BALIO DUDALAKO!

Emakumeen ikusgarritasunean, sozietate honetan, urratsak ematea premia bat da. Zientzia ikerlarien artean, 2019an Bilbon, minbiziaren ikerkuntzari buruz antolatutako  jardunaldietan emandako datuen  ehunekoak, errealitatea zein den agerian uzten dute. Adibide giza jartzeko: minbiziaren kontra antolatutako 2019ko EAEko ikerketa proiektuan parte hartzaileen artean  % 60koa, emakumezkoak izanda gidaritza postuetan, %20an  besterik ez da  aurkitzen. Bestalde, gaur egun, Nobel sarietan  %10 baino besterik ez da emakumezkoek hartzen duten ikusgarritasuna . 

Arkaitz Carracedo CIC Bioguneko ikerlariak eta ASEICA (estatu mailako minbiziaren ikerlarien elkartea) kidearen esanetan emakumeen lidergoa babesteko “emakumeei lidergoan formakuntza eman behar zaie  eta inertziaz emandako desberdintasunak desagertzeko gakoa da”.

Bestalde, argi dago kontzientziazio nabarmena dagoela emakumeek kargu politikoetan duten parte-hartzeari dagokionez, baina oraindik ez da nahikoa. Pentsamolde, kultura eta autoestimu kontua da, eta aldatu eta indartu egin behar dira.

Baina zer gertatzen ari da?

 

Nire ustez, faktore giltzarri bat dago emakumeen gizarte-garapenean edo partaidetzarekin eta lotura zuzena du autoestimu-, autokontzeptu- eta konfiantza garatutako mailarekin. Izan ere, autoestimu, autokontzeptu eta konfiantza horiek gara ditzakegu, eta horiek zuzenean lotuta daude gure gizarte eta familia-ingurunean haurtzarotik eta bizitzan zehar, izandako esperientziekin. Ildo horretan, hainbat faktorek eragin zuzena izango dute gure autoestimuaren eraikuntzan, hala nola bakoitzak bere gizarte-ingurunetik jasotzen dituen feedback, itxaropen, hizkuntza eta balio-judizioen motekin lotuta egonik. Era berean, parte hartzeko aukerak eta gure inguruak berak "zuzentzen" gaituen proiekzioek, elementu erabakigarriak dira. 

Nire lan  testuinguruan,  oro har, emakumeak  hiperprestatuak daude, baina komunikazioan, negoziazioan eta teknologiaren erabileran, oro har, alderdi sendoak ez diren edo hobetu daitezkeen alderdiak dira hauek. Aldiz, gizonak diren lankideei dagokienez, aldea argia da autokonfiantzari, ekimenari eta segurtasun mailei dagokienez. 

Sozietatean eta  hezkuntza komunitatearen erreflexuan (familiak,  curriculum ezkutuaren transmisioan) oraindik haurtzarotik, sexuen araberako hezkuntza bereiziak eta roletan markatutako hezkuntzak, proiekzio sozial desberdinak bultzatzen ditu  ikasleengan.. Nesken jolasak ez dira lehiakorrak izaten; aitzitik, zaintzara bideratuta daude (sukaldeak, panpinak, soka, korroak). Mutilak, ordea, nabarmentzen dira, lehiatzen dira eta hierarkien zirkuituan moldatzeko estrategiak garatzen dituzte. 

Feminismoaren aurrerapenei eta emakumeek gizartean duten posizio baxuagoa aldatzera bideratutako ekintza politikoei esker, hezkuntza-sisteman duten eragina ere nabari dezakegu, genero-ikuspegia duen hezkuntza baten kontzientzia eta sentsibilizazioa geletara eta, oro har, hezkuntza-komunitatera iristen ari baita pixkanaka.

Emakumeek ez diogu botereari uko egin behar eta boterearen alde borrokatu behar dugu gauzak hobetzeko modu bakarra horietan parte hartzea da, horrela bakarrik erabaki bai genezake emakumeok, gure interesen arabera.

