2017/12/13

HIZKUNTZAK AZTERTU, SEXISMOA BAZTERTU

Hizkuntza, errealitatea nola ulertzen dugun adierazteko modua da, edota errealitatearen inguruan dugun ikuspegia antolatzearekin batera, bakoitzaren interpretazioa gizarteratzeko baliabidea da. Hizkuntzaren bidez pentsatu, informazioa zabaldu, ezagutza hedatu eta gizartea sortu eta antolatzen dugu. Baina, nola erabiltzen dugu hizkuntza hori? Zer helarazten eta ulertzen dugu gure hitzekin?


Egunerokotasunean erabiltzen dugun hizkuntzan, estereotipo sexistak agerian gelditzen dira. Askotan ez gara horretaz ohartzen, gure pentsamenduan ideiak barneratuta ditugulako. Alvaro Garcia Meseguerren arabera, euskaren zama sexista %5 da, ingelesarena %15, frantsesarena %40 eta gaztelaniarena %80. Ikus daitekeen bezala, euskararena portzentajea txikiena da. Hala ere, horrek ez du esan nahi bere erabileran sexismoak agerian gelditzen ez direnik. Begoña Muruaga filologo eta Emakunde aldizkariko kazetariaren ustez, "euskara ez da sexista, hitz egiteko modua da sexista". Amaia Alvarez hizkuntzalari bilbotarrak ere antzeko iritzia du: "Hizketan ari garenean, sexismoa azaleratzen da. Erabilera asko zaindu behar dugu ".  

Hori honela izanik, ezinbestekoa izango da, egunerokotasunean gure jardunean erabiltzen dugun hizkuntzari erreparatzea eta hau hezkidetzaileagoa egitea, guztion aukera berdintasunera heldu ahal izateko.

Hona hemen gai honen harira jasotako informazio eta ideien inguruan sortu berri ditudan bi lelo.

         

                                                           













Aurreko urteko sarreretatik, gaurkoan, Usoaren posta ekarri nahiko nuke bertara. Bertan eginiko ekarpenak interesgarriak iruditu zaizkit, baita gaiarekiko aukeratutako leloa ere “Izendatzeko boterea, kultura zehatz bat konfiguratzeko boterea da”. Horrekin batera, bertan aipatutako "Tribuaren Berbak" telebista programako “Euskara sexista al da?” saioa ikustea gomendatzen dizuet. Hona hemen saio honetako bideo zati txiki bat. Bertan, Uxuek aipatzen duen adibidean, argi ikusten da publikoan egiten den diskurtso edota umorea ez dela neutroa.


Gai honen inguruan sortutako gida ezberdinak aztertu ostean, esan beharra daukat guztiak interesgarriak iruditu zaizkidala. Hala ere, Gipuzkoako Foru Aldundiaren “Hizkuntzaren erabilera ez sexistarako jarraibideak” izeneko gida gomendatzea pentsatu dut. Bertan, izenak dioen bezala, hizkuntza ez sexista erabiltzeko orientabide erabilgarriak ematen dira, hauek modu laburrean azalduz. Gainera, hizkuntzaren analisi orokorra egiten du eta oso modu argi eta ulerterrazean azaltzen du guztia. Horregatik, honen inguruko ideiak modu argian irakurri nahi izanez gero, hau irakurtzera bultzatzen zaituztet.

Amaitzeko, komunikazio eta hizkuntzaren erabilera ez sexista ikastetxean naiz jendartean lantzeko ondorengo erronkak azpimarratzea gustatuko litzaidake:
  • Komunikazio eta hizkuntzaren erabileraren inguruan hausnarketa bultzatzea, agerian gelditzen den sexismoaz ohartu ahal izateko.
  • Egunerokotasunean erabiltzen diren material eta baliabideetan helarazten diren mezuak aztertzea eta behar izanez gero horiek aldatzea, mezu hezkidetzaileagoen alde eginez.
  • Hizkuntzaren erabilera ez sexistaren inguruan sortuta dauden gidak aztertzea eta ikastetxerako honelako gida bat proposatzea.
  • Hizkuntza hezkidetzailea (ez sexista eta inklusiboa) erabiltzearen alde egitea, erabiltzen ditugun txiste, umore eta brometan arreta jarriz.
  • Genero kutsadura saihestea, batez ere lanbideen inguruan barneratuta ditugun ideiak alde batera utziz.


2017/12/12

ZER DA ZURE USTEZ SEXISTA? HIZKUNTZA ALA ERABILERA?

