Maskulinitatea
eta Feminitatea historikoki eraikuntza kulturalak izan dira. Sexu genero
sistema bai emakume eta gizon nola ulertzen diren esaten digu oinarri
biologikorik gabe. Genero sistemetan gizonen eta emakumeen arteko polarizazio
handia ematen da, bi irudi hauen arteko harremana “bestearen” irudiaren
kontrakoaren baitan sortzen eta eraikitzen joaten da. Femeninoa eta maskulinoa
zer den ezaugarri kulturalen arabera hartzen dira eta ezaugarri hauek
aldakorrak izan daitezke denboran zehar. Ezaugarri hauekin hierarkizazio bat
ematen da eta honen arabera ezaugarri femeninotzat hartzen direnak maskulinoen
azpian kokatzen dira.
Mendebaldeko
genero sistema honetan binarismoa da nagusi, biologiaren eta medikuntza zientifikoaren
aginduz, ezaugarri fisikoek determinatzen dute zer den emakume eta gizona
izatea. Honetaz aparte, bete beharrezko heterosexualitatea da arau nagusia eta
seme/alaba berrien erreprodukzioa bermatzea. Honela gizartearen jarraitutasuna
bermatuz. Eredu normatibo hauen inposaketa ez da kasualitatea, hauek betetzen
ez direnean zigor sozialak ezarriko dira. “Normala” eta “Ez-normala” arteko
inposaketa ezarriz.Emakume eta Gizona
izateko ezarrita dauden estereotipatu arautu hauek mugak dituzte beraien
artean, jarraitu beharreko modelo hegemoniko batzuk ezartzen dizkigute. Gizon
maskulino heterosexuala eta emakume femenino heterosexuala dira honen adibide.
Gizon femenino antinaturala eta anormala eta emakume maskulino antinatural eta
anormala bezala inposatuz.
Sexu
genero sistema hau kontrol sozialerako tresna bat da non pertsona batzuen
bazterketa arautua inposatzen duen. Zapalkuntzarako bestelako tresnak
arrazismoa, klasismoa, ekonomia kapitalista bezalakoak dira. Hierarkizazioak
nagusi, ezberdinkerietan zein boterekerian oinarritutako harremanak eta
aberastasun-banaketak ezartzen ditu.
Barneratuta dauzkagun hainbat arau eta jarreretaz kontziente izan
behar dugu, guretik deseraikitzen hasi eta jarrera
berriak sortzeko proiektuak eraiki.
Aurreko
edizioetako egindako post hau aukeratu dut, Asunek egindako bloga oso ondo
dagoela iruditzen zait eta aipatzen dituen aipuak asko gustatu zaizkit.
Bukaeran jarritako bideoa oso interesgarria da.
Ikasleekin
gai hau lantzeko moduko baliabide aproposen bat aurkeztekotan, lehenik eta behin,
zer den ikusi behar da eta hemendik aurrera lantzen joan. Beraz, ondorengo
bideoa uzten dizuet.
Hau guztia eremu hezitzailean lantzeko oztopoak gu geu izan
gaitezke. Politika aritzen diren politikoak, hainbat entitate (batez ere eskuin
muturrekoak eta erlijioso estremistak) eta aldaketarako beldurra dutenak
orokorrean.
Sexu-genero sistema, gizartean eta ingurune hurbilean ezarrita dagoela ezin da ukatu. Tokian tokiko aldaketa, hausnarketa, usaintzen den arren asko dugu egiteko. 3 adibide hauek etorri zaizkit burura eta segituan bisualizatu ditut.
1- Nire etxeko leihotik eskola bateko patioa ikusten dut. Oraindik ere baloiaren botereak agintzen du jolas eremuan. Honekin lotuta atzo "El Pais"en zetorren iritzi artikulu bat atxikitzen dut.
2- jostailu katalogoetan eta publizitatean sexismoa ikusten da.