 

·        Aurreko edizioetako ondorengo posta aukeratu dut:

“Emakumeak entzutea, gizartea eraldatzea” argitasunez eta erraztasunez emandako  azalpenagatik eta modu grafikoan eta humorezko irudiekin osatutako posta delako .

https://hezkeh0506.blogspot.com/2018/01/emakumeak-entzutea-gizartea-eraldatzea.html

 

Bukatzeko, partaidetza parekidea sustatzeko jolas dramatikoa baliabide pedagogiko aberatsa deritzot. Ikaslegoaren irudimenarekin jolastea ahalbidetzen du eta, ondorioz, ikasitako estereotipo, rol eta aurreiritziekin jolastea. 

 

            

 

Eman bide!

Zorionekoa inoiz arzalpena hartu behar izan ez duen emakumea! 

Amaia Nausiak Gizonek-gauzak-azaltzen-dizkidate Berrian argitaratutako artikuluan hizlari zela gertatu zitzaiona kontatzen du. 

Uxue Alberdi idazle eta bertsolariak dio berari esparru bakarrean aitortu zaiola autoritatea, feminismoaz ari denean. 

Deigarria egin zait irakurtzea emakume batzuk oraindik  duten boterea izkutatzeko joera dutela. Gauzak horrela ez du ematen plazara salto egiteko gogo handirik, ezta? 

Gizona nagusi den esparruetan emakumeak izan ditzakeen zailtasunen analisi sakona eginda astinduko ditugu “mea culpa” asko eta konplizeak aurkituko ditugu hemen eta han diren ahalduntze eskoletan.

Ausartu ziren aurretik emakume batzuk eta botere handia lortu ere bai. Horietako batzuk gizonen lidergo estilora makurtu behar izan ziren neurri batean. June Fernández-en “Abrir el melón” liburuan jasotzen denaren arabera Angela Merkelek esana da “Boterea eta subirotasuna hertsiki lotzen zaizkio ahots ilun eta sakon bati”. Horregatik politikan emakume izateagatik izan zuen desabantailarik handiena ahots kirrinkaria izan zela dio elkarrizketa batean. Margaret Thatcher berak ere ahots-lezioak hartu behar izan zituen kanonak eskatzen zuenera hurbiltzeko.

Ez zuten beldurrik erakutsi Covid-19aren aurkako borrokaren analisiak ezagutzera emandako hainbat emakume politikarik; modu propioak arrakastaz ezarri zituzten. Forbes aldizkari ospetsuak aitortzen duen bezala, Covid-19aren aurreko neurri egokienak hartu zituztenen artean nagusi dira hainbat herrialde gobernatzen dituzten emakume hauek: Jacinda Ardern (Zelanda Berria), Katrín Jakobsdóttir (Islandia), Erna Solberg (Norvegia), Sanna Marin (Finlandia), Mette Frederiksen (Dinamarca), Tsai Ing-wen (Taiwán), Angela Markel (Alemania).

Eskola esparruari dagokionez parte-hartzea bultzatzeko material mordoa aurki dezakegu  Gurekin bada, izango da proposamen didaktiko izugarrian. 

Alde sozial edo kolektiboan bidegabekeriaren parte ez izateko ekimen xumeak egin ditugu gurean: adinez nagusiagoak gaztetxoagoen jolas orduetan futbola ez diren jardueren proposamena eta talde kohesioa indartzen duen NI, ZU, GU proiektua.

Gela esparrua gainditu eta konpromisoaren balioa erakusten duten taldeak indartu ditugu hala nola Ikasle Batzordea eta Euskararen aldeko Tangarta ikasle taldea.

Arlo pertsonalean, berriz, ezin ahaztu ametsek norberaren etorkizunaren proiekzioan izan ditzaketen indarra; elika ditzagun amets horiek sasoi eta arlo desberdineko emakume erreferenteak ezagutzera emanez.  

