HEZKUNTZA, BAKEA LORTZEKO TRESNA

 

Gatazkak gure bizitzaren zati dira, eta pertsona gisa hazten eta garatzen laguntzen digute.

Gatazka bat sortzen denean, liskarra, borroka edo eztabaida izaten da, eta parte hartzen duen alderdietako bat besteari gailentzen saiatzen da.

Oro har, gatazka zerbait txarrarekin, negatiboarekin eta indarkeriarekin lotzen da. Baina, berez, gatazkak ez dira zerbait ona edo txarra konpontzen baditugu. Arazoa ez da gatazka, baizik eta gatazka konpontzeko modua eta alternatibak.

Sarritan, norbaitekin gatazkan murgilduta gaudenean, gugan emozio negatiboak agertzen dira, hala nola amorrua, frustrazioa, etsipena, tristura edo errua. Zenbat eta larriagoa izan gatazkaren larritasuna eta zenbat eta luzaroago konpondu gabe iraun, orduan eta biziagotu egiten dira emozio negatiboak. Gatazka bat ekiditen badugu edo konpontzen ez badugu, gure barruan arazoa “enkistatu” egiten da, eta gero eta bola handiago bihurtzen da, gure osasun fisikoari, mentalari eta gure harremanei eragiten diena.

Gatazka eta indarkeria bi gauza desberdin dira, nahiz eta maiz nahasten diren. Hainbesteraino iristen da nahastea, oso ohikoa baita gerra-gatazkaz hitz egitea, gerrak indarkeriaren adierazpen muturrekoa besterik ez direnean. Indarkeria ez da gatazka bat konpontzeko modu bat, kontrakoa baizik.

Gatazkek ikasteko eta hobetzeko aukera ematen digute. Beraz, gatazkak konpontzeko trebetasunak ikastea beste edozein irakasgai ikastea bezain aberasgarria eta hezigarria da.

Hezkuntza bakerako tresna da, mundua aldatzeko armarik indartsuena.

Hala ere, haurrek hezkuntzarako duten eskubidea ez da bermatzen herrialde guztietan, are gutxiago gatazka armatuetan murgildutako gizarteetan. Save the Children-en arabera, sei umetik bat gatazka-eremuetan bizi da. UNICEFen arabera, Lehen Hezkuntzako 39 000 000 haur ez dira eskolara joaten gatazka armatuak jasaten dituzten herrialdeetan.

Munduan eskolatu gabeko biztanleriaren zati bat gatazka armatuetan bizi diren edo horregatik etxetik atera behar duten haurrak eta gazteak dira. Irakasle eta ikastetxe faltagatik, haur eta gazte horiek ez dute hezkuntzarako sarbiderik, eta, azkenean, galdu egiten dute ikasteko eta hezteko interesa. Horietako askok lan egin behar dute beren beharrak asetzeko eta familiei laguntzeko, lana eta hezkuntza bateraezinak izanik.

Eskolara ez joatearen ondorioz, haurrak eta gazteak babesik gabe gelditzen dira. Aukerarik gabe, talde armatuak aukera bihurtzen dira haientzat. Beraz, batzuk beren borondatez sartzen dira talde armatuetan; beste batzuk, berriz, soldadu bihurtzera behartuta daude. Horrela, indarkeriaren biktima bihurtzen dira, eta txikitatik indarkerian hezten dira.

Unicefek esanetan, haur eta gazte hauek zailtasun handiak dituzte indarkeriaren espiraletik atera eta etxera itzultzeko:

• Taldean edo indar armatuan beren nortasuna garatzen duten urteak igarotzen direlako, eta ingurune hierarkikoan eta indarkeria-ingurunean bizitzen ikasten dutelako.

• Ez dakitelako non dauden beren familia eta komunitatea, eta, azkenean topo egiten dutenean, familiak baztertu egiten ditu iraganaren ondorioz; izan ere, haurrak erasotzeko edo ez onartzeko beldur dira, kanpoan izan diren seme-alabekin itzultzen direnean.

• Ezin izan direlako eskolara joan, eta, ondorioz, etorkizun hobea izateko aukerak asko murrizten direlako.

HAUR SOLDATU GEHIAGO EZ!

Horrela, gizarte horietan eskubideen urraketa, pobrezia, indarkeria eta gatazka iraunarazten dira.

Gatazkaz hitz egiten badugu, bakeaz hitz egin behar da ezinbestean. Hezkuntzak haurrak eta gazteak gatazka armatutik aldentzen ditu, eta bakea eraikitzeko bizi-aukerak eta tresnak ematen dizkie. Hezkuntzak giro babeslea sortzen du gatazka armatuko eremuetako ikasleentzat.Gomendatu nahi dut Gorettik egindako ekarpena gatazkari buruz genero-ikuspegitik hitz egiten duelako. Gorettik dio: “Patriarkatuak gerrarik eza gisa ulertu du bakea, baina emakumeen kontrako biolentzia da araua sistema honetan, egiturazkoa baita…. Gainera, gizonezkoek gobernatzen dute, beraiek ezartzen dute norma biolentziaren bidez eta emakumeen sumisioa eza litzateke gatazka.”