3- oporretan orain gutxi terraza batean bikotearekin (mutila) nengoela, garagardo bat eta infusio bat eskatu ondoren zerbitzariak defektuz garagardoa bikoteari eman eta niri infusioa jarri, alderantziz zenean. Akaso emakumeok ez al dugu kañarik edaten?
Eskoletan, familian, lagun artean, pertsona anitzak ditugu, bakoitza unikoa delarik, beraz aniztasunaren trataeran modu egokian jarraitu behar dugu lanean.
Eskolan lantzeko pare bat euskarri:
* Laburmetrai bat: Vestido Nuevo. Ihauteri egunean Mario soineko batekin agertzen da eskolara....
* Luzemetrai bat: XXY. Nerabe intersexual baten bizitzari buruz...
Egindako
aportazio gehienetan aipatu dut gaia. Egoeraren arrazoirik nabarmenena dela
zalantzarik ez ditut. Argi dago gauzak aldatzen ari direla, baina oso erritmo
motelean, nire ustez.
Aurreko
aportazioan esaten nuen, zelan umeek, txikitatik, kanpoan ikusten dutena
barneratzen dute, eta normaltzat hartzen duten. Eta, nahiz eta bakoitzak bere
etxean modu batean jokatu, kalean ikusten denak pisu handia dauka,
erabakiorrena nire ustez.
Erosketak: nik egiten ditut, normalean, erosketak
etxean eta, proportzio handiz oraindik, dendetan ikusten diren gehienak
emakumeak dira.
Iragarkiak: ez dut ezer berririk esango gai honen
inguruan, baina telebista, irratia eta egunkariak irakurri edoKALETIK ibiltzenbazara, adibide ugari ikus ditzakezu. Hona
hemen bat:
Etxeko
beharrak: etxeetan egin
beharrekoei buruz ari naiz. Duela gutxi, nire semearen futbol taldearen aita
batzuekin hitz egiten, konturatu nintzen batzuk (gehiegi), ez dutela etxean ezer
egiten. Batzuk gainera, harrotasun puntu batekin esaten zuten, beraiek ez
zekitela, adibidez, garbigailua martxan jartzen.
Umeei jartzen
zaien arropa: ez dauzkat
datuak hau esateko, iritzia baino ez da, baina, agian, hau izan daiteke gehien
aldatzen ari den kontu bat. Ala eta guztiz ere, oraindik, arropa mota eta
koloreetan aldea ikusten da. Ekarpen batean aipatzen nuen, ze eragina duen,
trebetasun motore mailan, hainbat neskei jartzen zaizkien zapata ”prezioso”
horiek.
Txokoak:eta honi buruz zer esango dugu?; denok ezagutzen baitugu Euskal Herrian
ematen den egoera. Zorionez, badaude txoko batzuk non bazkide izateko ez dagoen
inolako baldintzarik. Espero dugu, ahalik eta arinen, egoera hau aldatzen
joatea, eta, Administrazioaren partetik benetako ahaleginak egitea hau
konpontzeko.
AURREKO EDIZIOAK
Iazko edizioko
Garazi Esnaolaren post-a aukeratu dut. Asko gustatu zait Kaxekin egiten duen
simila.: eta zu ze kaxa daukazu?
-Komunikabide
arruntak: lehen aipatutako guztiengatik
-Kalea:
aurrekoarekin erlazionatuta eta lehen ere komentatuta.
-Lagun-taldeak:
askoz eragin handiagoa du ume/nerabeengan lagun batek esango dionak, irakasle
zein gurasoek esandakoak baino.
-Azken
urteetan, nire ustez, eragin handiena duena da INTERNET. Oso txikitatik eta
,gehienetan, kontrolik gabe edozein eduki jarraitzeko aukera dago eta hor ez
dago kalitate-kontrolik.
Sexu genero sistemaren inguruan hausnartzen ibili gara aste honetan, badira urte batzuk behin eta berriz sistema honen erreprodukzioak sentitzen ditudala edonon nagoela ere, baina aste honetan begirada fintzen saiatu naiz. Sistema leku eta momentu guztietara iristen da, jaiotzetik geuregan eragina izanik, bizitzan zehar bide markatu baten baita hazten eta hezten goaz. "Biztanleria talde etiketatu estuetan antolatzen dute eta gizaki bakoitzari dena edo
askatasunez garatu nahi dituen berezitasun eta ezaugarri propioak ukatu ere bai.