Aurreko urteetako Partaidetza, guztion eskubidea post-a aukeratu dut egiten duen analisiaz gain baliabide mordoa eskaintzen dituelako.

PARTE HARTU AHAL, JAKIN ETA NAHI

 

Gizarte aurreratu eta parekidea lortzea helburu badugu, ezinbestekoa da gizon zein emakume eta heldu zein haurren partaidetza bultzatu eta bermatzea.

Partaidetzaren baldintzak  parte hartzen jakitea, parte hartu nahi izatea eta parte hartu ahal izatea dira. Tamalez, nahiz teorian erreza dirudien, errealitatean ez da erreza izaten, partaidetzak gune segurua eskatzen baitu. Espazio hauetan, konfiantza osoz iritzi zein pentsamendu ezberdinak partekatu eta entzun beharko dira.

Gainera, emakume eta gizonek denbora eta espazio zein hauen erabilera ezberdinak dituztela argi dago bai eremu publiko zein pribatuan.

Aipatutako espazio seguru horiek lortzea ordea ez da erreza izaten, gure inguruan indarrean dauden botere-harremanak, rolak, desorekak eta abar medio. Horrexegatik, partaidetza bermatzeko rolen banaketa estereotipatua sustatzen ez dituzten prozesuak abiatzea ezinbestekoa da.

Badaude zenbait gune rol estereotipoak direla eta, emakumeei gehiago kostatzen zaiela parte hartzea. Horren adibide dugu politikarekin erlazionatutako gunea. Hori dela eta, Nafarroako gobernuak ESTRATEGIA PARA LA PARTICIPACIÓN SOCIAL Y POLÍTICA DE LAS MUJERES EN LAS POLÍTICAS PÚBLICAS EN LA COMUNIDAD FORAL DE NAVARRA gida sortu zuen 2018an.

Aurreko edizioetako Izan gaitezen protagonista! gomendatu nahiko nuke bertan oso interesgarria iruditu zaidan bideoa proposatzen duelako: 

Bideoan dionez, ez da emakumeei politika interesatzen ez zaigunik, baizik politikaren zenbait alorrek interesa sortzen dutela emakumeengan (arlo soziosanitarioa) eta arlo horiek ez dira POLITIKAz hitz egiten dugunean burura etortzen zaizkigunak. Hortaz, parte hartzeko ezinbestekoa da interesa pizten duten gaiak jorratu eta inguru segurua sortzen dituzten baliabideak bermatzea.

PARTE HARTZE PAREKIDEARI LEKUA ESKEINI

Hizki- zopa honetan hitz batzuk baino ez ditut sartu, beste asko ere sartu ahal izango nituzke baina bukaezina izango zen zerrenda. Parte hartzeko denok dugun eskubidea azpimarratu nahiko nuke eta hortik habiatuta emakumeei konketruki eta orokorrean gizartean dauden kolektibo gutxietsiei aukerak ematearen garrantzia ere. Eta aukerak ematea esaten denean, benetako aukeretaz hitzegiten dut, askotan entzuten bait da, ez du parte hartzen ez duelako nahi. Eta haratago baldin bagoaz eta hausnarketarako galderak egiten badizkiogu gure buruari?; Ez dugu nahi edo ez gara eroso sentitzen , gure interesak, nahiak eta beharrak ez direlako kontutan hartzen?, edota askotan beharbada gure gainetik hitzegiten dutelako?, edota hitza eskeintzen ez digutelako, edota….? Galdera guzti hauek erantzutearekin batera eukiko genduke erantzuna eta esku hartzeko aukera.

Eta hezkuntzan ari garenok, erantzunkizun handia dugu gai honetan ere. Eskolak gizartearen isla diren heinean, bertan jokaera eta parte hartze ez parekidea ematen da gehienetan, boterezko harremanak. Horregaitik gai honetan ere adi egotea garrantzitsua izango da, denen parte hartzea ziurtatzeko eta pare hartze hoietan ezartzen diren harreman motetan esku hartzeko, errespetua, elkar entzutea, hitza ematea,….landuz. Hau da, parte hartzen ikasi eta irakatsi.