      Ikastaroa hasi genuenetik, gure gizartearen barne diren hainbat alderdi aztertzen jardun gara, bertan dagoen sexismoa bistaratu eta horri aurre egin ahal izateko gomendioak geureganatuz. Sexismoa hainbat arlotan soma daitekeela ikusi dugu, bai, baina… kontziente al gara egunerokotasunean erabiltzen dugun hizkuntzaren bidez sexismo hori agerian uzten dugula?

    Hizkuntza da komunikatzeko erabiltzen dugun tresna nagusia, berari esker ditugun pentsamendu, nahi, sentsazio… ezberdinak helaraztea ahalbidetzen digularik. Askoren ustez, hizkuntza gizarte sexista honen lekuko da, baina, beste hainbat autorek kontrako iritzia dute honen inguruan.

      Zer da sexista, hizkuntza ala erabilera?” galderari erantzuna emateko asmoz, Amaia Alvarez Uriak aditu batzuen hitzak eskaintzen dizkigu erabili.eus web orrialdean aurki daitekeen elkarrizketa honetan:

Kultura sexistatik mintzaira sexista dator eta mintzaira sexistak kulturaren sexismoa iraunarazten du.” (Agurtzane Juanena)
·         
        “Euskara kultura sexista batean murgildutako hizkuntza ez-sexista da.” (Linda White)
·        
     “Hizkuntzek ez dute beren egituragatik diskriminatzen. Hizkuntzak kultura jakin baten isla dira.” (Begoña Muruaga)


  “Ezin dugu hitz egin hizkuntza sexistari buruz, baizik eta hizkuntzaren erabilera sexistari buruz. Hizkuntzak aukera ugari ematen baitu errealitate jakin bat deskribatzeko.” (Emakunderen proposamenetan)

Ildo honetan, garrantzitsua iruditzen zait hizkuntzari eta diskurtsoari begirada feminista bat botatzea, hots, hizkuntza hezkidetzailea (ez sexista eta inklusiboa) erabiltzea. Honako hau pertsona guztiak aipatzen dituen ahozko eta idatzizko hitzkuntza da, talde guztiak integratzen dituena. Izan ere, jendarte patriarkalaren androzentrismoa hizkuntzaren erabileran islatzen da.

Hementxe uzten dizuet aste honetako gaia den hizkuntza hezkidetzailearen inguruko nire sorkuntza, gaiaren laburpen gisa:
7

x            Gai honen inguruan aurreko edizioetako ikastarokideek sorturiko lanei begiradatxo bat bota ostean, Alasneren hau gomendatuko nizueke. Oso diskurtso koherentea eskaintzeaz gain, beste sarrera batetik hartutako bideo hau asko gustatu zait:


          Horretaz gain, Ibon Sarasola idazle eta hiztegigile ohiak esandako esaldia hau ere interesgarria iruditu zaidala esango nuke: “gizartea matxista baldin bada, hizkuntza matxista izango da; eta gizartea aldatzen den neurrian, hizkuntza aldatzen da”. Honen harira, idazle horren honako bideo hau aurkitu eta zuekin partekatzea pentsatu dut, interesgarria suertatuko zaizuelakoan:

                                       

      Bestalde, proposaturiko hezkuntza ez sexista giden artean bat aukeratzea lan nekeza suertatu zait, guztiei alderdi onak aurkitu baitizkiet. Hala ere, bat aipatzekotan, Emakunderen “Euskararen erabilera ez sexista” aukeratuko nuke. Bertan, euskaran aurki daiteken generoaren azterketa oso sakona egiten duela iruditu zait eta honi esker, egunerokotasunean konturatu gabe erabiltzen ditugun espresio sexista horiek identifikatzeko eta ezabatzeko erabilgarria suerta dakiguke.


Amaitzeko, hau guztia ikastetxean edota jendartean lantzeko erronken inguruan mintzatzekotan, erabilera ez-sexistarako arau orokorrak aipatzea beharrezkoa iruditzen zait:

- Genero kutsadura saihestea.

- Maskulinoa orokortzaile gisa ez erabiltzea.

-Euskarak duen araudi ez baztertzaileari jarraitzea.

Bestalde, honako erronka hauek ere aipatuko nituzke:

        - Erabiltzen dugun hizkuntza sexistaren inguruan hausnartu eta duen androzentrismoa ikusarazi, berau ezabatzeko ahaleginak egin ahal izateko.

             - Hizkuntzaren erabilera hezkidetzaile egokia erabiltzen dela ziurtatu.