Erdibana garatzen dituzte gizakiak"
Erdibana garatzen gara! Geure aukerak erdiak dira. Abilezien erdia, gustuen erdia, gaitasunen erdia, motibazioen erdia, ametsen erdia, betebeharren erdia, lorpenen erdia......
Nola liteke ez jabetzea eskubide mozketa honetaz? Nola liteke "osasuntsu" bizitzea erdia eskainiz eta erdia jasoz? Konplize bihurtuz, normalizatuz, naturalizatuz. Eta sistema guzti honen artikulazioa lanketa sakon eta indartsu baten bidez imposatuz, Amaia Alvarezek dioen moduan, “biologikoki
eta mentalki desberdinak eta elkarrekiko baztertzaileak diren bi sexuen aldeko
defentsa XVIII. mendetik zetorren baina mende oso bat pasatu behar izan zen
teoria hegemoniko gisa onartua izateko. Teoria horren helburua gizon eta
emakumeen arteko parekidetasun eza arrazionalizatzea zen, desberdintasun hori
natural bihurtuz eta ahalik eta gehien gorpuztuz...”
Berriz ere nire inguruaren behaketara joanez, eskolan, kalean, tabernan, parrandan, kirolean... topatu ditzakegu sistema honek bere horretan jarraitzen duela argitzen dituzten adibideak. Kotxea tailerrera eramaten dudan momentua erabat deserosoa izaten da niretzan. Nire abilezia gaitasunari ez dagokion kutxan kokatzen da mekanika, eta zerbait jakingo banu ere, tailerrek gogorarazten didate nik ez dudala zertan hortaz jakin behar. Inguru maskulinizatuak dira erabat, begiradak, hitz egiteko moduak, dekorazioa...lekuz kanpo sentitzeko atmosfera paregabeak. "Neska" naizela ondo gogoratzeko.
Herriko plazan larunbat bateko arratsaldeko 7etan begirada finduz gero, hantxe dauzkagu "mutil" eta "neska" estereotipoak pil-pilean. Gurasoak batetik, poteoan, aita asko beraien lagun gizonekin hizketan; ama asko haurrengan begi bat, lagunen elkarrizketan beste begi bat. Jazkera aipatu gabe noski...Haurrak bestetik, panpinak, kotxesillak, arrosa kolorea; baloiak, motoak,kromoak urdin kolorea...Hauen arropak ere zeresan handia eman dezakete. Amaitzeko, genero-sistematik kanpo legokeen adibide bat jarri nahiko nuke, Aralarrera igo eta geroz eta gehiagotan topo egiten dut emakumezko mendizaleekin, bakarrik doazenak gainera. Gorputza konfidantzaz eta abileziaz mugitu behar da mendian gora aritzeko, osasuntsu eta indartsu, bakarrik bazoaz zerbait gertatzekotan ez daukazu lagunduko zaituenik eta horrek beste nolako indarra ere adierazten du, konfidantza. Munduan barrera geure kabuz ibiltzeko gaitasun nahia daukagula adierazten dute honelako detaileek, ahal dugula, eta dagokigun estereotipo kaxa pixka bat apurtzen duela uste dut. Hala ere, gaur egun iraultzen ari garela pentsatzen dugu askotan, baina geure amonek ere irauli zuten, eta haiek kutxak pixka bat apurtu zituztelako, guk apurtzen jarraitu dezakegu.
Lehengo urteko ikasleen idatzietako bat aukeratuko banu Garazi Esnaolarena aukeratuko nuke. Sekulako informazio bilketa egin zuela iruditzen zaidalako, ipuina, bideoak...material asko eskegi zuen eta guztiontzako oso lagungarriak izan daitezkeela iruditzen zait. Batzuk badute abilezia material bilketan eta online bidezko ikaskuntzan, eta eskertzekoa da gehiago kostatzen zaigunoi jakintza gerturatzea.
