrezkoak diren “norberaren zaintza”  eta “emakumeen arteko sareak” laburbiltzen dituzten bideoak esanguratsuak iruditu zaizkit. 

  GORA SORORITATEA!

     Azkenik, feminismoa curriculum eduki gisa prestakuntza akademikoan nork eta noiz aipatu den galdetuta nire inguruan (etxean eta  lagunartean) esan nahi nuke erantzun berdintsua jaso dudala; aipamena  institutuko garaietan izan zen, sufragio unbertsalaren inguruan bakarrik.

Feminismoa odolean

Feminismoak. Nahiz eta askotan irakurri dudan horien inguruan, ondiño kostatzen zait pluralean erabiltzea. Hain gogor defendatzen dugu gurea, agian zaila egiten zaigula hainbeste indarra jartzea besteetan.

Aurreko edizioetako sarrera hau aukeratu dut eta, zehazki, idatzi zuen esaldi hau: “Feministon apustua bizitzak izan behar dira”. Kriston indarra daukan esaldia iruditu zait, azken finean, feminismoa beste gauzarik ez da eta: bizitza(K) defendatzea. Horrez gain, patriarkatua eta kapitalismoaren arteko erlazioa zehazten du, nire ustez, ezinbestekoa dena sistema guztiz ulertu ahal izateko.

Bizitzaren harira, hona hemen nire kartela:

Feminismoan aritzen garenak, bai profesionalki bai lagun artean, horrela sentitzen gara askotan. Zer borroka gogorra den hau, zenbat haserre sortzen duen. Baina gero konturatzen zara zeinen handia den aldi berean, zenbat emakume gauden elkarrekin munduko toki guztietatik norabide berean bultzatuz. Biziak salbatuz. Eta horregatik jarraitzen dugu hemen.

Bai nire inguruneko prestakuntzaren inguruz hitz egiteko bai emakume feminista baten ekarpenak egiteko historio bera aukeratu dut; eta zuekin guztiekin elkarbanatu nahi dut.

Nire aita INEFen ikasi zuen Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren zientziak. Imajinatuko duzuen moduan, kirolaren inguruko ikasketetan, 70eko hamarkadaren amaieran, emakumeen presentziarik ez zegoen. Eta institutu hartan (institutua zen garai hartan) ez zegoen baimenduta ere emakumerik ikastea. Zer egin zuten orduan nire aita eta bere ikaskideek? 6 hilabeteko greba, unibertsitatera joan gabe, emakumeak onartu zituzten arte. Non daude orain horrelako gizonak? (txantxa😋)

Nire ama, bere aldetik, Toledoko herri txiki eta tradizional batean jaio zen, Belvís de la Jara. Herri frankista (bai eta bere gurasoak ere). Baina nire amak argi zeukan bere etorkizuna bertatik kanpo zegoela. Madrilera joan zen ikastera. Zer eta Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren zientziak ikasi nahi zituen, hasiera batean emakumeentzat soilik aparte zegoen zentru berezi batean; bigarren urtean INEFen elkartu zen nire aitarekin.

Beraz, nire aitak ez zituen ikasketa feministarik izan, baina feminismoaren alde egin zuen apostua emakumeentzat haiek zutenaren berdina eskatuz; nire amak agian ez zuen mundua aldatu, baina etorkizuneko emakumeentzat aitzindari izan zen.

Horregatik esan dezaket harro feminismoa odolean daramadala.✊💜

Politikoki zuzena denaz haratago

 Hona hemen aste honetako egin dudan hausnarketaren laburpena blogaren sarrera egiteko.

Kartela

Maite Larrauri, filosofoa: "El feminismo ha hecho visible lo invisible, decible lo indecible. Ha sido una revolución"artikuluan Hannah Arendten hitz egiteari buruz egindako aipua aukeratu dut.

Blog sarrera

Aurreko edizioetako sarreren artean Adrianana aukeratu dut. Mila esker!

Beste batzuen artean ondoko arrazoigatik:

• Patriarkatua deseraikitzeko bi ideia oso argi eta zehatzak ematen dituelako.

• Bere aipuarekin identifikatzen naizelako.

• Sarrera aukeratzeko arrazoiak azaltzeko duen moduagatik.

Inguru hurbilean galdezka

Nire inguru hurbilean prestakuntza akademikoan zehar feminismoa curriculumean eduki gisa nork aipatu zuen, noiz eta zein ingurutan. Nahiko bateratua izan da erantzuna. Adinaren arabera Historia irakaslea edo tutoreak aipatu zuen, Batxilergo lehen kurtsoetan edo OHO 7. edo 8. mailan eta sufragio unibertsalaren inguruan.

Emakume feminista esanguratsu bat aukeratu eta haren ekarpenak bildu.

