Inguruan dauzkagun seinaleak identifikatu behar ditugu, inkesten arabera %35ak norlabaiteko indarkeria matxista jasaten badu, estadistika kontua da, gure inguruan ere gertatzen ari da!!!
Nire iritziz Hezkuntza da desikaste prozesu honen gakoa, berdintasunean hezten bagara ez dugu sekula horrelako jokamolderik ikusiko. Gizarte osoari eragiten dion gaitza da indarkeria matxista, beraz, aurre egin behar diogu.
hainbat eragilek daukate gizakiaren bizitzan eragina, horien artean familiak, eskolak, komunikabideek, erlijioek edo kulturek. Gaur egungo errealitate gordin aldatu behar dugu, zorionez jende askok jantzi ditu betaurreko moreak eta denon artean lortuko dugu!!
ZER IKUSI, HURA IKASI!
Indarkeria matxistaren gaia geroz eta gehiago lantzen dugu eskoletan. Izan ere, gaur egun, ikasleek albisteak entzuten dituzte. Nire iritziz honen inguruko argitalpen gehiago daude, kontatzearen ausardia, eta ondorioz egoerak azaldu ditzakegu ikasleen aurrean.
Aurreko edizioko “Janitsas”-en posta atsegin dut, “Cambia el cuento” bideoa txertatu duelako, eta zoragarria iruditu zaidalako ikasle horien erantzuna.
Txiki-txikitatik,
neska-mutilek gizarteak haingandik zer espero duen asimilatzen hasten dira
ipuinek, jostailuek, telebistak nahiz inguruko helduek errepikatzen dituzten
patroi-estereotipatuen bidez. Gizonengan ausardia, segurtasuna, poterea,
indarra sustatzen dira. Emakumeengan, ordea, edertasuna, sentsibilitatea,
zaintzarekiko ardura, xamurtasuna, babes-beharra, ahulezia... Maskulinitatea
gaitasun sexualarekin eta agresibitatearekin erlazionatzen da eta feminitatea menpekotasunarekin,
protekzio beharrarekin eta desio sexual ezarekin. Eta modu honetara,
apurka-apurka genero-indarkeriara daramatzaten jarrerak ikasi egiten dira. Aldi
berean, familia, eskola, komunikabide, erlijio eta kulturaren bidez printze
urdinen maitasun erromantikoaren mitoaz elikatzen ari gara eta umeak. Horrek,
potere-desoreka duten harremanei afektibo-sexualei bide ematen dielarik.
Hona artikulu
interesgarri bat genero estereotipoen eraikuntzari buruzkoa:
Nire inguruan
indarkeria sexistaren gaia geroz eta gehiago lantzen den gaia da. Gasteizeko
Hezkuntza Fakultatean egiten dut lan eta berta, gure ikasgaian bederen, klaseko
jardueretan estereotipo sexistak aztertzekoak integratzeako eta material
hezkidetzaileak eskaini eta sustatzeko urratsak ematen ari dira. Nahiz eta
oraindik dagoen asko egiteko.
Iazko post-en artean
Iratirena aukeratu dut, egiten duen gaiaren tratamendu zabalagatik eta ematen
bituen baliabide guztiengatik (olerkia, bideoak, etab):
Argi dago sexu-genero sistema, alde batetik, ez dela naturala, ezarritakoa baizik eta, bestetik, sozializazio prozesuaren bitartez etengabe erreproduzitzen ari dela, komunikabide, instituzio eta abarren laguntzarekin. Jaio aurretik hasi eta edozein etapatan presente dugun zerbait da.
Jaio-aurretik,
umearen sexu biologikoa zein den esaten digute (beti ere bi aukera soilik
kontuan hartuz) eta honen arabera, bere generoa zein izango den ere jakintzat
hartzen dugu. Ondoren, umearen garapena oztopatuko duten hainbat erabaki
hartzen hasten gara, hala nola ze arropa erosi edo berrerabili daitekeen,
gelaren apainketa nolakoa izango den edota ze izen jarriko diogun. Eta hemendik
aurrera, umearen bizitza baldintzatuta egongo da… Neska bada, arrosa gustatuko
zaio, panpinekin jolastuko da, ahula eta hauskorra izango da, mutilak gustatuko
zaizkio, depilatu eta makillatu egin beharko da, bere bizitzako helburu nagusia
ezkontzea eta ama izatea izango da, eta ingurukoen zaintzaz arduratuko da, beste
hainbat gauzaren artean…
Eta sexu-genero
sistema zapaltzaile hau zalantzan jartzen dugunok, ez dugu batere errez izango.