Musika irakaslea naizenez, askotan saiatzen naiz bideo bat jartzekotan, musikari emakumeak aurkezten. Gainera, emakumeoi "dagozkigun" edota gizonezkoei "dagozkien" instrumentuen iruditegia aldaraziko dien erreferenteak jartzen saiatzen naiz: emakume baterijoleak, zeharkako xirula jotzen duten gizonak...eta honetan pentsatzen eta bilatzen ari nintzela emakunderen txosten honekin topo egin dut. Artearen transmisioan gabiltzak irakasleontzat lagungarria iruditu zait, askotan geuk ere ez dakigulako zein izan daitezkeen emakume erreferenteak, ez ditugulako ezagutzen.
Baina noski, material ezberdinak eskura izateak laguntzen badu ere, oztopoak ditugu, mota askotakoak gainera:
-Gizarte kapitalista-kontsumista honek ondo dauzka finkatuak bakoitzari dagozkigun estereotipoak. Horren baitan eraiki dute gaur egun ezagutzen dugun ingurua (dendak, telebista, telesailak, musika, jostailuak, hobbyak...). Eta noski zaila edo ezinezkoa da guztiz horri ihes egitea.
-Eskoletan, geroz eta presentzia gehiago badu ere, eskola komunitateko kide bakoitzak bere erritmoa darama eta batzuetan batzuk begiak zabalik baditugu ere, lankideek ez dauzkatela konturatzen gara. Gogorra eta neketsua da begirada honen baita lan egiten saiatzea, baina ondokoa saiatzen ari ez dela ikusteak gogorrago bihurtzen du bidea. Zer esanik ez dauzkagun baldintzek ez dutela batere laguntzen, denborarik gabe, materiala sortzeko tarterik gabe eta dauzkagun ikasle kopuruekin, egoerak betiko topikoetan erortzera eramaten gaitu askotan. Eutsi horri!
-Familietan lanaren erdia dagoela iruditzen zait. Etxean hasten da heziketa prozesua, etxean lantzen denak dauka pixu gehien geuregan eta gurasoak jabetzen ez badira zein eredu eskaintzen dizkien haurrei, eskolak zeregin gutxi izango du eraldaketan.
-Eskola aipatzen du heziketa prozesuaren komunidadean garrantzia duen leku moduan, baina hezkuntza ez-formalean ere lana berdin berdin egin behar dela iruditzen zait. Askotan, espazio horiek askeagoak izaten dira gainera, eta haur edo gazteek "aukeratuak". Beraz, haiengana iristeko erraztasun gehiago egon daitezkeela uste dut. Aisialdian komunidade eta elkar bizitza balio asko transmititzen dira, eta hauei ere baliabide egokiak eskaini behar zaizkie.
Amaitzeko, Napoka Iriaren abesti honi erreferentzia egin nahiko nioke. Lerrokatuz eta sailkatuz aurrera goazela dio, mundua honela eraiki dutela. Baina berak koloreztatu egingo lukeela bere bidea, berak nahi duen moduan, bere ametsekin. Oztopo asko dauzkagu, baina egoeraz jabetzeak lehen pausoa egina egotea esan nahi dut, eta koloreztatzea pixkanakakoa izango den arren, urdin-arroxetik irteten saiatzen hasiak gara.....
Sexu-genero sistema gizartean nahiko hedatuta dago. Sexuaren arabera neska edo mutila zara, baina non kokatzen ditugun: Trans, quer, homosexualak…….Hauek oraindik herrialde askotan legez kanpo daude eta heriotzarekin zigortzen da. Gure herrialdean legeak babesten ditu, baina gizarteko batzuek ez dituzte onartzen eta oraindik pentsatzen dute gaixorik daudela edo ez dituzte errespetatzen.
Aurrera pausoak ematen ari gara, baina poliki.