Gizonen eta emakumeen arteko botere-desoreka munduko gatazka guztien kausa da, eta botere hori neurriz kanpo erabiltzea gaixotasun gisa hartu behar da. Hala amaitu zen gaur Kazaja de Almaty hirian egin den Eurasiako Komunikazio Foroaren azken saioa.

Foro horretan, Elaine Conkieviich-ek, NBEko Erdialdeko Asiako ordezkariak esan zuen: "Emakumeak erabakiak hartzeko prozesuan sartzen ez baditugu, botere- eta desberdintasun-desoreka hori izaten jarraituko dugu, gatazka guztien erroa baita". "Etxeko indarkeriaz edo munduko basakeriaz ari garenean, botere-harremanez ari gara, eta botere-harreman horiek berdindu arte ez dugu bakerik izango munduan edo etxean".

Eta Santosh Shah nepaliak gehitu zuen: emakumeengan botereaz abusatzen duten gizonek gaixotasun bat dute. "Emakumeek jasaten duten desberdintasun-tratua, bortxaketak, tratu txarrak eta esklabo gisa tratatzea munduko gaixotasunik handiena da".

Eremu hezitzailean erronka nagusia gatazkan bizitzen erakustea eta gatazkarako heztea izango da.

Honako gai hauek dira kontuan hartu beharrekoak:

• Gatazken mitoak desmuntatzea: gatazka ez da negatiboa, egoera gatazkatsuari erantzuteko gure modua da negatiboa; gatazka indarkeriarekin lotuta dago eta oldarkortasunez eta liskarrez konpontzen da; inplikatutako alderdiek ez dute erantzukizunik gatazkan.

• Gatazkari ikuspuntu positiboa ematea: hau da, gatazka, justizia handiagoa lortzeko bidean, gizartea eta giza harremanak eraldatzeko modu bat dela ulertzea; aukera hezitzaile gisa hartzea, bestelako harreman motak eraikitzen ikasteko, eta, halaber, bizitzarako prestatzea, bakoitzari dagozkion eskubideak indarkeriarik gabe aldarrikatzen eta errespetarazten norberak ikas dezan.

• Gatazkak aztertzen ikastea eta haien konplexutasunaz jabetzea: irakasle, familia zein ikasleei jarraibideak eskaintzea, egunerokoan sortzen diren gatazkei aurre egiteko eta konponbidea bilatzeko. 

• Irtenbideak aurkitzea: gatazka konponbide ez-bortitzaren bidez konpontzeko eraginkorrak izango diren irtenbideak ematea.

• Genero-ikuspegia sartzea gatazken azterketan eta konponketan.

Gizagune Fundazioak sortutako materialak, ikastetxeko Elkarbizitza Positiboa lantzeko gomendatu nahi ditut. Gizagunek bost material argitaratu ditu, Lehen Hezkuntzako hiru zikloei eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako bi zikloei dagozkienak.

• Lehen Hezkuntza. Lehen Zikloa.

• Lehen Hezkuntza. Bigarren Zikloa.

• Lehen Hezkuntza. Hirugarren Zikloa.

• Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza. (12-14).

• Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (14-16).

GATAZKAK, BIZITZAREN PARTE

Aste honetako gaia “gatazkak eta trataera hezkidetzailea” izan da. Gai hau lantzeko orduan konturatu naiz, duela gutxi arte neukan “gatazka” hitzaren kontzeptua okerra zela. Hasiera batean, “gatazka” zerbait negatiboa bezala irudikatzen nuen. Gainera, gatazkak “eztabaidatzearekin” lotzen nuen, baino zentzu negatibo batean ere. Hiztegian ikertzen egon eta gero, “eztabaidatzearen” sinonimo bezala ere agertzen da “liskartzen”. Azkeneko hitz honek badu “borroka edo haserrea”ren esanahia bere baitan eta hau da agian nik buruan neukana: gatazka=liskartzea. Wikipedian arakatzen, beste hitz bat aipatzen du “debatea” eta hona hemen ematen dituen definizioak:

"Eztabaida gai batzuei buruz ikuspuntu, iritzi eta esperientzia desberdinak bateratzen dituen solasaldia da. Debatea, berriz, aurkako iritziak kontrajartzen dituen eztabaida mota bat da, arrazoi edo egia batera heltzea helburu duena; mutur horretara heldu gabe eztabaidak gai buruzko jarrerak argitzea du helburu, maiz iritzi desberdinak bateratu eta komunitatearen eraketan lagundu dezake ordea."