Honekin lotuta, gure eskolan adibidez, aste honetan, bi egoera suertatu dira: bata, jolastokian ipintzeko zabu desberdinen artean aukeratzeko prozesua jarri dugu martxan. Egia da aukeraketa murritza izan dela, udaletxeak soilik hiru aukera eman dizkigulako baina egoera guztiak izan daitezke onak ikasleen (guztien) parte hartzea bultzatzeko. Bestea, inauterietarako gaia eta mozorroa aukeratzeko.

Aurreko urteko POST HAU aukeratu dut, nire aurreko gogoetekin bat datorrelako eta interesgarria iruditu zaidalako “parte hartzen jakitea, parte hartu nahi izatea eta parte hartu ahal izatea”ri ematen dion garrantzia, bat nator bererekin.

Bukatzeko, partaidetza parekidea sustatzeko BALIABIDE HAU erabilgarria izan daiteke eskoletan. Bertan, haur, nerabe eta gazteen parte hartzea sustatzeko  lan tresnak azaltzen dira eta hoiek kontutan hartuz ekintza desberdinak egin daitezke, adibidez, gatazkak kudeatzeko, adostokiak erabiltzea.

Honako bideo hau ere interesgarria iruditu zait autoestimua, enpatia eta talde lana sustatzeko:

 

ESPAZIOA ETA DENBORA: KONKISTA BERRIAK

 

ESPAZIOA ETA DENBORA:

Horrela ikusten dut aste honetan landutako gaia. Behintzat, niretzat konkista berriak dira.

Badakit hori ez dela berria eta emakumeek  eta erakunde batzuek aspalditik dihardutela horren alde borrokan, baina orain arte, ni ez naiz hain kontziente izan. Eta, noski, ikastaroan betaurreko moreak jantzita... beste errealitate bat ikusi dut.

Eskolan, askotan, jolastokien inguruko hausnarketak egin ditugu eta bai ikusten genuen espazio gehiena futbolak okupatzen zuela. Ondorioz, hori aldatzeko neurri batzuk hartu ditugu, baina ni ez nintzen kontziente izan horren atzetik sexismoa eta patriarkatua zeudela orain ikusten dudan bezala. Argi dago, noski, hausnarketa sakonagoa egin behar dugula (ez bakarrik futbolaren inguruan) eta horretarako, eskolako jolastokien eraldatzeko gidak ditugu laguntza bezala.

Gida horretan pistak ematen dizkigute gure eskolako joalastokiei buruz diagnostikoa egiteko eta, behin eginda, behar diren eraldaketak egin ahal izateko. 

Zenbat bide zabaltzeko eta zenbat gauza eraikitzeko!!!

Gaian sakonduz eta informazio gehiago  bilatuz, hirigintzan patriarkatuarekin topatu naiz. URBANISMOA!!! Ez nuen inoiz ikuspegi feministatik ikusi. Eta orain, ikastaroari esker begiak zabaldu ditut.  Horren harira, artikulu interesantea aurkitu dut "Urbanismo feministari" buruz. 

Artikuku horretan era erraz batean azaltzen da zer den "urbanismo feminista" eta aipatzen dituen puntuen bitartez (segurtasuna areagotzea, familia berdinzalea eta integratzailea eta arkitektura feminista) espazioan eta denboran berdintasuna lortzeko aldatu behar ditugun aspektu batzuk aipatzen dira. 

Eta orain arte esandako guztia kontuan hartzen nire eskolarako, eta ikuspegi hezkidetzaile batetik, honako erronka hauek proposatuko nituzke: 

.- Behatu komunen erabilera eta antolatu berriro sexista ez izateko. 

.- Jolastokien behaketa sakona egin, espazioak zein denborak aztertuz, eta behar diren aldaketak egin inklusiboak izan daitezen.