Jostailuak, arropa, e.a. erostera goazenean, “neska ala mutila” dikotomiaren
artean aukeratzera behartzen gaituzte. Hona hemen, gaiari lotutako Miren Amurizaren artikulu bikain bat.
Guzti honen harira,
orain dela egun gutxiko artikulu
batek honela zioen: “Generoa genitalek
zehazten duten kondizio biologikotzat xedatzeko asmoa agertu du Trumpen
Gobernuak”. Argi dago, okerrera goazela… Izan ere, askotan atzerapen hauek
gure lurraldetik kanpo gertatzen direla pentsatzen dugu, baina artikuluan aipatzen
den moduan, “itsasoz bestaldera salto
egin beharrik barik, gurean ere baditugu genero arau bitarra indartzera datozen
arauak. “Erregistro zibilari aholkuak” emateko helburua duen Euskaltzaindiaren
izendegia kasu.”. Bai horixe, “Gurasoennahia Euskaltzaindiaren menpe” erreportaian azaltzen denez, Euskaltzaindiak
2001etik aurrera, sexuaren araberako bereizketa finkatu du izenetan, ordu
arteko anbiguotasunak ezabatuz.
Beraz, sexuaren
arabera umearen izena normala izango da edo ez da izango… Baina, zer da
normala? Hori da azken urteotan nire buruari etengabe egin diodan galdera…
Egungo sexu-genero
sisteman, heteroaraua
da normalena, galdetu gabe jakintzat emango dena… Adibidez, norbait ezagutzen
dugunean “bikotea” hitza erabili beharrean “mutila” edo “neska-laguna” duen galdetzen
diogu bere sexuaren arabera. Zergatik? Ohituta gaudelako…Baina ohiturak, beste gauza askoren artean,
zalantzan jarri behar ditugu. Honen harira, Coral Herrerak dioen “mundua den bezalakoa da eta guk egokitu behar dugu bertara, ez
alderantziz.” esaldiarekin ez nago oso ados. Izan ere, kultura EGITEN
sortzen da… Ezin dugu bere horretan utzi… Guri dagokigu hurrengo belaunaldiek
hezkuntza hezkidetzaile bat izatea, erreferente bihurtu behar gara, eredu izan
behar gara. Eta, horretarako, genero ikuspegia gure bizitzan txertatu behar
dugu. Etengabeko lana da.
Egia da ere, hau
guztia eremu hezitzaileetan (formalean, ez formalean, etxean …) lantzeko
oztopoak baditugula. Izan ere, jendartearen instituzio ezberdinek (komunikabideek,
e.a.) eredu dikotomikoa erreproduzitzen dute. Eta askotan, ezjakintasuna eta
honek sortzen duen beldurra dira oztoporik nagusiena.
Aurreko edizioetako
ikastarokideek egindako post bat aukeratzekotan, F!ONAK idatzitakoa aukeratuko nuke, ematen dituen
adibide askoren artean, komunetan gertatzen dena aipatzen duelako eta,
bereziki, bere hurbileko lagun batekin izandako esperientzia kontatzen duelako.
Izan ere, nire inguruan sexu-genero sistema konbentzionaletik kanpo dauden
ereduak faltan botatzen ditut.
Ikasleekin gai hau
lantzeko erabili daitezkeen baliabideen artean, aniztasun ereduak ematen dituztenak
aukeratzen saiatuko nintzateke, istorio ezberdinak biltzen dituzten ipuin,
pelikula, liburu, e.a. Gainera, oso interesgarria ikusten dut egungo
sexu-genero sistematik kanpo dauden pertsonekin elkarrizketak antolatzea. Hona hemen adibide batzuk:
Azkenik, kontatzeko
daukagun guztia ezin dugulako blogeko sarrera batean sartu, gaiari lotuta eta
interesgarriak iruditzen zaizkidan lotura edota gomendio batzuk uzten dizkizuet.
Sexu-genero estereotipoak une oro agertzen dira gure
egunerokotasunean.Gure janzteko,
orrazteko eta mugitzeko era besterik ez dugu behatu behar.Burutik pasatzen zaizkigun pentsamendu eta
hitz egiteko era estereotipoz beteta
dago ere. Arreta jarriz gero etengabe daude hor.