Beraz, nire burua aztertu eta gero, konturatu naiz gatazkak ez zitzaizkidala gustatzen hauek konpontzeko era negatibo batekin lotzen nuelako, hau da, liskarren bidez. 

Bakerako Hezkuntzarako Euskal Liburuan datorrenarekin gelditzen naiz: “bizitzak berezkoa du gatazka, elkarren arteko harremana bera da gatazka. Gizakiak behar-beharrezkoa du

desberdintasuna, eta horretan berezkoa da gatazka. Alde horretatik, gatazka ez da ez

negatiboa, ez positiboa. Positiboa edo negatiboa gatazka konpontzeko modua izango da;

hau da, pertsonek, desberdinak izanik, elkarren artean duten harreman mota”.

Gaur egun, beste modu batean ulertzen ditut gatazkak eta Galtung-ek duen gatazkaren ikuspegi positiboarekin bat egiten dut: “gatazka erronka da; azken batean, helburu bateraezinak edukitzea izugarrizko desafioa da bi aldeentzat,bai adimen aldetik, bai emozio aldetik. Horren arabera, beraz, gatazka gure izateari zentzua ematen dion arrazoietako bat da; aldaketaren arrazoia, aldaketarekin batera gertatzen den zerbait eta aldaketaren ondorioa; bizitza sozialerako ezinbestekoa; bizitzeko

arnasa hartzea bezain garrantzitsua”.

Aurreko edizioetatik  #leireairen posta aukeratu dut. Ikasleekin gatazkei buruz eztabaidatzeko bi bideo oso polita aurkeztu ditu. Horrez gain, beste bideo bat gatazka eta bizikidetzari buruz, baino esteka oker zegoenez, berriz ere bilatu dut eta hemen txertatzen dizuet:

 Horretaz gain, Jule Goikoetxearen Bakea ez da existitzen, feminismoa bai artikulua ere aipatzen du. Artikulua irakurtzea gomendatzen dizuet eta hemen zatitxo bat uzten dizuet: “Emakumeak ia egunero akabatzea NORMALA DA, demokraziaren funtzionamendu NORMALAREN PARTE DA eta emakumezkoak EGUNERO umiliatu, jo eta belaunaldiz belaunaldi sistematikoki periferian kokatzea BAKE EGOERA da. Emakumeek musu truk lan egitea edo gizonek laneguna bi bider egitea, gutxiago kobratuz, EZ DA GURE HERRIAREN GATAZKA POLITIKOA. Ez da konpondu beharreko gatazka NAGUSIA. Honetarako, ez dago nazioarteko batzorderik, gizonen desarmatze prozesurik, ez dago Eusko Jaurlaritzan Batzorde loteslerik: EZ DAGO GATAZKARIK. “Gatazka” (gerra, biolentzia politikoa) GIZONEN artean akabatu eta bortxatzen direnean gertatzen da. Eta “Bakea” GIZONEN artean akordio bat lortzen dutenean.”

Ondoren, baliabide interesgarri bat atxikitu du: Nafarroako Gobernuak argitaratutako Gatazka. Gatazkak konpontzeko materiala izeneko dokumentua.

Gai honek hezkuntzan duen garrantzia erakusteko bideo hau ekarri det. Honetan, Adriana Eskirozek Karrikaluzek antolatutako Hezkuntza Jardunaldien hitzaldian azalduko duenaren laburpentxo bat egiten du. Gatazkak, haurren bizi prozesu naturalaren parte direla, baina helduon elkarbizitzan zailtasunak dakartzatela esaten du.

Gatazkak bizitzaren parte direla dio eta haurrak, bere garapen prozesuan naturaltasunez bizi behar duen zerbait dela. Gatazkaren bidez haurrak dauka bere beharretaz ohartzeko aukera, badaki zer behar duen eta horren arabera, erabakiak hartuko ditu. Hau dena oso garrantzitsua da bere banakotasuna garatzen ari direlako, eta besteen aurrean haiek zeintzuk diren ohartzeko. Gatazken bidez besteen ikuspegia ulertzen joango da, hasieran egozentrismotik bakarrik ikusten duena, baina horretarako, gatazkak behar ditu.