.- hezkuntza-eremuan izaten dugun denbora erabilerari buruzko hausnarketa egin desberdinkeriak detektatzeko eta aldaketarako bideak irekitzeko.

.- Ikus-entzunezko eta espazio literarioetan egiten dugun eskaintza aztertu,  hezkidetza kontuan hartuz, eta behar diren aldaketak edota egokitzapenak egin.

Amaitzeko, aurreko edizioetako ikaskideek egindako sarreraren artean "Ni naiz...Hi haiz...Hemen gaude !!!  aukeratu dut, bere akrostikoa asko gustatu zaidalako. Bertan, gaiarekin lotutako ideia nagusiak agertzen dira laburpen gisa. Horrez gain, sarrera oso erakargarria iruditzen zait eta jolastokien inguruko linkak oso interesgarriak ikusten ditut.

 

FEMINISMOA BURUAN HAUSNARTU MUNDUA

    Errepresentazio eta denboraren erabileraren inguruan aztertzen eta hausnartzen, nire herrian ere, beste askotan bezala, emakumezkoen presentzia oso murritza dela ondorioztatu dezaket. Gaur egun gai hauetan arreta gehiago jartzen den arren eta udaletxeetako berdintasun planetan jasota badago ere, oso urrun gaude oraindik; parekidetasuna lortzeko bide luzea dugu.

Horregaitik aukeratu dut ondorengo esaldia:

                                  

    Aipatzekoa da ere irakurgaiaren sarreran, agertzen diren bi argazkietan, feminismoa aldarrikatzen dela baina kasualitatea ote da argazki bien erdi-erdian gizonezkoak agertzea?

    Hezkuntza eremuan ere aspektu askori erreparatu behar diogu: espazioak, espazioen erabilera, gelen antolaketa, neska-mutilen kokapenak, jolastokiak eta bertan dauden eremuak, bakoitzari eskeintzen zaion denbora, komunen erabilera,….Eta era kontziente batean antolatu behar ditugu guztiak, guztiontzako espazioak diseinatu nahi baditugu.

    Aurreko edizioetako post hau aukeratu dut, nire ikastetxean komunen erabileraren inguruan urtetxo batzuk daramatzagulako buruari bueltak ematen eta horren inguruko hausnarketa egiten duelako eta komunen erabileraren inguruko artikulu interesgarri bat aurkezten duelako.         

Honekin lotuta, Mallorkako artikulo hau topatu du komunen erabileraren inguruan:

https://www.diariodemallorca.es/mallorca/2022/12/10/banos-mixtos-alumnos-trans-o-79780860.html

    Bestalde, ondorengo bideo honetan, sensibilizaziorako oso baliogarria izan daitekeen Gare-en egindako tailerren bideo eta azalpena. askotan ez bait gara kontziente inguruan dugunaz eta udaletxeetetik bultzatu daitezkeen holako ekintzak oso baliogarriak izan daitezke.

https://www.udalbiltza.eus/eu/hartueman/gares-urbanas

    Bukatzeko, eremu hezitzailean lantzeko erronkak hauek lirateke nire ustez:

- Lehenengo eta behin, irakaslegoarekin sensibilizazio saioak egitea.

- Espazioen erabileraren azterketa egin eta berrantolatu, horrela aurrikusten bada, beti ere ikaslegoaren parte hartzearekin.

- Komunen erabileraren inguruan hausnarketa egin eta berrontolatu.

- Herri mailan, berdintasun kontseiluan, herriko emakume historikoak eta gaur egungoak kontutan hartzea.

- Herri mailan ere gune ilunak detektatu eta irtenbidea topatu.