Estereotipoak kategoria sinbolikoak dira eta errealitatea
ezagutzen laguntzen digute. Lortu behar dugu, beraz, beste kategoria berri
batzuk sortzea, errealitatea ezagutzen laguntzen digutenak eta aldi berean
dikotomiak sortzen ez dituztenak. Umeak txiki-txikiak direnetik dikotomia
horietaz gain beste aukera batzuk eman behar dizkiegu, abanikoa zabaldu.
Horrela maskulino - femenino salikapena, menpekotasuna, hierarkizazioa eta osagarritasunarekin
apurtzea lortu genezake.
Nire inguruan, maskulinoa
eta femeninoaren inguruko banaketa horretan, gorputz hezkuntzako arloan beti
lotu izan dira hainbat jardueraemakumeekin
(dantza, soka-salto, e.a) eta beste batzuk gizonekin (boxeoa, kasu). Nik soka-salto bikoitza ezagutu nuenetik “fan” bihurtu naiz eta askotan landu izan dut ikasleekin.
Gehienetanguztientzat oso jarduera
erakargarria bihurtzen da eta
erresistentzia, erritmoa eta koordinazioa lantzeaz gain estereotipo bat
apurtzen da: soka-salto neskeentzako delakoa.
Aurreko edizioetako
ikaskideek egindako postetan trasteatzen ibili eta gero Maiteren posta
gomendatzen dizuet. Maitek oso ekarpen interesgarriak egiteaz gain, “zu zer zara, neska edo mutila” bideoa jarri zuen. Gai honetan buru-belarri sartuta egon arren bideo hori ikusteak sekulako astindua
eman dit. Buala!!
Eta binarismoa alde batera uzteko beharra helduen artean
zabaltzeko Amelia Barquinen artikulu hau gomedatzen dizuet. Binarismoaren eredua, ura!
Eta familiei esku bat botatzeko hemen dugu "desprincesamientoaktiboko" bloga. Bertan, sexu-generotik at dauden hainbat pelikula proposatzen dute.
Oztopoak gaindituz
Nire ustez oztoporik
haundiena gizartea bera da. Gure ikasleak gizarte honetan sozializatu
dira eta eraiki-deseraiki prozesua egiteko haiek errealitatea estrukturatzeko
erabili dituzten kategoria guzti horiek apurtu behar ditugu. Gu gizartekide bezala, lehenengo gureak apurtu behar ditugu.
Ez da erraza!
Gizartearengehiengo
batek jasotzen du estereotipoz betetako publizitatea, Miriam Morenokbere hitzaldian oso ondo azaltzen duen
bezala. Publizitateaketa hedabideek
asko zaindu beharko luketehizkuntza eta
irudiak.
Familiak gizarte honetan bertan kokatzen dira eta oso
“militanteak” izan behar dira sexu-genero estereotipoak ez garatzeko.Nineu,ama bezala, gaiarekin sensibilizatua egonda, zaila iruditzen zait.
Hala ere, gero eta persona gehiago betaurreko moreakditugu jantzita, beraz, bide onean goaz.
Sexu-generoaren eragina jaio aurretik datorrela esan genezake, eraikuntza kulturalak horrexale markatzen digu, neska edo mutil ez dago beste aukerarik. Eta, zure genitalen arabera motxila konkretu batekin irteten gara sabeletik, hau da, txikitatik betebehar zehatz batzuekin. Estereotipo hauen erruz tokatutako betebeharrak zuzenki bete ezean oztopo ugari topatuko dituzu, ez dago tokirik bi multzo horietatik irteten denarentzako.
Nire inguruan denetik topa dezaket, genero sistemaren inguruan hausnartu duen jendea eta lanketa pertsonala egin eta egiten ari dena guzti hau suntsitzeko asmotan eta beste jende bat oraindik hausnarketara iristeko urrun dagoena.
Sexu-generoaren inguruko hiru adibide:
1.- Nire 5 urteko hilobak onartua du genitalek ez dutela generoa markatzen horrela azaldu zaiolako etxean.
2.- Aldi berean, genero sistema alde guztietan horren markatua dugunez gure gizartean neska eta mutilak desberdintzen ditu itxuraren arabera (gona, ile luzea, gustoko jolasak...).
3.- 4.mailan lanean egon nintzenean gelakideak erabat banaduan zeuden bi taldeetan, neska/mutil, ikaskideen arteko liskar asko generoari lotuak zeuden.