Interneten arakatzen, gida bat topatu dut: “duIN!Gatazkak era baketsuan konpontzea. Hezitzaileentzako baliabide eta esperientzia praktikoen gida”. Honek, eskola esparruan hala hezkuntza ez formaleko guneetan, gatazkeei era positiboan aurre egiteko ezagutzak, esperientzia eta baliabideak eskeitzen ditu:

https://issuu.com/asociacionmatiz/docs/62747_eusk

Ondoren Paco Cascon, gai honetan aditua, Gasteizeko kongresuan emandako hitzaldia:

Hemen “educar en y para el conflicto” txostena non Gasconek adierazten duen jendartea ez dagoela prestatuta gatazken kudeaketarako gaitasunean:

https://convivencia.wordpress.com/tag/paco-cascon/

Bukatzeko, jendartean/eremu hezitzaileetan ditugun erronkak aipatu nahi nituzke. Nire iritziz, niri gertatu zaidan bezala beste hezitzaile askok ere gatazka modu negatiboan bizi dutela. Beraz, lehenengo erronka gatazkaren konnotazio negatiboa aldatzea izango litzateke eta gatazkak naturaltasunez bizitzea. Honekin batera, gatazkeei era egokian aurre egitea ikasi behar dugu, modu baketsuan, hezkidetzaren bidez. Horretarako, Hezkidetzako II.planak zutabe bat eskeintzen dio gai honi: 4. Gatazken eraldaketa baketsua, hezkidetzako elkarbizitzarako proiektuen bidez: "Elkarbizitzan genero-ikuspegia aplikatzea oinarrizkoa da indarkeria sexistari aurre hartzeko, indarkeria hori edozein delarik ere. Elkarbizitza positiboaren oinarria hezkidetza-plangintza behar du izan, hau da, errespetuan eta berdintasunezko harremanetan oinarritutako elkarbizitza behar du izan. Hezkidetzak harremanetan indarkeria prebenitzeko baliabideak, estrategiak eta ezaguera eskaintzen ditu. Harremanak aztertzean, estereotipo maskulino eta femeninoekin lotutako nortasun-eraikuntzekin zuzenean lotutako jarrerak, rolak, pentsamenduak, emozioak edota balioak daudela ikus daiteke. Maiz, estereotipo horiei erantzuten ez dieten pertsonak zigortu egiten dira, eta eskola-jazarpena ere paira dezakete. Elkarbizitza positiboaren oinarria pertsonen arteko zaintza da, genero-estereotiporik gabekoa, tratu txarrak prebenitzeko tratu ona, bazterketaren aurrean talde-kohesioa, berdintasunezko lidergoak indartsuenaren tiranien aurrean... Berdintasuna eta hezkidetza oinarri hartuta eraikiko ditugu elkarbizitza baketsua, berdintasunezkoa eta enpatikoa lortzeko ikastetxeak.”

Lehen Hezkuntzarako adibidez, honako hauek proposatzen ditu: -“Enpatiaren” kontzeptua ikastea, praktikan jartzea. -Gatazkak eragiten diguna aztertzea. -Irtenbide baketsuak bilatzea, eztabaidatzea, talde gisa eta gizabanako gisa zaintzea, gure emozioak eta emozio horiekiko gure erreakzioak ezagutzea. -Gainerako pertsonen espazioa eta gauzak errespetatzen ikastea. -Taldeko materiala errespetatzea, guztiena baita. -Ikasgela atsegina eta zaintza-espazioak eraikitzea.

 

GATAZKEN ALDE POSITIBOA

DEFINIZIOAK

J. Paul Lederach-en hitzetan “gatazka: bi pertsona edo gehiagok elkarrekintzan helburu bateraezinak dituztenean edota horrela dituztela uste dutenean sortzen da”. 

Gatazka une batean helburu bateraezinak dituzten pertsonen artean agertzen den elkarrekintza da eta horretan ados egon gaitezke, baina hori berez txarra al da?

Gatazken analisian, interpretazioan eta trataeran eskolan sortzen diren egoera gatazkatsuei aurre egiteko baliabide eta tresna egokiak, eraikitzaileak eta lankidetzan oinarritutakoak izatea ezinbestekoa da.

                                

                 

BIZIKIDETZA eta BAKERAKO HEZKUNTZA

· Ikusmolde tradizionalaren arabera, “bakea” gatazkarik ez egotea da eta bakearen ikusmolde hori negatiboa da; zuzeneko indarkeriarik gabeko egoera azpimarratzen du. Ordenari eusteko, etsaia konbentzitzeko eta status quo-aren iraunkortasuna bermatzeko indar militarra behar dela esan nahi du. 

· Bakearen aldeko Ikerketetan oinarrituta, “bake” gerrarik eza gisa hartzeaz gain, edozein motatako indarkeriarik eza bezala ere hartu izan da. Zuzeneko eta ageriko indarkeriaz gain (fisikoa edo erasoa), ezkutuko bi indarkeria mota ere badaude: batetik, egiturazko indarkeria — pobrezia, errepresioa eta alienazioa, hau da, gizakiei ahalmenak garatzen uzten ez dien oro —; bestetik, berriz, indarkeria kulturala — zuzeneko indarkeria erabiltzea edo biztanle batzuei oinarrizko eskubideak denbora luzean mugatzea justifikatzen duena.