Carmen, aukeratzen dut dudarik gabe. Mertxez gain, hau da, nire amaz gain; ni naizen modukoa izateko behar nuen testuinguru segurua eskaini zidan lehen pertsonetako bat izan zen. Hau esanda, ez naiz gai hitzetan biltzeko Carmenen ekarpenak ni egiten ari naizen bidean.

Norbanakoarengandik kolektibora, baita kontrara ere.

 

Feminismoan elkarren beharra duten  bi subjektuen arteko lotura harilkatu zuen Simone de Beauvoirrek esaldi honetan, eta oso aproposa iruditu zait aste honetan landutako gaiekin lotzeko. 

Eguneroko norbanakoaren praktika feminista zein kolektiboki urratzen den bidea ezinbestekoak dira jendarte feministaren bidean aurrerapausuak emateko. Biak ala biak borrokak dira. 

Hauxe da gomendatu nahi dizuedan artikulua; norberaren zaaintzaren inguruan hitz egiten du. Uste dut hori landu beharreko gaia dela, askok eta askok geure burua zaintzeari uzten diogu besteak zaintzearren. Horren inguruan hausnartu eta horren inguruko pentsamendu eta paradigma berria sortzeko beharra  dago, zamak, erruak eta egin(beharrak) baztertuta. Eta horretarako feminismoa tresna ezinhobea dugu.

Nire inguruko inork ez du feminismoa  curriculum eduki bezala inoiz jaso. Esan behar dut baina, nire kasuan, unibertsitatean Genero Ikasketak irakasgaia izan nuela.

Zaila  zait emakume feminista bat eta bakarra ekartzea; hala ere, Lorea Agirreren inguruan idaztea erabaki dut. Hemen daukazue, beren inguruko informazio orokorra. 

Lorea Agirre euskara eta feminismoaren arteko loturetan, antzekotasunetan sakondu du. Nire ustez ekarpen interesgarria egin dio bai feminismoari bai euskalgintzari. Bada, bere proposamenaren bitartez, intersekzionalitateari  bide eman dio gurean ere bai.

Berak dakarren pentsamendua hobeto ezagutzeko, hemen duzue Agirrek argitaratutako artikulua: Euskalgintza eta feminismoa: Identitateak berreraiki, demokrazia sendotu, boteretze kolektiboa bultzatu eta subalternitate eraldatzaile unibertsalak eraikitzeko proposamen bat izenekoa. 

Azkenik, hemen daukazue Lorea Agirreri egindako elkarrizketa laburra: 

ANIZTASUNA LAGUN

     Feminismoaren inguruan ikusitako guztiak merezi du azpimarra jartzea, ez baitago garrantzirik ez duenik: dena da pertinente. Hala eta guztiz ere, feminismoaren aniztasunean emandako bilakaeran eraginkorrak izan diren hiru errealitateak aipatuko ditut:

1.    Ziberfeminismoa. Ezagutzaren gizartean, egoera berrietan emakumeen eta gizonen berdintasun ezari aurre egiteko sortua.

2.    Hainbat herrialdetatik etorritako emakumeen ikuskerek, kulturek… egoerak birplanteatzea lortu dute. Hortik sortu dira, hain zuzen ere, emakume etorkinen mugimendu feministak.

3.    Heteronormatibitatetik haragoko askoatriko errealitateak, “Trans” errealitateak, transexualitatea, intersexualitatea, transgeneroa… barnebiltzen dituena.

      Horrekin guztiarekin oso lotuta dago Josebe Iturriozen adierazpenak, eta hain zuzen ere, Iturrioz da aukeratu dudan feminista.

 

         Aipatutako errealitateak gizartean indarra hartzen doaz, eta hari horretatik sortu da maskulinitate hegemonikoa zalantzan jartzen duen gizon feministen indarra. Maskulinitate asko daude, eta, nola ez, maskulinitate hegemonikoak indarkerian duen eragina nabarmena da.

      Hain zuzuzen ere, feminismoa ardatz duten maskulinitate berrion inguruan diharduen iazko blog- sarrera hau https://hezkeh0506.blogspot.com/search/label/FEMINISMOAK aukeratu dut. Izan ere, oso ondo ageri dira islatuta askotariko maskulinitateen ingurukoak, eta duten garrantzia oraindik ere “aitaren etxe” den gizarte honetan.

https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/7k/editions/7k_2020-11-15-06-00/hemeroteca_articles/ezin-da-maskulinitate-berriez-hitz-egin-feminismorik-gabe-maskulinitate-berriek-feminismoa-izan-behar-dute-ardatz?fbclid=IwAR0LVTesGin9T2oOPjeYzBl5cXTRL-9yAJIDJrQ9JuQybNRiwvibHF8j6_4&s=03

Amaitzeko, tamalez, esan nahi nuke feminismoa curriculum-eduki gisa izan duenik ez dudala aurkitu niren inguruan.