Aurreko edizioetako ikastarokideek egindako postetatik honako honako hau gomendatuko dut.
Informazio interesgarria lantzen duelako eta datu garrantzitsuak aipatzen dituelako.
Genero sistemaren inguruko lanketa egiterako ordun oztopo ugari daudela esango nuke. Esteriotipotatik at hezteko une oro hausnartzen, aztertzen eta gauza berriak topatzen ibiltzea beharrezkoa delako. Nekagarria dela suertatzen dela batzuetan esango nuke, haurrei puzzle bat eskaintzeko ere ez delako erraza generoari loturik gabeko bat topatzea. Hala ere, esan beharra dago geroz eta aukera gehiago dagoela eta pixkanaka material gehiago dagoela haurrentzako gauzak eta ez mutil eta neskentzako gauza, baina lan handia dago oraindik.
Esan bezaka pixkanaka material gehiago dago ikasleekin gai hau lantzeko, hemen nire steilasek eginiko unitate didaktikoa eta generoa zuzen zuzeneak lantzen duten bi bidio.
Maskulinitatea
eta Feminitatea historikoki eraikuntza kulturalak izan dira. Sexu genero
sistema bai emakume eta gizon nola ulertzen diren esaten digu oinarri
biologikorik gabe. Genero sistemetan gizonen eta emakumeen arteko polarizazio
handia ematen da, bi irudi hauen arteko harremana “bestearen” irudiaren
kontrakoaren baitan sortzen eta eraikitzen joaten da. Femeninoa eta maskulinoa
zer den ezaugarri kulturalen arabera hartzen dira eta ezaugarri hauek
aldakorrak izan daitezke denboran zehar. Ezaugarri hauekin hierarkizazio bat
ematen da eta honen arabera ezaugarri femeninotzat hartzen direnak maskulinoen
azpian kokatzen dira.
Mendebaldeko
genero sistema honetan binarismoa da nagusi, biologiaren eta medikuntza zientifikoaren
aginduz, ezaugarri fisikoek determinatzen dute zer den emakume eta gizona
izatea. Honetaz aparte, bete beharrezko heterosexualitatea da arau nagusia eta
seme/alaba berrien erreprodukzioa bermatzea. Honela gizartearen jarraitutasuna
bermatuz. Eredu normatibo hauen inposaketa ez da kasualitatea, hauek betetzen
ez direnean zigor sozialak ezarriko dira. “Normala” eta “Ez-normala” arteko
inposaketa ezarriz.Emakume eta Gizona
izateko ezarrita dauden estereotipatu arautu hauek mugak dituzte beraien
artean, jarraitu beharreko modelo hegemoniko batzuk ezartzen dizkigute. Gizon
maskulino heterosexuala eta emakume femenino heterosexuala dira honen adibide.
Gizon femenino antinaturala eta anormala eta emakume maskulino antinatural eta
anormala bezala inposatuz.
Sexu
genero sistema hau kontrol sozialerako tresna bat da non pertsona batzuen
bazterketa arautua inposatzen duen. Zapalkuntzarako bestelako tresnak
arrazismoa, klasismoa, ekonomia kapitalista bezalakoak dira. Hierarkizazioak
nagusi, ezberdinkerietan zein boterekerian oinarritutako harremanak eta
aberastasun-banaketak ezartzen ditu.
Barneratuta dauzkagun hainbat arau eta jarreretaz kontziente izan
behar dugu, guretik deseraikitzen hasi eta jarrera
berriak sortzeko proiektuak eraiki.
Aurreko
edizioetako egindako post hau aukeratu dut, Asunek egindako bloga oso ondo
dagoela iruditzen zait eta aipatzen dituen aipuak asko gustatu zaizkit.
Bukaeran jarritako bideoa oso interesgarria da.
Ikasleekin
gai hau lantzeko moduko baliabide aproposen bat aurkeztekotan, lehenik eta behin,
zer den ikusi behar da eta hemendik aurrera lantzen joan. Beraz, ondorengo
bideoa uzten dizuet.
Hau guztia eremu hezitzailean lantzeko oztopoak gu geu izan
gaitezke. Politika aritzen diren politikoak, hainbat entitate (batez ere eskuin
muturrekoak eta erlijioso estremistak) eta aldaketarako beldurra dutenak
orokorrean.