Gaur egun, gatazkaren zentzu negatiboa hartzen duen ikusmoldea da nagusi: eskola eremuan, gatazkak zuzendu eta agertzea eragotzi beharreko  patologiatzat hartzen dira.

Galtung-ek gatazkaren ikuspegi positiboaren aldeko jarrera du: “gatazka erronka da; azken batean, helburu bateraezinak edukitzea izugarrizko desafioa da bi aldeentzat, bai adimen aldetik, bai emozio aldetik.

Bakerako Hezkuntzarako Euskal Liburuan dioen bezala “bizitzak berezkoa du gatazka, elkarren arteko harremana bera da gatazka, beraz,  gatazka ez da ez negatiboa ez positiboa. Positiboa edo negatiboa gatazka konpontzeko modua izango da.

BAKEA

Bakea gatazkarekin eta berari aurre egiteko moduekin lotuago dago gatazkarik egon edo ez egotearekin baino. Bakea ez da egoera estatikoa, prozesu dinamiko bat baizik. Gatazka ezinbestekoa da pertsonen eta jendartearen garapenerako. 

Bakea pertsonen artean eta ingurunearekin hainbat mailatan (ekonomikoa, sexuala, etnikoa, kulturala...) berdintasun-harremanak izatea da. Ez da egoera estatikoa, prozesua baizik. Egoera gatazkatsuei irtenbidea topatzeko moduek definitzen dute bake egoera dugun ala ez. Gatazken trataera eraikitzaileak eta berdintasunean oinarritutakoak bakea eragingo du. 

GATAZKARI AURRE EGITEKO

Lankidetza bada gatazkari aurre egiteko garatu nahi dugun jokaera edo modua, gatazkan parte hartzen duten pertsonen interesak, beharrak, balioak, itxaropenak, gertatutakoaren pertzepzioak ezagutu behar dira, beraien arteko komunikazioa bultzatu edota bitartekaritza erabili. 

Batzuetan argitze-prozesuak berak gatazka konpontzen du. Horrelako kasuetan sasi gatazka izan dela esan dezakegu, gauzak argitu direnean gatazka zela uste zena, gaizkiulertze edo ezjakintasun bihurtzen delako.

Zergatiak eta ondorioak ondo identifikatzeak emango die klabea gatazkan inplikatuak daudenei gatazkari irtenbide positiboa emateko bidea. 

                                                      

GATAZKEN TRATAERA ETA HEZKIDETZA

Eskolak erantzukizun handia du. Bizikidetza, ordena eta antolakuntza ulertzeko modu tradizionalek ikastetxeetan indarkeria-giroa sortu ohi dute.  Ikasleak sailkatzen dira (gatazkak sortzen dituztenak eta obedienteak), gatazken aurrean araudia izaten da erabiltzen den tresna nagusia -eta askotan bakarra-, hizkuntza sexista erabiltzen da, espazioen erabilera ez da parekidea izaten... nolabait patriarkatuaren keinu asko sumatzen dira oraindik hezkuntza eremuetan.

Gatazken trataera hezkidetzailean lau ardatz-kontzeptu  hartu beharko lirateke: 

● Botere eta lidergo partekatua. 

● Jarreren birziklapena. 

● Aniztasuna. 

● Justizia zein etika.

Paco Cascón-en hitzaldiari buruzko laburpena era grafiko batean jasota:

 http://www.slideshare.net/irenegonzalez/gatazkan-eta-gatazkarako-hezi-16774949

Ikastetxeetan bizikidetza eta gatazken trataerarako kultura positiboa hedatzeko, Isabel Fernández-ek 5 bost eremu landu behar direla esaten du:

1  KONTZIENTZIA HARTZEA

● Bizikidetza Planean jarritako helburuak ebaluatzeko genero-adierazleak izatea eta horien ebaluazioa egitea. 

● Ikastetxeko praktika onen eta txarren diagnosia.

2  CURRICULUMA

● Ebaluazioan “irabazle-galtzaile” sistema hierarkikoarekin apurtzea eta erreferentea norberaren prozesua izatea.

● Botere kontzeptua birdefinitzea eta bera garatzeko behar direnak: aukerak zabaltzeko gaitasuna, akordiotara heltzeko gaitasuna, komunikatzeko gaitasuna, emozioak ulertzeko gaitasuna.

● Gatazken irtenbide-eredu positiboak erakustea.

