2018/01/22

Partekidetu




Nire esperientzia partaidetza kolektiboaren munduan ez da oso zabala, baina badira askotan bizi izan ditudan eta errepikatu diren bizipenak. Askotan sentitu izan dut, nire iritzi edo bizipen bat konpartitzerakoan, aurrekoen aurpegiek edo hitzek desadostasuna eta gutxiespena erreflexatzea.  Oso barneratuta daukagun erantzun bat da, aurrekoarekin desados gaudenean, “gurea dena” defendatzea eta batzuetan bestearenaren kontra eginez. Eskolan, lagunekin, familian edo ta elkarteetan ikusi eta seguruenik egin ere izan dut.

Duela gutxi horrelako egoera batean aurkitu nintzen. Konkretuki emakume talde baten nengoen, eta gutariko batek bizi izandako momentu estu bat konpartitu zuen, eta bion artean konplizidaea igarri eta hitz egiten hasi ginen. Barnean, oso ezkutatuta izaten ditugun bizipenei hitz egiten. Momentu batean, taldekide baten aurpegira begiratu eta “ezezkoa” erakusten zuen keinu bat ikusi nuen. Eta hori eta gero, bere desadostasuna konpartitu zuen. Nire bizipena eta iritzia “infra baloratuz”.  Edo hori izan zen nik sentitu nuena. Badakit ez zela bere intentzioa, baina esateko erak min eman zidaten. Eta momentu batean konpartitu izandakoa konpartitzeagatik errudun sentitu nintzen. Talde horretan, aurretik adostu genuen taldearen helburu bat gure artean seguru eta eroso sentitzea zela. Eta bizitakoa eta gero, ni ez nintzen bape eroso sentitzen. Pertsona horrekin hitz egiteko gogoa izan dut, baina egia izan ez naiz ausartu, nire iritzia “txarto” hartuko duelakoan, edo min emango diolakoa.


Eta holakoak askotan ematen dira. Psikologiako karreran eta gerora ere, askotan ikusi dut pertsona askok bere burua “pertsona enpatikotzat” dutela, eta entzuteko gaitasuna beraien ezaugarri positiboetariko bat dela defendatzen. Ni barne. Baina askotan ez da horrela izaten. 


Baina ez kezkatu, ze gaitasun horiek landu eta garatu egin daitezke. Eta nire ustez inguru hezitzailean oso garrantzitsuak eta beharrezkoak diren gaitasunak dira. Hemen dituzue aipatutako gaitasunak lantzeko baliabide batzuk. ADIMEN EMOZIONALA ESKOLAN: GAITASUN SOZIALAK JOLASAREN BITARTEZ BARNERATUZ izeneko txosten bat ere aurkitu dut,  bertan ariketa desberdinak azaltzen dira. Interneten bilatu ezkero, pilo bat ariketa eta adibide agertzen dira. Espero dot erabilgarriak izatea, ni praktikan jartzeko gogoz nago ;).


Aurreko edizioetako ekarpenetatik , EMAKUMEON PARTE HARTZEA KOLOKAN? Izenekoa aukeratu dut. Bertan, bere idazleak, Maitek, parte hartzean bizi izandako momentu esanguratsu batzuk konpartitzen ditu. Lehenik eta behin, eskertu bere bizipenak konpartitu izanagatik. 

Ekarpen hau aukeratu dut, batetik bizipenak oso interesgarriak iruditzen zaizkidalako gure errealitatetik kanpo gertatzen direnak ezagutzeko. Eta beste batetik, Maitek gurekin partekatutako bizipen horietan, aste honetako “teorian” agertzen diren kontzeptu batzuekin zuzenean lotuta dagoelako. Konkretuki, “Partaidetzarako sexu-genero estereotipoek jartzen dituzten mugak” atalean, partaidetzarako zailtasunei buruz hitz egiten den atalarekin. Maitek azaldutakoan, gizon desberdinek bere partaidetzan izan duten “eragin negatiboa” argi eta garbi ikusten da. Oztopoak, lirainak, eta apunteetako adibide berbera “tabernan emakumeen presentziaren ezan erabakiak hartzea).

Parte hartuz, parte izaten, parte hartzen


Talde, kolektibo edo gizarte baten parte izatea zaila da, parte hartu gabe. Parte hartzeak, egitea edo ekitea, eragitea eskatzen du. Subjektu pasibo izatetik aktibo bilakatzera eta hor dago koxka. Horrela beraz, Parte hartuz elkartearen definizioari helduz “pertsonen komunitate bat antolatzeko eta mobilizatzeko prozesua da, eta, berorren bidez, eragile- edo subjektu-funtzioa hartzen dute pertsona horiek beren gain, kolektibo horren etorkizunari begira”. Partaidetza dugu aldaketarako tresna eta etorkizunari begiratzeko ikastetxea eta hezitzaileon papera baino hoberik ez udgu. 

Nire ikasleak etortzen zaizkit burura, proiektuka egiten dugu lan eta ikasleek erabakitzen dute proiektu bakoitzak egingo duen ibilbidea. Baina ikasle guztiek ote dute parte hartzeko aukera berdina? Talde txikietan daudenean, nahiz eta askotan guk sortu taldeak, talde gehienetan lidertza mutilek hartzen dute, baina egin beharreko zereginaren arabera lidertza hori aldatzen da. Neurketak, edo teknologiarekin lotutako gaietan orokorrean mutilek hartu dute lema. Aldiz, kartelak egin behar direnean, idatziz edo batez ere, apaindu behar direnean, neskek hautatzen dituzte koloreak, diseinua… Esanguratsua ezta?Talde eztabaidetara bultzatzen ditugunean, oso argi ikusten dira rolak nahiz eta oraindik oso txikiak izan. Zeintzuk hitz egiten dute lehendabizi? Edo zeintzuk ixten dituzte elkarrizketak beti esaldiak borobilduz?