             - Txisteekin, bromekin, umorearekin, piropoarekin… eta antzerakoekin kontuz ibili.

             - Hizkuntza ez sexista lantzeko gidak erabili hizkuntza hezkidetzailea lortzeko asmoz.

        - Euskarak generoa gramatikalak ez duen arren, espresio sexistak erabil daitezkeenaren ideia  barneratu eta hauek baztertu.

2017/12/11

EMAKUMEEN EKARPENAK BIZTARATZEN!

Emakumearen presentzia eta ekarpenaren inguruko hausnarketa egin ondoren, nire akrostikoa aurkezten dizuet, garrantzitsuen iruditu zaizkidan kontzeptuak azaleratuz:



Aurreko ikastarokideek egindako postak irakurriz, Maialen Arregiren "Emakumeen presentzia eta ekarpenei buruz hausnartzen"delakoa aukeratu dut, gaiaren inguruko laburpen oso zehatza egiten duelako eta argazkien bidez adibide oso argiak lortu dituelako. 





Emakume aintzindari moduan Julita Berrojalbiz aipatzea gustatuko litzaidake. 



Julia irakaslea, Bizkaiko ikastolen mugimenduaren bultzatzailea eta Loiuko Lauro Ikastolaren sortzaileetariko bat izan zen. Ajangizen (Bizkaia) jaio zen 1923ko otsailaren 19an eta 1998an hil zen Bilbon.

Eskutuan irakasle lanetan hasi zen, euskera era klandestino batean irakatsiz. Hemen klik eginez bere inguruko informazio gehiago irakurri dezakezue. 



Nire ustez, eremu hezitzailean emakumeen ekarpenak bistaratu ahal izateko erronkak hauek izango lirateke:

1.Emakumeen ekarpenak azaleratzea.
2. Testu liburu /curriculumean emakumearen ekarpenak txertatzea.
3. Etorkizuneko emakumeak ahalduntzea. 



INFRAEMAKUMEAK


"Emakumeak menpe mantentzeko modu nagusietariko bat
 beraien borroka eta lorpenen historia beraiek ez ezagutzea izan da”
Gerda Lerner



Berri Txarrak-en azken diskan Infrasoinuei erreferentzia egiten zaien bezala, eta haiek deskribatu dituzten moduan "Infrasoinuak eguneroko zarataren azpian dauden hotsak dira” emakumeak ere hala gara, gizonen eta sistemaren eguneroko zapalkuntzaren azpian gauden pertsonak. Eta bada garaia protagonistak izateko. 


           ekarPenak
               pResentzia
           gakOak
        konpeTentziak
               bAlioak
                 Generoa
    intersekziOnala
           femiNismoa
            begIrada
             ikaSi
           txerTatu
            zabAldu
           etorKizuna gurea baita!
 

Presentzia hartzen goazela sentitu nuen aurreko asteazkenean nesken esku pilota finalak telebistan ikusi ahal izan nituenean. Zenbat gozatu nuen, a ze maila daukazuen neskak! Txalotzekoa lekua izateko burutzen ari zareten bidea.






Duela bi urteko edizioko  BegoMentxaka – ren sarrera aukeratu dut, oso hausnarketa sakona egin duela uste dudalako eta irakurtzea merezi du.




Aste honetan bertan deskubritu dudan emakume aitzindari bat aipatu nahi dizuet, Marta Macho. Euskal Herriko Unibertsitatean Matematika saileko Geometria eta Topologia irakaslea da, eta baita blog baten sortzailea ere: https://mujeresconciencia.com . Bertan emakumeek zientziaren inguruan egindako lanak ikusarazten dira. Zinez interesgarria eta garrantzitsua iruditu zait. Marta Macho-k berak artikulu honetan azaltzen duen bezala https://www.elmundo.es/baleares/2017/12/08/5a2a7970268e3ecb568b45e6.html ,  "A los 6 años las niñas ya se sienten menos capaces que los niños y no asocian la brillantez intelectual con su sexo", eta hori ekiditeko ezinbestekoa da emakumeek egin dezaketen guztia bistan egotea, blog honetan kasu.


 
Eremu hezitzaileetatik gai honen inguruan asko egin daitekeela uste dut. Emakumeari bere lekua aitortzeko aukera daukagu, horretarako historia orain arte ezagutu dugun bezala aldatu behar badugu ere. Hori da erronka nagusia, kontakizuna aldatzea. Adibide moduan "perico el de los palotes"-en historia utziko dut, errealitatean Carmen de Burgos izan zena, egun hauetan irakurri bait dut.