3  BANAKAKO TUTORETZA, GATAZKEI AURRE EGITEKO LAGUNTZA ZUZENA EGITEKO

● Nahiz eta arauak ondo zehaztuta izan, zaintzaren etikaren haritik, bestelako alderdi hauek ere kontuan hartzekoak dira: testuingurua, elkar ardura, harremanak. 

● Gatazka bakoitza ezberdina dela kontuan izatea. Ezin dira gatazka guztiak arau berberekin, dinamika berberekin, eredu berberekin tratatu. 

● Gatazka baten aurrean alderdi pertsonalak kontuan izatea.

4  PARTAIDETZA

● Neskek zein mutilek beren beharrak eta interesak adierazteko parte-hartze aktiborako guneak izatea.

● Araudia modu partekatuan lantzea. 

● Partaidetzan elkarrekiko eraginkortasuna eta parte-hartze parekidea bermatzeko metodologia kooperatiboak erabiltzea. 

5  ANTOLAKUNTZA

● Bizikidetza Behatokian ikasleen (nesken zein mutilen) parte-hartze aktiboa bermatzea

● Espazioen eta denboren kudeaketa parekidetasunean oinarritutakoa izatea. (Adibidez, patioetan joku kooperatiboak bultzatzea.).

         



          

Gatazka katea, eskubide berdintasunaren bidean

Granadako bake eta gatazka Institutuak dion bezala, Gatazka, “Eztabaida- edo ezadostasun-egoera bat da, gizabanakoen edo taldeen arteko aurkakotasunak sortua, pertsona edo talde horiek interesetan, beharretan, sentimenduetan, helburuetan, jokabideetan, pertzepzioetan, balioetan edota afektuetan dituzten jomugak elkarren artean bateraezinak direlako ”(Bakearen eta gatazkaren entziklopedia. Bake eta Gatazka institutua. Granadako Unibertsitatea)

Genero eskubide berdintasunari dagokionez, gatazka da gako nagusietako bat. Desberdintasuna eremu anitzetan ematen delako: pertsonalean, pertsonen artekoan, taldean, lantokian, ikastetxean, gizarte eremuan… Beraz, 

• Genero desberdintasuna gatazka iturrietako bat dela azaldu da; zertan datza iturri hori?

•     Desberdintasunak, zergatik gatazkak sortzen ditu? Pertsona desberdinak leku desberdina dutelako, eskubide desberdinak? askatasun gutxiago eremu pertsonalean, ekonomikoan, sozialean, laboralean…?
• Gatazkaraen aurrean, desberdin jokatzen dute genero desberdinetako pertsonek? Generizazioak ba al du eraginik?

  Zertan datza “generizazioa” kontzeptua?

Aurreko edizioko Gatazkak betaurreko moreekin begiratuz, posta ekarri dut ona gatazka anitzak eta desberdinak erakusten dituelako eta Irakasleak bizikidetzan tresbatzeko tresna didaktiko interesgarria azaltzen duelako

Momentu honetan ekarpen didaktiko interesgarria iruditzen zait ikasle guztiekin aritzeko, Hezkuntza Sailak 2019n argitaratutakoTratu onetara bideratuta dagoen Euskadiko II Hezkidetza Planak Bigarren Hezkuntzarako proposatzen duena. Dituen zortzi zutabeetatik hirutan “gatazka” kontzeptuari heltzen dio: Gatazken eraldatze baketsua, autonomia pertsonala eta ekonomikoa eta berdintasunezko hezkuntza afektiboa eta sexuala: 

-          Gatazken eraldaketa baketsua, lantze aldera: gatazken aurrean estrategiak ezagutzea eta ikastea, eztabaidatzen hitz egiten ikastea, enpatia lantzea, ahalduntzea, maskulinitate eta feminitateen eraikuntza aztertzea...bultzatzen du. Zertarako guzti hori? 

Interesak, beharrak, sentimenduak, helburuak, jokabideak, pertzepzioak, balioak, afektuen...jomugak bateragarriak diren ikusteko, eta bategaragarriak nola egin ikasteko, partaide guztien eskubideak eta berdintasuna bermatuz. Esaten erreza...

        Autonomia pertsonala eta ekonomikoa lantze aldera: etxeko zereginen banaketa partekatzea, ikastea eta egitea, lanaren banaketa ikertzea eta aztertzea, erantzunkidetasunaren gabeziarekin lotuta dauden gatazkak aztertzera, desparekotasunaren historia aztertzeara... bultatzen du.

-        Berdintasunezko hezkuntza afektibo-sexuala lantze aldera: eskubideak ezagutu, bedintasunean aritu, analisi kritikoa egitea, lankidetzan aritzea… bultzatzen du.