Honen inguruko hausnarketa egin dugu lankide batzuekin, izaera kontua ote? ala estereotipoak? jartzen ditugun gaiak? Baloreak? Begi bistakoa da, txiki txikitatik buruan sartu diguten neska eta mutilen bereizketa. Neska ala mutil izateagatik irakatsi dizkiguten baloreak, mundu ikuskera edo parte hartzeko moduak... Emakumeoi txiki txikitatik irakatsi digutela, besteei entzuten lehendabizi, ez ohiu gehiegi egiten, eztabaida eta istiluetan atzean gelditzen, txukunak izaten… Orduan, mutilek gehiago parte hartzeak neskek ez dakitela parte hartzen esan nahi ote du edo beren intereseko gairik ez dugu jorratzen ikastetxean? Beren parte hartzeko moduak baloratzen ote ditugu?

Galdera mordoa datorkit burura ahalduntze bidean, partaidetza eremu berriak sortu beharko ditugu, emakumeak ahaldundu eta gizonezkoei besteei ere leku egiten eta eztabaida zein parte hartzeko beste modu batzuk badirela erakutsiz. Guk geuk parte hartuz, parte hartzeko bideak sortu, parte hartzen irakatsi eta eredu bilakatuz, parte hartzera gonbidatu, motibatu, bultzatu behar ditugu ikasleak, partaidetza parekidea sustatuz. 

Iazko ikastarokideen lanen artean Leire Garroren post hau aukeratu dut. Bereziki, definizioa gustatu zait oso eskematikoa, argia eta erabilgarria. 

Inguru hezitzaileetarako baliabideei dagokienez, Asturiasen sortutako gida liburu honek, parte hartzen irakasteko eskaintzen dituen balibaideak benetan erabilgarriak iruditzen zaizkit ikasleekin lantzeko. Bestetik, Tolosaldean garatzen hasi diren Womansarea proiketua ere eredugarria izan daitekeela iruditzen zait, dagoeneko lan mundura begira dauden ikasleekin lan egiteko. Gema Zelaiari egindako elkarrizketa partekartzen dizuet, pixka bat gehiago ezagutzeko.

Bada, nondik hasi eta nondik jarraitu, bide luzea dugu aurretik. Parte hartuz, parte hartzen eta parte izaten, ikasi eta irakatsi dezagun!

PARTE HARTU, IZATEKO PARTE

Animatu eta parte hartu! Zenbat aldiz entzun dugu esaldi hori? Agian ez da soilik animo kontua… agian beste baldintza batzuek ere zeresana dute partaidetzan. Eta emakumeen kasuan, generoak zeharo baldintzatzen du.



Adibidez, Ainhoa Azurmendi –k sagardo denboraldiaren irekiera ekitaldietan deskubritu duen fenomenoa. “Ez al dago gure inguruan ohore hori merezi duen emakumerik?” http://www.argia.eus/albistea/sagardo-denboraldiaren-irekiera

http://hezkeh0506.blogspot.com.es/2017/01/partaidetza-parekidea-eskubidea-baino.html Leire Garro  -k aurreko edizioetako posta batean zihoen moduan,honela laburbildu genezake parte hartzea:

v  Garatu daitekeen ahalmen bat da.

v  Inguruarekiko harremantzeko modu bat, errealitatea sortu eta aldatzeko baliagarria da.
v  Parte hartzea lotuta dago eragiten edo ezagun egiten zaizkigun eremuekin.

v  Erabakiak hartzea eta aurrera eramateko konpromisoa eskatzen du, jarrera bat da.

v  Hainbat eskubide sustatzen ditu eta hainbat egin behar eskatzen ditu.

v  Parte hartzea kolektiboa edo indibiduala izan daiteke.

Beraz, egun bizi dugun sistema aldatu nahi badugu, aldaketa horretan parte hartu behar dugu ezinbestean, sistema berri horren parte izango bagara.


 



Nire inguru hurbilean, emakumeen eta gizonen parte hartzea oso ondo zehaztuta dagoen eremu batean aldaketa txikiak ematen ari direla ikusteak pozten nau. Euskal Dantza tradizionalei buruz ari naiz. Egun hauetan berri hau irakurri dut https://www.berria.eus/albisteak/148401/iurretan_ere_ez_neska_eta_ez_mutil_dantzari_baizik.htm, baita bertan ageri den bideoa ikusi ere, eta azken urteotan tradizioz mutilek dantzatu dituzten dantzetan neskak ikustea gero eta ohikoagoa dela iruditu zait, oraindik asko falta den arren. Nik dantzarekiko dudan ideala berri honen izenburuarekin guztiz bat dator: ez neska eta ez mutil, dantzari baizik.



Aste honetako irakurgaian agertzen denez, generoa eta partaidetza kontu politikoa dira, oso lotuta daude herritartasunarekin eta gizonek zein emakumeek herritar izateko eta gauzatzeko eskubidea eta gaitasunarekin. Horregatik, emakumeen partaidetza sozio-politikoaz ari den bideo hau txertatzea pentsatu dut, guztiz harira datorrelako.




Bukatzeko, inguru hezitzaileetan parte hartzea lantzeko baliabide interesgarri bezala Haur eta Nerabeentzako Plana Lantzeko Esparru Programa https://www.savethechildren.es/sites/default/files/imce/docs/informe_euskera_participacion_euskadi_veuskeraok-2.pdf hautatu dut, oso konpletoa iruditu zaidalako, eta esparru askotan parte hartzea jorratzeko aukera ematen digulako.