Ez galtzeko bideak

 

Aste honetako hausnarketa espazio eta denboraren ingurukoa izan da eta, lehen-lehenik, aitortu behar dut datuak irakurtzerakoan aulkian mugitzen hasi naizela, ezinegonak edo egonezinak hartu nau: nola da posible kale izendegian hain emakume gutxi egotea? Eta daudenen artean gehienak erlijioari lotutako emakumeak izatea? Are gehiago, emakume handiei hain espazio urrun, txiki edo ezdeusak eskaintzea? Baina memorian arakatzen hasi eta duela gutxi konturatu nintzen Bilbon erdi-erdian dagoen kale baten izena ez dela Casilda Iturrizar kalea, baizik eta "Viuda de Epalza". Oso biografia bitxia du, gainera, emakume horrek, batez ere alderatzen badugu nolako bizimodua zuen ezkondu aurretik, ezkonduta zegoenean eta alargun gelditu zenean. Interesa baduzue  Wikipedian duzue bere biografia. Berriki irakurri dut, halaber, Louise Michel iraultzailearen izena jarri diotela Baionako plaza bati eta zenbat ospatu dugun ikustea bada, agian, zein "arraroa" den neurtzeko termometro ona.

Espazioaren gaiari lotuta, zuzen-zuzenean, burura etorri zaizkit arkitektura eta hirigintza. Hau da, gure etxeak edo lantokiak nork, nola eta zertarako eraikitzen dituen, baita gure herri eta hiriak ere. Oso gomendagarria da, bide horretan, "Urbanismo feminista" liburua (argazkian duzue portada), aste honetako irakurgaian aipatzen den Col.lectiu Punt 6-ek egindakoa. Nahi gabe iritsi zitzaidan esku artera eta ordura arte egin gabe nituen gogoetak ekarri zizkidan. Bide beretik, duela urte batzuk deskubritu nuen Irati Mogollon aditua eta berak ere sakon jorratu du gaia, besteak beste, Emakunderentzat egin zuen "Zaintza arkitekturak eta zaharahalduntze prozesuak plazara" ikerketan. Arkitekturaz gain hirigintzari erreparatu nahi badiozue, eta irakurri ordez nahiago baduzue entzun, Hebe Gonzalez Lasa arkitektoak hirigintza feministari buruzko kolaborazioak egin zituen Hala Bedi irratian duela urte batzuk eta oso kontu interesgarriak aletu zituen. Adibidez, bazenekien zure etxeko sukaldearen diseinua Margarete Schütte-Lizhotzky-ren lanean oinarrituta dagoela (nazien kontrako aktibista feminista ere izan zena)? Berak asmatutako “Frankfurteko sukaldea”-k iraultza eragin zuen duela mende bateko gizartean.

Ziberespazioari dagokionez, uste dut erreferenteak izatea funtsezkoa dela eta horretan bikain ari da "Zulora" saioa, emakumezko erreferenteak lehen planora ekartzen. Saio honetan, bereziki, gaia jorratzen dute:

Aurreko edizioetako sarreren artean "Kanpoa nola, barrua hala" deitzen dena aukeratu dut. Hasteko, izenburua bera oso iradokitzailea iruditzen zait, ongi laburbiltzen du eraldaketa zer den. Gainera, eskolako patioaren eraldaketa prozesuaren faseak "Jabetu-amestu-adostu-eraiki" izan ziren eta beste testuinguru askotara aplikatu daitezke, nire ustez.

Azkenik, eremu hezitzailean gaia lantzeko aipatu dira patioak, baina eskolak ere ez ote lirateke eraberritu beharko? Antzekoegiak dira eskolak, ospitaleak eta espetxeak elkarren artean, denetan kontrola eta botere-banaketa gailentzen baitira. Bideo bat bilatzen saiatu naiz, baina ez dut aurkitu; bertan munduko umeei galdera egin zieten: nolakoa da zure ametsetako eskola? Eta erantzunekin osatutako bideoak hankaz gora jartzen zuen gaur egungo eskola eredua. Dena den, uste dut bidea urratzen hasiak garela, eta agian ikuspegia argitzeaz gain modus operandia sistematizatzea dela orain erronka. Hasieran aipatutako lau faseak baliagarri lirateke eremu hezitzaileko espazioak eraberritzeko, elkarrekin: jabetu-amestu-adostu-eraiki.