       Zein dira gaur egun hezkuntza eremuan eta jendartean gatazken trataera eta eraldatzeari buruzko erronkak? Alde batetik, gatazka iturrien kontzientzia izatea, horien jatorria eta zergatiak ezagutzea, nola legitimatzen diren gaur egungo gatazka anitzak ikusiz. Bestalde, gatazka horietan jokatzen dugun papera aztertzea, gatazka horien erreprodukzioan edo aldaketan ari garen ikusiz: gure interes, behar, pertzepzio, interpretazioa, sentimendu, jokaerak ezagutuz. Besteen papera ere aztertuz eta, eskubide eta berdintasun eremu batetan kokatuz, ahal den neurrian, modu aktiboan arituz, sujetu bezala. gatazkak konpontzeko ereduak zabalduz, lehia-eskema bakarrik erabili beharrean, beste batzuk ere erabiltzea, kontzeptu batzuk berdefinituz: independentzia, zaintza, laguntza, lankidetza...

Educacion popular. Cantera

Gatazkak

Gai oso interesgarria iruditzen zait gatazkarena. Izan ere, lehenengo aldiz, unibertsitatean, gai hau jorratu genuenean aurretik inoiz ere ez nuen horretan pentsatu. Ez nintzen kontziente zein puntutaraino lagundu ahal digu arazoak modu zuzenean konpontzea. Horretarako gatazkaren inguruko hausnarketa bat beharrezkoa da eta gure egunerokotasunean momentu oro gertatzen den horretaz konturatzea.

Gatazka zer den baina gatazka zer ez den definitzea puntu klabeetako bat dela uste dut:

"Gatazka da, bi pertsona edo gehiagoren elkarrikintzean duten helburu bateraezinak dituztenean edota horrela uste dutenean" Paul Lederach

"Gizakiaren berezko egoera da gatazka" Mendel

"Gatazka berez ez da txarra nahiz eta gizakiok gatazkn aurrean kaltegarri erantzun" Pallares

"Gatazka hasieratik existitzen da" Muller

Beraz:

- Gatazka ez da biolentziaren baliokidea.

- Gatazka ez da momentu zehatz bat, prozesu bat baizik.

- Gatazka ez da ona edo txarra.

Gatazkak ikusteko beste perspektiba bat izanda, gatazken aurrean gure erantzuna desberdina izateko gai izango gara. Modu positibo eta zentzudunago batean, alegia. Horretarako garrantzitsua iruditzen zait gure ikasleei txikitatik beraien arazoak beraien artean konpontzeko aukera ematea.

Hezkidetzaren helburuetako bat ANIZTASUNA modu positiboan eta aberasgarrian ulertzea da. Aniztasun horretan ezinezkoa da gatazkarik ez egotea, horregatik, hain zuzen ere, da hain garrantzitsua kontu hau. Norbanako bakoitza desberdina dela eta guztiak errespetatzen eta onartzen baldin baditugu, jendarte askoz ere aberasgarriagoa eta irekiagoa izango genuke. Askoz ere baketsuagoa eta zabalduagoa.

Emakume gizonen arteko berdintasunaren inguruan gatazka sortzen denean, egunerokotasunean, gai horri trataera bat ematea oso zaila iruditzen zait. Jokaera eta pentsaera batzuk hain ditugu bereganatuta, horrek dakartzaten ondorioak ikusteko gai ez garela. Eta horrek izugarri kezkatzen nau. Jende gaztea, oraindik ere, ideia batzuetan tinko jarraitze horrek beldurtzen nau, kezkatzen nau. Eta ez dakit nola horri aurre egin. Horregatik eskolak dituen erronkak ez dira makalak:

-          Ikasleak lehenengo urteetatik IKUSPEGI KRITIKOA garatzen laguntzea.

-          Estereotipo matxistak erreproduzitzen duten jarrerak IDENTIFIKATZEA ETA SALATZEA.

-          Eskolak erabiltzen dituen BALIABIDEAK aldatu edo egokitu.

-          Hezkuntza HEZKIDETZAILEA sustatu eta bermatzea.

GATAZKEI BEGIETARA BEGIRA

Ikasleekin erabili izan dut bideoa, gatazkak suertatzen direnean beste begirada bat izateko eta bestalde irtenbide bat beti dagoela borondatea azalduz aurre egiteko.

Egia esan bisualki ikusteteak ulertzen laguntzen diela iruditzen zait.

Bizitza osoan zehar beti izango ditugu gatazkak, eremu ezberdinetan: etxean, kalean, lanean...aurrera egiteko gure bizitzan zenbait unetan beti sortuko dira gatazkak, erronka, bide ezberdinak...
Batzuetan gatazka hitza ez dugula gustukoa dirudi, normaltasunez hartu behar dugu, gure bizikidetzaren parte da eta.
Hezkuntza eremuan gure lanean garrantzia zera da nola egiten diogun aurre. Beti gogoan izan behar duguna zera da pertsonen eskubideen bermea, gehieago gure eremuan eta adin txikioekin. Pertsona guztientzat bete beharrekoa bada ere.