Sexu-genero estereotipori buruz,nik pentsatzen nuen, batzuk gaindituta genituela, baina, ikastetxeko familia eta gaur egungo gazteak ikusterakoan konturatzen naiz, oraindik asko falta dela.
Nik suertea izan dut. Nere etxean nere amak (1936an jaioa) ezkondu ondoren, nere aitaren baimenarekin,lanean jarraitu zuen eta guri (bi ahizpa gara) beti adierazten zigun ze garrantzia duen ekonomikoki independientea izatea; gero ezkondu edo ez ezkondu bigarren mailakoa da.
Nere lagun taldean ere, estereotipo batzuk gainditu dira: lagun bat multinazional baten exekutiboa da, emakumea da eta bere mailan bakarra da.
Hitz egiten naizen lagunei buruz 50-55 urte dituzte, baina oraingo egoerak kezkatzen nau: neska gazteak bikoteek kontrolatzen dituzte eta hauek, gainera, pentsatzen dute gehiago maitatuak direla; gazteen artean indarkeria sexista ematen da…...
Baina, ze eredu dituzten gure gazteek telebistan, sare sozialetan..... Hona hemen adibide bat.
Hala ere, oraindik sexu-genero gainditzen ez duten egoerak asko daude, besteak beste:gure aiton-amonak zaintzen dituzten pertsonak, gehienak emakumeak dira; futbol talde ospetsuenan mutilarenak dira, neskarenak bigarren mailan daude eta egoera hau kirolean errepikatzen da; ikastetxeetara informeak jasotzera edo irakasleekin hitz egitera gehienetan amak joaten dira.
Post honetan adierazten da ze garrantzitsua den emakumeak bisualizatzea eremu guztietan. Gazteei erakutsi behar diegu historian zehar eta eremu guztietan emakumeak egon direla eta adibideak eman behar dizkiegula. Ea bideo hauen erantzunak aldatzen ditugu
Eta ikastetxean hau nola landu daiteke
Gure ikasleei kritikoak izaten erakutsi behar diegu, horretarako beraien partaidetza ikastetxeko bizitzan bultzatu behar dugu, informatuak egon behar dira, iritzia izan behar dute, esperimentatu egin behar dute....
Hau izan daiteke bideo apropos bat gaia aztertzeko foroan ere partekatu dut
Nere lagun batzuei (6) inkesta pasa diet eta hona hemen erantzunaren laburpena:
Ezaguna al da hezkidetza? denek baietz erantzun dute
Zer da Hezkidetza? - Neska eta mutilak berdin hezitzea (2)
- Coeducacion, berdintasuna (1)
- Neska eta mutilen estereotiporik gabe hezitzea(1)
- Berdintasuna, estereotiporik ez (1)
- Parekotasuna, berdintasuna (1)
Zein dira jarduera-ildoak?
- Ez dute erantzun (2)
- Sexua kontutan hartu gabe, pertsonak balioestea (1)
- "Machismoa" baztertzea(1)
- Estereotipoak gainditzea(1)
- Berdintasuna lortzea(1)
Aurreko edizioetako ikaskideek egindako sarrerak arakatzen ibili naiz, egia da, batetik bestera joan naiz eta izenburua atentzioa deitu dit, gaur goizean hiru ikasleen arteko gatazka konpontzen ibili naizelako.
"Gakoa,
gatazkari tradizionalki atxikitu zaion
izaera ezkorrari aurre egitean datza. Gatazka, garapen aukera bezala
ikustea beharrezkoa da, aldaketarako giltzarria delako. Ezinbestekoa,
pertsonen eta jendartearen
garapenerako. Gatazka ez da ez negatiboa, ez positiboa, gatazka
konpontzeko modua
izango da positiboa edo negatiboa"
"Ideia nagusienen artean , gatazkari ematen zaion ikusmolde
sortzailea nabarmendu behar da. Gatazka patología, ezkortasun esparrutik atera
behar da, prozesu natural eta jendartearentzat ezinbestekotzat hartuz. Gatazka
bizitzarako eta garapenerako positiboa izan dadin, hura erregulatu eta
konpontzeko jokabide egokiak landu behar
dira. Gatazken trataera egokiak pertsonak eta taldeak indartzen ditu,
harremanak sendotzen ditu"
(Miren Aranburu)
Ikastetxean gatazkak sortzen dira, eta negatibo bezala ikusten dira, baina nere uztez konpontzeko modua positiboa bada eta jokabide egokiak erabiltzen badugu, hauek izenburua esaten duen bezala "Gatazkak, garapenerako giltzarriak dira"
Nere inguru hurbilean hezkidetza lantzeko arrazoiak besteak beste hauek izan daitezke:
Hezitzaileak garen neurrian, Hezkidetza gure ardura da
Gure ikastetxea oso anitza da eta hau altxor bat da, baina estereotipo asko puskatu behar ditugu (kulturalak, erlijiokoak, generokoak......)
Indarkeria sexistarekin bukatu behar da
Hezkidetza= parekotasuna, askatasuna, elkartasuna
Ikasketak eta aukera profesionalak askatasunez ez dira hautatzen, genero-agindu asko daude oraindik.
ZER DAKIGUHEZKIDETZARI BURUZ ?
7 pertsonei bidali dizkiet galderak wasapetik. Denak ezagunak dira eta neskak eta mutilak dira. badakit 7 pertsona ez direla nahikoa inolako konklusiorik ateratzeko. Erantzunak eta pertsonen ezaugarriak koadro batean batu ditut. hemen daukazue.
Irakaslea
Mutila
Erizain-laguntzailea
neska
Irakaslea
Mutila
Gizarte langilea
Neska
Irakaslea
Mutila
Administratzailea
Neska
Kultura-teknikaria
Mutila
Ezaguna da hezkidetza?
bai
Ez
Genero berdintasuna da inportantea
hezkidetzan
bai
bai
Niretzat ez da oso ezaguna hezkidetza,
Egia esan interneten begiratu dut.
bai
Zer da?
Neskak eta mutillak berdin hezitu.
Ez dakit
Koedukazioa. Berdintasun baloreekin
hezitzea
Berdintasuna
Denontzat heziketa berdintasunean?
Aukera berdinak neska-mutilei?
Neskeen eta mutilen arteko heziketa
Zein dira bere…
Talde heterogeneoak sortu. Aukeratzen
ditugun modeloak bai neskak bai mutilak izatea.
Aukeratzen ditugun edukiak, guztion
gaitasunak eta ititziak kontuan hartzea.
Hizkera ere kontuan hartzea
Ez dakit
(galderak erantzun eta gero, jakinmina
bultzatuta, interneten topatzen hasi naiz…)
Ideiarik ez.
Ez dakit
Ez dakit
Jokoak aukeratzerakoan kontuan hartzeko.
Arazoak daudenean kontuan hartu
Emaitzak ikusita, konklusio batzuk atera daitezke.
1.- Lagina ez dela nahiko handia
2.- Kasu honetan, neska/ mutilen arteko aldea ez da erabakiorra.
3.- Egia da, mutilak irakaskuntza eta kulturaren ingurukuak direla; beraz, harreman handiagoa dute gaiarekin.
4.- Orokorrean, ez dakite asko gaiari buruz.
Iazko urriaren 23an idatzi zuen, Irati Gaztelurrutiak. Ideia ona iruditu zait familian egindako elkarrizketa: Belaunaldartieko Iritziak izendatu zuen. Asko ikas dezakegu adin ezberdinen arteko elkarrizketetan.
Hitzekin egin zituen hitz jokuak ere oso ondo daude.
Sentitzen dut, baina ezin zaituzte blogera eraman.
5 ARRAZOI
1. Betidanik egon den eta dagoen diskriminazioa ez da bidezkoa.
2. Nire alabarentzat egoera hobeago bat nahi dut.
3. Gizona bezala, ez dut onartzen emakumeen kontrako bortizkeriarik.
4. Gizon asko daudelako diskriminazioaren kontra ezer egiten ez dutenak, eta emakume batzuk ere bai.