Gatazkari irtenbide bateratu bat eman behar diogu, heteropatriarkatua kontuan hartu eta hezkidetzak badu zer esanik:

- Genero eta sexu gatazkak duten eraginez kontzientzia hartu.
- Kultura femeninotik zein maskulinotik hartutako eduki ebaluagarriak curriculumean txertatzea, sentimendua eta balio afektiboak . (errukia, maitasuna...)
- Banakako tutoretza. alderdi pertsonalak kontuan izan egitura sexisten eragina ahaztu gabe, sexismoa.
- Partaidetza. nesken zein mutilek beren beharrak eta interesak adierazteko partaidetza susatu.
- Antolakuntza ez hierarkikoa, heteropatriarkatuaren arauekin kritikoak izatea.
do
INJUVEK ikerketa
http://www.injuve.es/sites/default/files/RJ86-04.pdf

"La construcción escolar de la igualdad y la no violencia desde un enfoque integral que incluya la prevención de la violencia de género". Ondorioetan 6 puntu azpimarratzen ditu: populazio osora zabaltzeko pertsonen eskubideekiko errespetua, biolentzia guztien aurka egiten duena, berdintasunean eraikitzeko praktikatik, protokoloak garatu eskolatik ikaslego edo familian biolentziaren ezagunea badugu nola jokatu jakiteko, bermatu neurri hezgarriak biolentziaren prebentziorako, ikastetxeei baliabideak eskainiz praktikara eramateko beraien programak, eskolako bizikidetza planean txertatu genero biolentzia programa ezberdinetan, familia eta eskolaren kolaborazioa sustatu eta jendarteko hezkuntzako esku hartze guztiak konektatu elkar lan eraginkorragoa egiteko. (44-45.orr)

L-Hko 5. mailan gatazken ebapena herrian lantzeko unitate didaktikoa Berritzegunearen laguntzaz osatua.
http://nagusia.berritzeguneak.net/gaitasun/docs/competencias/socialespymes/lh/5.maila_elena_version2.pdf

Eskolan Salbu programa Unicef-ek burututakoa, proposamen interesgarriak gure haur eta gaztetxoekin lantzeko HHn eta L-Hn bereziki.

https://www.unicef.es/sites/unicef.es/files/recursos/unicef-educa-ase-eus-eskolan-salbu-ikasturteko-gida.pdf

Jolasaren Alternatiba [II]

Bakerako hezkuntzako jolasak eta dinamikak

https://www.catarata.org/libro/jolasaren-alternatiba-ii_46206/

Bakea eta giza eskubideen aldeko hezkuntza. Eusko Jaurlaritza (2008)
https://egk.eus/wp-content/uploads/2016/10/3.-Bakea-eta-Giza-Eskubideen-aldeko-hezkuntza.pdf

Eskola bizitza hobetzeko estrategiak. Eusko Jaurlaritza

Bideoa. Maribi Fernández "Eskolan bizikidetza hobetzeko hezkidetza" (2018)

http://www.leioa.net/vive_doc/guia_convivencia_eusk.pdf

https://hezkeh0506.blogspot.com/search?q=gatazka Unknown-en posta aukeratu dut gatazken inguruan egiten dituen definizioengatik.

"Gatazka da, bi pertsona edo gehiagoren elkarrikintzean duten helburu bateraezinak dituztenean edota horrela uste dutenean" Paul Lederach

"Gizakiaren berezko egoera da gatazka" Mendel

"Gatazka berez ez da txarra nahiz eta gizakiok gatazkn aurrean kaltegarri erantzun" Pallares

"Gatazka hasieratik existitzen da" Muller

Beraz:

- Gatazka ez da biolentziaren baliokidea.

- Gatazka ez da momentu zehatz bat, prozesu bat baizik.

- Gatazka ez da ona edo txarra.

 Ikastetxeetan bizikidetza eta ​gatazken trataerarako kultura positiboa ​hedatzeko, Isabel Fernández-ek ​bost eremu ​landu behar direla  6 esaten du. Bost eremu horiek hartu eta  genero-ikuspuntua kontuan hartzeko hainbat    iradokizun emango ditugu. Guztietan gatazken trataera hezkidetzailean lau ardatz-kontzeptu    zeharkatuko ditugu: 

● Botere eta lidergo partekatua.  

● Jarreren birziklapena. 

● Aniztasuna. 

● Justizia zein etika

DENOK AURRERA GATAZKEI BEGIETARA BEGIRA¡¡¡¡¡¡¡¡¡¡¡¡¡¡¡

#GATAZKA.

#Josune